Γράφει η Ζηνοβία Σαπουνά  στην Πέμπτη Εξουσία στο substack

Την Πέμπτη 21 Μαΐου 2026 εκδικαζόταν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών η καταχρηστική αγωγή SLAPP εναντίον του δημοσιογραφικού συνεταιρισμού MIIR (Mediterranean Institute for Investigative Reporting) και της Εφημερίδας των Συντακτών από την Air Mediterranean, για έρευνα που είχαν πραγματοποιήσει το 2025, σε συνεργασία με Σύρους και Ιταλούς δημοσιογράφους, αναφορικά με τη σύνδεση της αεροπορικής εταιρείας με καταζητούμενους διακινητές όπλων, ναρκωτικών και μεταναστών σε Συρία και Λιβύη και τις εποπτικές ικανότητες των ελληνικών, ιταλικών και ευρωπαϊκών αρχών.

Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 13 Μαΐου 2026, η ερευνητική ομάδα του Solomon λάμβανε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων αλλά και προαναγγελία μήνυσης από τον αντιδήμαρχο της Υπηρεσίας Δόμησης και Γενικού Σχεδιασμού Πόλης Πειραιά, Δημήτρη Αράπη για τη δημοσιογραφική έρευνα τους που διερευνά πολεοδομικές και αυτοδιοικητικές διαδικασίες που πλαισιώνουν το φαραωνικό πρότζεκτ Piraeus Gate, τις αντιδράσεις των κατοίκων, τη σχέση του έργου με ζητήματα επενδυτικής κατοικίας και Golden Visa, καθώς και τον θεσμικό του αιρετού αντιδημάρχου σε διαδικασίες που συνδέονται με τον πολεοδομικό σχεδιασμό του μεγαλύτερου λιμανιού της χώρας. Το Solomon κάνει λόγο για πρακτική εκφοβισμού με χαρακτηριστικά SLAPP.

«Πριν τη δημοσίευση του ρεπορτάζ ζητήσαμε από τον Αντιδήμαρχο Δόμησης την άποψή του για το ρεπορτάζ αλλά δεν μας απάντησε. Το ίδιο ισχύει και για τον Δήμο Πειραιά» μου λέει η δημοσιογράφος Δανάη Μαραγκουδάκη η οποία είναι μία εκ των τριών δημοσιογράφων (οι άλλοι δύο είναι οι Σταύρος Μαλιχούδης και Ηλιάνα Παπαγγελή) σε βάρος των οποίων στρέφονται οι νομικές ενέργειες του κ. Αράπη.

Η Δανάη επισημαίνει εμφατικά πως «κάποια στιγμή στην Ελλάδα θα πρέπει τα δημόσια και πολιτικά πρόσωπα να καταλάβουν ότι ο δημόσιος έλεγχος και η λογοδοσία δεν είναι εχθροί αλλά στοιχείο δημοκρατίας. Μέχρι τότε απλώς θα υποφέρουμε».

Και καταλήγει πως «όταν η απάντηση σε ένα δημοσιογραφικό ρεπορτάζ δεν είναι η δημόσια τεκμηρίωση αλλά τα εξώδικα, οι μηνύσεις και οι απόπειρες να “κατεβεί” μία έρευνα, τότε δεν έχουμε απλώς μια δικαστική διαμάχη, έχουμε ένα σοβαρό ζήτημα δημοκρατίας. Οι SLAPP πρακτικές δεν στοχεύουν μόνον στους δημοσιογράφους. Στοχεύουν στο δικαίωμα της κοινωνίας να γνωρίζει».

Κι έτσι είναι.

Δύο υποθέσεις μέσα σε 10 μέρες. Ίδια λογική.

Πάμε να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά.

Οι SLAPP αγωγές (Strategic Lawsuit Against Public Participation) είναι μηνύσεις που δεν στοχεύουν τόσο στο να κερδίσουν μια δίκη, όσο στο να κουράσουν, να φοβίσουν και να αποθαρρύνουν κάποιον να μιλάει δημόσια.

Δεν είναι το «σε πάω στο δικαστήριο γιατί μου έκανες ζημιά».

Είναι κάτι πιο ύπουλο.

Είναι το «σε πάω στο δικαστήριο για να δεις πόσο κοστίζει να μιλάς».

Ακόμη κι αν τελικά δικαιωθείς, έχεις ήδη πληρώσει χρόνο, χρήμα, άγχος, δικηγόρους, ψυχική φθορά. Και αυτό είναι το πραγματικό αποτέλεσμα που επιδιώκουν οικονομικά και πολιτικά πρόσωπα, οργανισμοί και εταιρίες όταν στρέφονται εναντίον δημοσιογράφων, ακτιβιστών, ερευνητών ή οποιουδήποτε φέρνει στο φως υποθέσεις που ενοχλούν ισχυρά συμφέροντα.

Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει κάποια ανακρίβεια στο ρεπορτάζ. Αρκεί το ρεπορτάζ να έχει αγγίξει ένα σημείο που κάποιος θέλει να μείνει στο σκοτάδι.

Το πρόβλημα με τις SLAPP αγωγές δεν είναι μόνο νομικό.

Είναι βαθιά δημοκρατικό.

Είναι ένας έμμεσος τρόπος να φιμωθεί η δημοσιογραφία, το ρεπορτάζ και η έρευνα, να περιοριστεί η ελευθερία του λόγου.

Ένας δημοσιογράφος δεν σκέφτεται πλέον μόνον εάν το ρεπορτάζ του είναι από παντού τεκμηριωμένο και δεμένο, αλλά και τι μπορεί να ακολουθήσει μετά τη δημοσίευση.

Αυτό το τελευταίο μπορεί να σε οδηγήσει σιγά σιγά σε αυτολογοκρισία, όχι επειδή σου ζητήθηκε, αλλά επειδή αρχίζεις να φοβάσαι.

Τελικά, όσοι κάνουν δημοσιογραφία και επιμένουν να φέρνουν στο φως πληροφορίες που κάποιοι δεν θέλουν να δημοσιευτούν, έχουν πολλά μέτωπα να διαχειριστούν. Από τις παρεμβάσεις, τις απειλές και τη λογοκρισία έως τις SLAPP αγωγές, το βάρος δεν είναι θεωρητικό. Είναι καθημερινό, πρακτικό και συχνά εξαντλητικό.

Και το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν αφορά μόνον τους δημοσιογράφους.

Αφορά και το τι είδους δημόσιο βίο θέλουμε να έχουμε και πώς τον υπερασπιζόμαστε…

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow