Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ απομακρύνθηκε στις 13 Οκτωβρίου από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα. Παρότι ήταν προσωπική επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ, η απομάκρυνση ήρθε έπειτα από καταγγελίες για τη συμπεριφορά της και για ενδεχόμενη εκμετάλλευση της ιδιότητάς της προς προώθηση ιδιωτικών συμφερόντων. Από την υπόθεση προκύπτουν ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η αποτελεσματικότητα όσων εκπροσωπούν τις ΗΠΑ στο εξωτερικό, για το πόσο καλά διοικούν τις διπλωματικές αποστολές τους και για τον βαθμό ανταπόκρισής τους στους στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η Γκίλφοϊλ είχε προκαλέσει την οργή του Λευκού Οίκου. Σε δημοσιεύματα παρουσιαζόταν να προωθεί συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα και να προσφέρει πρόσβαση σε στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης με αντάλλαγμα προσωπικές οικονομικές διευκολύνσεις.
Έκθεση του Γραφείου Γενικού Επιθεωρητή (OIG) του Στέιτ Ντιπάρτμεντ καταγράφει σημαντικές διοικητικές αδυναμίες σε αμερικανικές πρεσβείες κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ.
Η αξιολόγηση του 2021 εξέτασε 52 εκθέσεις επιθεώρησης διπλωματικών αποστολών, οι οποίες είχαν εκδοθεί από τον Φεβρουάριο του 2017 έως τον Απρίλιο του 2020. Από τον έλεγχο προέκυπτε ότι στο 33% των αποστολών που επιθεωρήθηκαν, δηλαδή σε 17 από τις 52, ο επικεφαλής εμφάνιζε ελλείψεις σε μία ή περισσότερες από τις αρχές ηγεσίας και διοίκησης, σύμφωνα με τις οδηγίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Στις υπόλοιπες 35 αποστολές, ποσοστό 67%, οι επικεφαλής είχαν διαμορφώσει κλίμα θετικό, συμπεριληπτικό και επαγγελματικό, σε συμφωνία με τις αρχές ηγεσίας και διοίκησης του Υπουργείου Εξωτερικών.
Προβλήματα επικοινωνίας, καθοδήγησης και συνεργασίας με το προσωπικό εντοπίστηκαν σε επιμέρους αποστολές.
Στην Ποντγκόριτσα του Μαυροβουνίου, οι αλλεπάλληλες αναθέσεις καθηκόντων και οι προτεραιότητες που άλλαζαν εμπόδιζαν το προσωπικό να εκτελεί τις βασικές του αρμοδιότητες. Στην αμερικανική αποστολή στη Σομαλία, εργαζόμενοι ζητούσαν σαφέστερες οδηγίες και έγκαιρες αποφάσεις. Στο Ριάντ, ο επικεφαλής επικοινωνούσε μόνο με μικρό κύκλο υπαλλήλων.
Στην πρεσβεία στην Γκάμπια, οι επιθεωρητές σημείωσαν ότι εργαζόμενοι αισθάνθηκαν πίεση να επανεξετάσουν αιτήσεις για θεωρήσεις εισόδου που είχαν ήδη απορρίψει. Το εύρημα αφορά την πίεση προς τους υπαλλήλους και δεν σημαίνει ότι εκδόθηκαν παράνομες θεωρήσεις.
Σε 13% των αποστολών δεν υπηρετούνταν στόχοι εξωτερικής πολιτικής
Σύμφωνα με το OIG, στο 13% των επιθεωρημένων αποστολών, δηλαδή σε 7 από τις 52, οι επικεφαλής δεν κατέφευγαν στα εργαλεία στρατηγικού σχεδιασμού του Υπουργείου Εξωτερικών, τα οποία αποσκοπούν στα αποτελεσματικότερα δυνατά αποτελέσματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Όπως σημειώνει η έκθεση, οι επικεφαλής των αποστολών αυτών δεν επανεξετάζαν σε τακτά διαστήματα την πρόοδο προς τους στόχους της Ολοκληρωμένης Στρατηγικής Χώρας και δεν ευθυγράμμιζαν τους πόρους της πρεσβείας με τη στρατηγική. Στους πόρους αυτούς περιλαμβάνονται τα σχέδια υπηρεσιακών μετακινήσεων, οι δραστηριότητες εκπροσώπησης και η υποβολή αναφορών. Δεν μετέφεραν επίσης τους στόχους στο σύνολο της αποστολής ή δεν κρατούσαν την απαιτούμενη προσήλωση στους στρατηγικούς στόχους.
Το OIG σημείωσε, πάντως, ότι παρά τα προβλήματα αυτά οι επικεφαλής των διπλωματικών αποστολών αξιοποιούσαν σε γενικές γραμμές με αποτελεσματικό τρόπο τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού.
Η συνολική εικόνα για τις διπλωματικές επιδόσεις παρέμενε σε μεγάλο βαθμό θετική, παρά τις διοικητικές αδυναμίες. Το OIG κατέληξε ότι στο 83% των αποστολών που επιθεωρήθηκαν, δηλαδή σε 43 από τις 52, οι επικεφαλής κάλυπταν τις απαιτήσεις της Επιστολής Οδηγιών του Προέδρου και του κανονισμού 2 FAM 113.1.
Με την Επιστολή Οδηγιών του Προέδρου, οι επικεφαλής αναλαμβάνουν ρητά να εκπροσωπούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ απέναντι σε ξένες κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς. Οφείλουν επίσης να διευρύνουν τις αγορές για τις αμερικανικές εξαγωγές, να υποβάλλουν αναφορές για σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις και να αναπτύσσουν σχέσεις με πρόσωπα που ενδέχεται να αναδειχθούν σε ηγετικές θέσεις σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.
Για τους επικεφαλής αυτούς, το OIG κατέγραψε επαφές υψηλού επιπέδου με τις κυβερνήσεις των χωρών υποδοχής και τακτική, ενδεδειγμένη ενημέρωση των αρμόδιων φορέων στην Ουάσιγκτον. Διαπίστωσε ακόμη ότι χρησιμοποιούσαν τα μέσα ενημέρωσης και τις εκδηλώσεις ώστε να προσεγγίζουν την κοινή γνώμη και τα κέντρα λήψης αποφάσεων στις χώρες υποδοχής, ότι συμμετείχαν σε δραστηριότητες προώθησης του εμπορίου και των επενδύσεων και ότι συντόνιζαν αποτελεσματικά τις δραστηριότητες αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας. Ασκούσαν, τέλος, την αρμοδιότητά τους ως επικεφαλής αποστολής στο σύνολο των δραστηριοτήτων της εκτελεστικής εξουσίας.
Εσωτερικός έλεγχος με αδυναμίες σε 51 αποστολές
Στα σημαντικότερα ευρήματα της έκθεσης συγκαταλέγονται οι μηχανισμοί εσωτερικής εποπτείας, σχεδόν σε κάθε αποστολή. Σε 51 από τις 52 εκθέσεις επιθεώρησης, το OIG εντόπισε αδυναμίες στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, οι οποίες έθεταν σε κίνδυνο προγράμματα, προσωπικό, πόρους ή ευαίσθητες πληροφορίες. Οι επικεφαλής δεν είχαν εντοπίσει ούτε είχαν αντιμετωπίσει τις αδυναμίες αυτές κατά τη διαδικασία κατάρτισης της ετήσιας Δήλωσης Διασφάλισης Διαχειριστικών Ελέγχων. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι το εύρημα από μόνο του δεν αποτελεί απαραίτητα απόδειξη διαφθοράς.

































