Πλήγμα στον συνασπισμό Νετανιάχου στις εκλογές του Ισραήλ, χωρίς οριστική ανατροπή

Από την εκλογική αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου 2026 στο Ισραήλ προκύπτουν συγκεκριμένα δεδομένα.

Το 77,7% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων άσκησε το δικαίωμα ψήφου, ποσοστό που είναι το υψηλότερο των τελευταίων είκοσι και πλέον ετών.

Ο αριθμός δείχνει από μόνος του πόση σημασία απέδωσαν οι Ισραηλινοί σε αυτές τις εκλογές.

Πριν από την ψηφοφορία, πολλοί παρατηρητές χαρακτήριζαν την αναμέτρηση μία από τις πιο καθοριστικές στην ιστορία της χώρας, ενδεχομένως και την πιο καθοριστική.

Ο πολιτικός επιστήμονας Ντοβ Γουάξμαν αναφέρει ότι πολλοί Ισραηλινοί συμμερίζονταν αυτή την εκτίμηση.

Η υψηλή προσέλευση συνδεόταν με διαφορετικές ανησυχίες. Ισραηλινοί από όλο το πολιτικό φάσμα αγωνιούσαν για τον τρόπο με τον οποίο το αποτέλεσμα θα καθόριζε το μέλλον της χώρας τους, όπως γράφει ο Γουάξμαν στο The Conversation.

Δεύτερο κεντρικό στοιχείο είναι ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός τον οποίο συγκρότησε ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μετά τις εκλογές του 2022 απορρίφθηκε από την πλειονότητα των Ισραηλινών ψηφοφόρων. Περισσότεροι από τους μισούς στήριξαν κόμματα που αντιτίθενται στην κυβέρνηση.

Την παραμονή των εκλογών, τα πέντε κόμματα του δεξιού και θρησκευτικού συνασπισμού του Νετανιάχου είχαν 68 από τις 120 έδρες του Κοινοβουλίου. Το ίδιο μπλοκ φαίνεται πλέον να πέφτει στις 53, με σημαντικές απώλειες, παρά τις προσπάθειες του Νετανιάχου να εμφανίσει το αποτέλεσμα ως νίκη.

Έτσι, τα πέντε αυτά κόμματα δεν μπορούν να σχηματίσουν μόνα τους την επόμενη κυβέρνηση.

Με αυτό το δεδομένο, το εκλογικό αποτέλεσμα ισοδυναμεί με απόρριψη της κυβέρνησης Νετανιάχου.

Στο Κοινοβούλιο, το Λικούντ του Νετανιάχου θα εξακολουθήσει να είναι το μεγαλύτερο κόμμα.

Το εκλογικό του ποσοστό έχει πάντως μειωθεί και στην επόμενη περίοδο φαίνεται ότι θα μετρά έξι έδρες λιγότερες, ακόμη ένα πλήγμα για τον Νετανιάχου.

Χειρότερα από το αναμενόμενο πήγαν και οι ακροδεξιοί εταίροι του στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Εν μέρει αυτό οφείλεται στις «χαμένες ψήφους» που πήγαν σε ένα νέο ακροδεξιό κόμμα, το οποίο δεν ξεπέρασε το εκλογικό όριο του 3,25% που απαιτείται για κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Παράλληλα, το Λικούντ τράβηξε ορισμένους ψηφοφόρους που στις προηγούμενες εκλογές είχαν στηρίξει αυτά τα ακροδεξιά κόμματα.

Η απροσδόκητη άνοδος των κομμάτων με αραβική πλειοψηφία

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αποτελέσματα των δύο κομμάτων με αραβική πλειοψηφία, της Κοινής Λίστας, με πιο κοσμικό και αριστερό προσανατολισμό, και της άλλης, της Ενιαίας Λίστας, με πιο θρησκευτικό και συντηρητικό χαρακτήρα.

Σε αυτό το στάδιο φαίνεται πως έχουν πάρει αθροιστικά εννέα έδρες και ανεβάζουν το σύνολό τους στις 19, επίδοση χωρίς προηγούμενο για τα κόμματα αυτά.

Το αποτέλεσμα συνδέεται με τη μαζική προσέλευση των Αράβων ψηφοφόρων, που ξεπέρασε κατά πολύ τα επίπεδα συμμετοχής των προηγούμενων εκλογών.

Μια άλλη, λιγότερο εμφανής τάση είναι η άνοδος των ψήφων που έλαβαν τα κόμματα αυτά από Εβραίους ψηφοφόρους, σύμφωνα με τον Γουάξμαν.

Τα κόμματα αυτά έχουν αραβική πλειοψηφία. Δεν είναι απλώς αραβικά κόμματα.

Πέρα από τον Νετανιάχου, απογοήτευση άφησαν οι εκλογές και στο βασικό κόμμα της αντιπολίτευσης, το Yashar, στον ηγέτη του Γκάντι Άιζενκοτ και στο λεγόμενο «μπλοκ της αλλαγής», στο οποίο το κόμμα συμμετέχει και το οποίο αντιτίθεται στον Νετανιάχου.

Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις έδειχναν ελαφρύ προβάδισμα του σιωνιστικού μπλοκ της αντιπολίτευσης έναντι του κυβερνητικού συνασπισμού.

Τελικά, όμως, το Yashar συγκέντρωσε 200.000 ψήφους λιγότερες σε σχέση με το Λικούντ. Αναμένεται να πάρει 21 έδρες, ενώ το Λικούντ 26.

Το «μπλοκ της αλλαγής» φαίνεται ότι θα μείνει συνολικά στις 48 έδρες, αριθμός πολύ χαμηλότερος από τις 61 που απαιτούνται για κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η ισραηλινή κοινωνία παραμένει βαθιά διχασμένη. Παραμένει αξιοσημείωτο ότι ο Νετανιάχου εξακολουθεί να έχει σοβαρές πιθανότητες να μείνει πρωθυπουργός, ενώ πολλοί παρατηρητές είχαν ήδη προβλέψει τον «πολιτικό του θάνατο» μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.

Οι εκλογές ως δημοψήφισμα για τον Νετανιάχου

Πολλοί αντιμετώπισαν πράγματι την αναμέτρηση ως δημοψήφισμα για τον Νετανιάχου, τον πρωθυπουργό που έχει υπηρετήσει περισσότερο από κάθε άλλον στην ιστορία του Ισραήλ.

Για τους υποστηρικτές του, είναι ο μόνος άνθρωπος στον οποίο μπορεί να ανατεθεί η ασφάλεια του Ισραήλ, ιδίως απέναντι στην ιρανική απειλή. Του αναγνωρίζουν ότι αποδυνάμωσε, χωρίς να έχει νικήσει, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς, τους δύο μη κρατικούς δρώντες που αποτελούν τις μεγαλύτερες απειλές για την ισραηλινή ασφάλεια. Τον επαινούν επίσης επειδή εξασφάλισε τη στήριξη του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προς το Ισραήλ.

Στον αντίποδα, όσοι τον καταψήφισαν έδωσαν βάρος στην άρνησή του να αναλάβει οποιαδήποτε προσωπική ευθύνη για την αποτυχία των υπηρεσιών ασφαλείας στις 7 Οκτωβρίου. Υπήρξαν αναφορές ότι είχε προειδοποιηθεί εκ των προτέρων πως η Χαμάς σχεδίαζε μεγάλη επίθεση.

Στην αρνητική εικόνα του βάρυνε και το ότι η κυβέρνησή του αρνήθηκε να συστήσει κρατική εξεταστική επιτροπή για τις αστοχίες ασφαλείας που οδήγησαν στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.

Πολλοί τον κατηγορούν επίσης ότι δεν έβαλε σε προτεραιότητα την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων που κρατούνται στη Γάζα και ότι παρέτεινε τον πόλεμο εκεί.

Αρκετοί, επιπλέον, τον θεωρούν υπεύθυνο για τη ραγδαία επιδείνωση της διεθνούς εικόνας του Ισραήλ και για τη διακινδύνευση της κρίσιμης συμμαχίας της χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κι όμως, όσους στήριξαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης τους κινητοποίησαν κυρίως τα εσωτερικά ζητήματα, όχι η εξωτερική πολιτική.

Πολλοί φοβούνται ότι η ισραηλινή δημοκρατία βρίσκεται υπό απειλή. Αντιτίθενται ιδιαίτερα στις κινήσεις της κυβέρνησης Νετανιάχου να περιορίσει τις εξουσίες της δικαιοσύνης και να υπονομεύσει την ανεξαρτησία της, κινήσεις που πυροδότησαν μαζικές διαδηλώσεις το 2023.

Καταδικάζουν επίσης έντονα το ότι η κυβέρνηση επιτρέπει στους υπερορθόδοξους άνδρες να αποφεύγουν τη στρατιωτική θητεία, παρά την αυξανόμενη έλλειψη προσωπικού στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.

Σε προσωπικό επίπεδο, θεωρείται ευρέως εγωιστής και ανέντιμος, ενώ οι κατηγορίες για διαφθορά παραμένουν σε βάρος του.

Οι Άραβες ψηφοφόροι έχουν και άλλες, πιο συγκεκριμένες ανησυχίες, οι οποίες τους έφεραν στις κάλπες σε αριθμούς-ρεκόρ. Πέρα από την έντονη αντίθεσή τους στις πολιτικές της κυβέρνησης Νετανιάχου στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, βασική τους έγνοια είναι η απότομη αύξηση της βίαιης εγκληματικότητας στις κοινότητές τους. Κατά τους επικριτές της κυβέρνησης, εκείνη δεν έχει κάνει τίποτα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, με ιδιαίτερη ευθύνη να αποδίδεται στον Ιταμάρ Μπεν-Γκβίρ, την ακροδεξιά πολιτική προσωπικότητα που εποπτεύει την αστυνομία.

Σε ευρύτερο επίπεδο, πολλοί Παλαιστίνιοι Άραβες πολίτες του Ισραήλ φοβούνται ότι, αν τα ακροδεξιά κόμματα μείνουν στην εξουσία, απειλούνται τα πολιτικά τους δικαιώματα.

Ο δρόμος προς τον σχηματισμό κυβέρνησης

Η κάλπη, στο Ισραήλ, αποτελεί μόνο το αρχικό στάδιο για τη συγκρότηση νέας κυβέρνησης.

Επειδή κανένα κόμμα δεν συγκεντρώνει συνήθως την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, το πραγματικό πολιτικό παιχνίδι αρχίζει μετά τις εκλογές, με τις διαπραγματεύσεις για συνασπισμό. Μπορεί να διαρκέσουν εβδομάδες ή και περισσότερο.

Το κόμμα που παίρνει τις περισσότερες έδρες καλείται κατά κανόνα πρώτο να σχηματίσει κυβέρνηση. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει πάντοτε.

Την απόφαση για το σε ποιον θα ανατεθεί πρώτα η εντολή θα λάβει ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, συνυπολογίζοντας τις πιθανότητες επιτυχίας κάθε υποψηφίου.

Σε αυτό το στάδιο, ο Άιζενκοτ δείχνει να βρίσκεται στην καλύτερη θέση ώστε να λάβει πρώτος την εντολή.

Η μόνη ρεαλιστική επιλογή του είναι, ωστόσο, κυβέρνηση μειοψηφίας, εξαρτημένη από την κοινοβουλευτική στήριξη των κομμάτων με αραβική πλειοψηφία. Ορισμένα μέλη του «μπλοκ της αλλαγής» απορρίπτουν κατηγορηματικά μια τέτοια διευθέτηση.

Παρά την εκλογική επιτυχία τους, είναι απίθανο τα κόμματα με αραβική πλειοψηφία να κληθούν να συμμετάσχουν επισήμως σε κυβερνητικό συνασπισμό. Έχει συμβεί, πάντως, στο παρελθόν: η Κοινή Λίστα στήριξε την κυβέρνηση που σχημάτισαν ο Ναφτάλι Μπένετ και ο Γιαΐρ Λαπίντ το 2021-2022.

Αν ο Άιζενκοτ αποτύχει, η ευκαιρία θα δοθεί στον Νετανιάχου.

Θα μπορούσε τότε να επιχειρήσει να πείσει ορισμένους ηγέτες των κομμάτων του «μπλοκ της αλλαγής» να αποστατήσουν. Το ενδεχόμενο είναι είτε μια δεξιά κυβέρνηση υπό την ηγεσία του είτε μια ευρύτερη κυβέρνηση «εθνικής ενότητας», με εναλλαγή στην πρωθυπουργία.

Ανάλογη συμφωνία είχε συνάψει στο παρελθόν με τον Μπένι Γκαντζ, αλλά στη συνέχεια εμπόδισε τον τελευταίο να αναλάβει την πρωθυπουργία. Γι’ αυτό ο Γουάξμαν αμφιβάλλει ότι ο Άιζενκοτ θα δεχόταν παρόμοια συμφωνία μαζί του.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να σχηματιστεί κυβέρνηση εθνικής ενότητας στο Ισραήλ. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στον Άιζενκοτ να αποδεχθεί αυτή τη λύση. Αν επαναληφθούν οι εχθροπραξίες με το Ιράν, η πίεση θα γίνει ακόμη εντονότερη.

Κατά τη γνώμη του Γουάξμαν, το πιθανότερο σενάριο είναι να μην τα καταφέρουν ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Άιζενκοτ και να προκηρυχθούν νέες εκλογές. Ως τότε, ο Νετανιάχου θα μείνει πρωθυπουργός, επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης.

Έχει λόγους να υπολογίζει σε καλύτερο αποτέλεσμα του πολιτικού του μπλοκ σε νέα εκλογική αναμέτρηση. Κάλλιστα αυτή μπορεί να είναι η στρατηγική του. Τότε, θα χρειαστούν πολλοί μήνες ώσπου το Ισραήλ να αποκτήσει νέα κυβέρνηση.