Το φυσικό αέριο πλησιάζει τα 100 ευρώ και επαναφέρει τον χειμώνα του 2022

Τις τελευταίες ημέρες η Ευρώπη βιώνει μια κατάσταση που θυμίζει έντονα το πρόσφατο παρελθόν. Η αγορά ενέργειας έχει μπει ξανά σε οξεία κρίση. Η τιμή του φυσικού αερίου συνεχίζει να ανεβαίνει και φέρνει πίσω τις μνήμες του δύσκολου χειμώνα του 2022.

Στο ολλανδικό hub TTF το συμβόλαιο αναφοράς πλησιάζει το ψυχολογικό όριο των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα (€/MWh), στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας τετραετίας. Η κίνηση δείχνει ότι η ενεργειακή ευπάθεια της Ευρώπης παραμένει ανοιχτό πρόβλημα.

Προειδοποίηση για ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα

Οι προειδοποιήσεις από τις Βρυξέλλες δεν αφήνουν περιθώριο εφησυχασμού. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια νέα ενεργειακή κρίση και έναν ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα για τους πολίτες και την οικονομία μας», δήλωσε ο αρμόδιος Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν. Οι θερμοκρασίες υποχωρούν σταδιακά και η χειμερινή περίοδος ξεκινά. Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις το ερώτημα είναι πόσο ανθεκτική θα αποδειχθεί αυτή τη φορά η ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι σε νέο κύμα ακρίβειας.

Η αβεβαιότητα μεγαλώνει από τις ανησυχίες για τις προμήθειες LNG, από αποθέματα αερίου χαμηλότερα των συνηθισμένων για την εποχή και από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης. Η Ελλάδα δεν μένει έξω από αυτή τη συνθήκη.

Γεωπολιτικές εξελίξεις και αποθέματα φυσικού αερίου

Η εκτόξευση των τιμών δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο. Προκύπτει από γεωπολιτικές και εφοδιαστικές πιέσεις που συμπίπτουν. Στο κέντρο της νέας ανόδου βρίσκεται η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή, που επαναφέρει τον κίνδυνο διακοπής των ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμη θαλάσσια οδός από την οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου LNG, με αιχμή τις εξαγωγές του Κατάρ, βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας. Παρατεταμένη διαταραχή ή αποκλεισμός της ναυσιπλοΐας στην περιοχή απειλεί να αποσύρει τεράστιες ποσότητες καυσίμου από την παγκόσμια αγορά. Σε τέτοιο σενάριο η Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί σκληρά, με προσφορές, τις ασιατικές οικονομίες για τα διαθέσιμα φορτία LNG.

Σύμφωνα με την EU Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER), στις 21 Οκτωβρίου τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονταν στο 75%. Το ποσοστό είναι αρκετά χαμηλότερο από τον συνηθισμένο στόχο του 90% έως την 1η Νοεμβρίου.

Με την αποθήκευση κοντά στο 75%, η αγορά προεξοφλεί ότι παρατεταμένο ψύχος στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη θα μπορούσε να εξαντλήσει τα αποθέματα με ρυθμό χωρίς προηγούμενο. Αν προστεθεί και μειωμένη απόδοση των ΑΠΕ, η εξάρτηση από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο γίνεται απόλυτη και οι τιμές χονδρικής δέχονται ακόμη μεγαλύτερη πίεση.

Στο τέλος του προηγούμενου χειμώνα οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονταν στο 28% της χωρητικότητάς τους, έναντι ιστορικού μέσου όρου εννιαετίας κοντά στο 40%. Η αναπλήρωση κατά το καλοκαίρι προχώρησε αργά και με ιδιαίτερα υψηλό κόστος.

Αλυσιδωτές ανατιμήσεις και στην Ελλάδα

Όπως και στην κρίση του 2022, οι μεταβολές του ευρωπαϊκού TTF περνούν γρήγορα στην ελληνική αγορά ενέργειας. Επειδή η ηλεκτροπαραγωγή στην Ελλάδα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο, κάθε άνοδος του καυσίμου μεταφέρεται άμεσα στην τιμή του ρεύματος.

Τα στοιχεία δείχνουν την έκταση της πίεσης:

• Άνοδος στη χονδρική: Η μέση τιμή ρεύματος τον Οκτώβριο ξεπέρασε τα 187 €/MWh, με αύξηση άνω του 20% έναντι του Σεπτεμβρίου (156,3 €/MWh).
• Πίεση στα τιμολόγια του Νοεμβρίου: Η ανοδική πορεία περνά απευθείας στα «πράσινα» και «κίτρινα» τιμολόγια λιανικής που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Έτσι επιστρέφει η ανησυχία για τους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης. Τα ελληνικά νοικοκυριά δέχονται ήδη πίεση από τον επίμονο πληθωρισμό στα είδη πρώτης ανάγκης και τα τρόφιμα.

Η βιομηχανία μένει εκτεθειμένη

Για τον παραγωγικό ιστό της χώρας και της Ευρώπης συνολικά, τιμές φυσικού αερίου κοντά ή πάνω από τα 100 €/MWh συνιστούν υπαρξιακή απειλή. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, από τη μεταλλουργία και τη χημική βιομηχανία έως την κεραμοποιία και τη βιομηχανία τροφίμων, βλέπουν το λειτουργικό τους κόστος να αυξάνεται απότομα.

Η απώλεια της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών προϊόντων είναι ήδη εμφανής. Μεγάλοι όμιλοι της ευρωπαϊκής βιομηχανίας αναγκάζονται να αναπροσαρμόσουν τις προβλέψεις τους ή και να περιορίσουν την παραγωγή. Στην Ελλάδα οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι το ανεξέλεγκτο ενεργειακό κόστος απειλεί να ακυρώσει τις αναπτυξιακές προοπτικές και να φέρει νέες ανατιμήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Ευρωπαϊκή απόκριση με ημίμετρα και χωρίς κοινό ταμείο

Μπροστά στη νέα ενεργειακή κρίση, οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδριάζουν εκτάκτως και εξετάζουν μέτρα προστασίας και συντονισμού. Συζητούνται προτάσεις για υποχρεωτικό περιορισμό της ζήτησης, ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών και ευελιξία στους κανόνες αποθήκευσης.

Η κριτική προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έντονη. Για ακόμη μία φορά απουσιάζει ένα γενναίο, κοινό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που θα μπορούσε να επιδοτήσει οριζόντια νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ταυτόχρονα, δεν υπάρχει συμφωνία για ενιαίο ευρωπαϊκό φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων. Το βάρος της διαχείρισης μένει έτσι αποκλειστικά στις εθνικές κυβερνήσεις.

Ο χειμώνας που ξεκινά προδιαγράφεται μακρύς και απαιτητικός. Χωρίς συντονισμένη και τολμηρή παρέμβαση στη ρίζα του προβλήματος, και με τις γεωπολιτικές εστίες έντασης να παραμένουν ενεργές, οι πολίτες βρίσκονται μπροστά σε νέα περίοδο δοκιμασίας.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow