Οι νέοι σε Ελλάδα και Ευρώπη φοβούνται ζωή χειρότερη από εκείνη των γονιών τους

Στη σύγχρονη ιστορία, η πεποίθηση ότι κάθε γενιά θα ζει καλύτερα από την προηγούμενη θεωρούνταν δεδομένη. Για πρώτη φορά, αυτή η βεβαιότητα έχει κλονιστεί εκ βάθρων.

Οι εικοσάρηδες και οι τριαντάρηδες της εποχής δεν έχουν απέναντί τους μόνο μια πρόσκαιρη ύφεση. Βρίσκονται μέσα σε μια «πολυκρίση»: ταυτόχρονες και αλληλένδετες απειλές, από την ακρίβεια και την κλιματική αλλαγή μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τη γεωπολιτική αστάθεια, που υπονομεύουν το μέλλον τους.

Στους δρόμους του Παρισιού, της Μαδρίτης και της Αθήνας, οι νέοι είτε κινητοποιούνται είτε βυθίζονται στην απογοήτευση. Η οργή τους δεν έχει τη μορφή κλασικής ιδεολογικής εξέγερσης. Μοιάζει περισσότερο με κραυγή για επιβίωση.

Άρθρο του Civilsdaily εξετάζει τις νεανικές διαδηλώσεις που εξελίσσονται στην Ευρώπη και την έντονη ανησυχία της νέας γενιάς ότι θα ζήσει χειρότερα από τους γονείς της, με έμφαση σε οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά αίτια. Η αποτύπωση ξεκινά από την Ελλάδα.

Η Ελλάδα των νέων ανάμεσα σε αλλεπάλληλες κρίσεις

Στην υπόλοιπη Ευρώπη οι διαδοχικές κρίσεις είναι σχετικά πρόσφατο φαινόμενο. Για τους νέους στην Ελλάδα αποτελούν τη μοναδική πραγματικότητα που έχουν γνωρίσει. Μεγάλωσαν την περίοδο των μνημονίων, πέρασαν στην ενηλικίωση μέσα στην πανδημία και σήμερα εργάζονται υπό το βάρος της ακρίβειας.

Στην κρίση στέγασης η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης. Τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί και το Airbnb έχει εξαπλωθεί, ενώ οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί, με αποτέλεσμα η ανεξαρτητοποίηση να μοιάζει ανέφικτη. Πάνω από το 70% των νέων 18 έως 34 ετών εξακολουθεί να μένει στο παιδικό δωμάτιο, ποσοστό από τα υψηλότερα στην ΕΕ.

Ακόμη και με πτυχία και μεταπτυχιακά, οι περισσότεροι νέοι στην Ελλάδα πληρώνονται τον κατώτατο μισθό ή λίγο υψηλότερα. Το κόστος τροφίμων και ενέργειας εξαντλεί την αγοραστική τους δύναμη ήδη μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες του μήνα.

Η οικονομία της χώρας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις υπηρεσίες, τον τουρισμό και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Υπάρχει ο κίνδυνος θέσεις γραφείου να αυτοματοποιηθούν μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης και η πόρτα της αγοράς εργασίας να κλείσει για τους νέους αποφοίτους.

Σε μια γερασμένη χώρα, όπως η Ελλάδα, οι πολιτικές επιλογές συχνά ευνοούν τους συνταξιούχους, την πολυπληθέστερη ομάδα. Οι επενδύσεις στη δημόσια παιδεία, την έρευνα και τη νεανική επιχειρηματικότητα μένουν σε δεύτερη μοίρα.

Οι διαμαρτυρίες των νέων που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη

Πρόκειται για κινητοποιήσεις με πρωτοστάτες τους νέους, που ζητούν καλύτερα σχολεία, δουλειές και όρους διαβίωσης. Στη Γαλλία, διαμαρτυρία στα σχολεία στα μέσα Σεπτεμβρίου για την έλλειψη εκπαιδευτικών εξελίχθηκε σε πανεθνικό κίνημα ενάντια στην ανισότητα και το κόστος ζωής.

Η αφετηρία θυμίζει την εξέγερση του Μαΐου του 1968 στο Παρίσι. Ξεκίνησε από φοιτητές και απλώθηκε σε ευρύτερη αναταραχή.

Το 1968 οι διαδηλωτές πίεζαν ένα κράτος πρόνοιας που διευρυνόταν, ώστε να κινηθεί πιο αριστερά. Σήμερα οι νέοι ζητούν στοιχειώδεις παροχές από ένα κράτος που περιορίζει τις υπηρεσίες του. Κατά μία άποψη, η μετατόπιση αυτή συνιστά κρίση του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή συρρίκνωση του κράτους προς όφελος των αγορών.

Η γενιά του 1968 επιδίωκε περισσότερη ελευθερία. Η σημερινή γενιά ζητά ένα μέλλον.

Τι τροφοδοτεί την προσδοκία ενός χειρότερου μέλλοντος

Στους Γάλλους εργαζομένους κάτω των 25 ετών η ανεργία κινείται ελαφρώς πάνω από το 20%. Το κόστος διαβίωσης ανεβαίνει, οι πραγματικοί μισθοί, δηλαδή οι αποδοχές μετά την προσαρμογή στον πληθωρισμό, υποχωρούν και οι δημόσιες δαπάνες περιορίζονται.

Πριν από τα μέσα της δεκαετίας των είκοσι, οι σημερινοί νέοι έχουν ήδη βιώσει την οικονομική κρίση του 2008, την COVID-19, κλιματικές καταστροφές, πόλεμο στην Ευρώπη και, πλέον, την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Οι κρίσεις που επικαλύπτονται με αυτόν τον τρόπο ονομάζονται πολυκρίσεις.

Η ανισότητα διευρύνεται και ο πλούτος μαζί με την εξουσία συγκεντρώνονται σε λιγότερα χέρια. Αρκετοί νέοι Ευρωπαίοι εκτιμούν ότι, σε στέγαση, συντάξεις και ασφάλεια εργασίας, θα βρεθούν σε χειρότερη θέση από τους γονείς τους.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί τις θέσεις εισαγωγικού επιπέδου, το πρώτο σκαλοπάτι μιας σταδιοδρομίας. Η απειλή εμφανίζεται σε περίοδο στασιμότητας, την ώρα που η ανάπτυξη γίνεται εντάσεως κεφαλαίου, δηλαδή στηρίζεται περισσότερο στις μηχανές παρά στους εργαζομένους.

Από πού πηγάζει το χάσμα με το πολιτικό σύστημα

Οι πολιτικοί είναι πολύ μεγαλύτεροι από τη μέση ηλικία του πληθυσμού. Η πλειονότητα των ψηφοφόρων υπερασπίζεται τις συντάξεις, ενώ τα σχολεία φθίνουν. Οι παλαιότεροι θεσμοί λειτουργούν ιεραρχικά. Τα κινήματα των νέων δεν έχουν ηγεσία.

Παράλληλα, η διαρκής σύγκριση με συνομηλίκους και με ελίτ κάνει την ανισότητα ορατή και οξύνει το άγχος. Οι ίδιες πλατφόρμες δίνουν στους νέους μέσα για να οργανωθούν απέναντι σε ανελεύθερα καθεστώτα, δηλαδή κυβερνήσεις που περιορίζουν δικαιώματα και ελευθερίες, καθώς και απέναντι στην ακροδεξιά.

Οι μεγαλύτερες γενιές ευθύνονται σε μεγαλύτερο βαθμό για την υπερθέρμανση του πλανήτη, όμως το βάρος θα πέσει κυρίως στους νέους. Αυτό τροφοδοτεί δυσαρέσκεια.

Οι απαντήσεις που προτείνονται

Οι κυβερνήσεις καλούνται να στηρίξουν κλάδους που απορροφούν πολλούς εργαζομένους, όπως η κλωστοϋφαντουργία και η μεταποίηση τροφίμων, ώστε η ανάπτυξη να δημιουργεί θέσεις εργασίας.

Ζητείται ακόμη χρηματοδότηση μαθητειών και επανεκπαίδευσης για ρόλους εισαγωγικού επιπέδου που αντικαθιστά ο αυτοματισμός.

Άμεσα τίθεται και η αποκατάσταση των δημόσιων δαπανών για σχολεία και οικονομικά προσιτή στέγαση, τις υπηρεσίες στις οποίες στοχεύουν οι διαμαρτυρίες.

Τα αιτήματα των νέων στην Ευρώπη έχουν μετακινηθεί από την ελευθερία απέναντι στο κράτος στην προστασία από αυτό. Το αν οι κυβερνήσεις θα απαντήσουν με δουλειές, στέγη και σχολεία ή θα δουν τις διαμαρτυρίες ως ζήτημα νόμου και τάξης θα καθορίσει αν το άγχος θα γίνει μεταρρύθμιση ή δυσαρέσκεια.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow