Η νύχτα που ταπείνωσε τον Ντόναλντ Τραμπ και οι πέντε λόγοι της ήττας

Στην είδηση για τη συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικανών, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε με ανάρτηση στο Truth Social, από εκείνες που έχουν γίνει γνώριμες: «Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο και αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει ΜΕ ΚΑΘΑΡΗ ΙΣΧΥ!».

Δεν είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που χάνει ενδιάμεσες εκλογές. Κατά την ανάλυση των Financial Times, όμως, για την περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ χωράει μόνο μία λέξη: «ταπείνωση». Οι ψηφοφόροι απέρριψαν τον ίδιο, τους συμμάχους του και το σύνολο της ατζέντας της δεύτερης θητείας του. Το δείχνουν οι βαριές ήττες σε βαθιά συντηρητικές περιοχές του Νότου και της αγροτικής Αμερικής, όπου οι Ρεπουμπλικάνοι έμοιαζαν αήττητοι και ισχυροί.

Πάνω απ’ όλα, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο μεγιστάνας των ακινήτων που έγινε πρόεδρος και κυριαρχεί στην αμερικανική πολιτική για πάνω από μία δεκαετία, έδειξε να έχει χάσει την επαφή με το εκλογικό σώμα. Η ήττα που υπέστη ήταν ευρύτερη και βαθύτερη ακόμη και από εκείνες του 2018 και του 2020.

«Λουτρό αίματος»

• Ο Μπράιαν Λάνζα, πρώην βοηθός του Τραμπ, το συνόψισε ως «Βάναυση νύχτα!!».
• Ο Μπράιαν Μπόιλ, Δημοκρατικός από τη Φιλαδέλφεια, είπε: «Δεν έχω ξαναδεί νύχτα σαν κι αυτή. Κανένας πρόεδρος δεν έχει αποκηρύξει τόσο πλήρως στη ζωή μου».
• Ο συντηρητικός σχολιαστής Έρικ Έρικσον χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «Λουτρό αίματος. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα πει ότι είναι μόνο το Ιράν και οι τιμές του φυσικού αερίου. Είναι αυτό. Αλλά πολύ περισσότερο από αυτό». Στη συνέχεια απαρίθμησε διαφθορά, ανικανότητα, την καλή μεταχείριση της Ρωσίας, υπερβολικά επιθετικές απελάσεις και την υπερβολική ανακαίνιση της αίθουσας χορού του Λευκού Οίκου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ περιόδευσε σε πολλές πολιτείες που θεωρούνταν «ευάλωτες» για τους Ρεπουμπλικάνους, αλλά φαίνεται πως τελικά επιδείνωσε την κατάσταση. Δεν κατάφερε να μείνει στις ανησυχίες για το κόστος ζωής, που κινητοποίησαν τους περισσότερους ψηφοφόρους. Αντ’ αυτού ξέφυγε σε θέματα όπως τα νέα οικοδομικά έργα στην Ουάσιγκτον, η φυσική εμφάνιση και τα σώματα των υποψηφίων που στήριζε.

Οι υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν

Ο Ντόναλντ Τραμπ και οι σύμμαχοί του έμοιαζαν να έχουν ξεχάσει πώς ανέκτησαν τον Λευκό Οίκο και τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου το 2024. Κυρίως την υπόσχεση να χτυπήσει την ακρίβεια, για την οποία έριχνε την ευθύνη στον Τζο Μπάιντεν.

Η Άμπιγκεϊλ Ρόρικ, βοηθός δικηγόρου με έδρα το Ντε Μόιν της Αϊόβα, είπε στους Financial Times: «Αγοράζω ακριβώς το ίδιο πράγμα. Τρώμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που τρώγαμε». «Είναι απλώς η τιμή. Και, σε ένα συγκεκριμένο σημείο, δεν έχει σημασία πόσο προϋπολογισμό έχει κάποιος». Ο σύζυγός της, Τζεφ Ρόρικ, που εργάζεται σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό, πρόσθεσε: «Κάθε μήνας, κοστίζει περισσότερο η ζωή». «Δηλαδή, πόσο άσχημα πρέπει να γίνουν τα πράγματα; Ποια είναι η γραμμή;»

Ο Ντόναλντ Τραμπ και άλλα κυβερνητικά στελέχη επέμεναν, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ περνούν μια οικονομικά «χρυσή εποχή».

Πέντε αιτίες της ταπεινωτικής ήττας

Τα παραπάνω έφεραν απότομη πτώση της δημοφιλίας του και οργή σε ψηφοφόρους που, μόλις πριν από δύο χρόνια, τον αποθέωναν.

Κατά το BBC, πέντε από τους λόγους για τους οποίους οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν τόσες έδρες σε Γερουσία και Βουλή είναι οι ακόλουθοι.

1. Η εκτόξευση του κόστους ζωής

Από τη μία άκρη των ΗΠΑ ώς την άλλη, οι ψηφοφόροι βρίσκονται αντιμέτωποι με απότομη άνοδο στο κόστος των βασικών αγαθών. «Οι τιμές στα καύσιμα, στα τρόφιμα… όλα ανεβαίνουν», είπε στο BBC ψηφοφόρος από τη Βόρεια Καρολίνα. Για αυτόν τον λόγο άλλαξε την ψήφο της και προτίμησε τους Δημοκρατικούς από τους Ρεπουμπλικάνους.

Τον Σεπτέμβριο ο πληθωρισμός ανέβηκε σε ετήσια βάση στο 3,7%, κυρίως από την άνοδο στις τιμές καυσίμων και ενέργειας. Στις αρχές Οκτωβρίου, οι μέσες τιμές λιανικής του ντίζελ στις ΗΠΑ πλησίαζαν το ρεκόρ των 6,52 δολαρίων ανά γαλόνι.

Σύμφωνα με δημοσκοπικά στοιχεία, σχεδόν οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους (79%) είπαν ότι ο πληθωρισμός προκάλεσε σε εκείνους και τις οικογένειές τους σοβαρές ή μέτριες δυσκολίες μέσα στο περασμένο έτος.

Περισσότεροι από έξι στους δέκα ερωτηθέντες έριξαν την ευθύνη στον Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ότι οι τιμές, υψηλότερες από το συνηθισμένο, οφείλονταν στις πολιτικές του.

Ο Μάικλ Στρέιν, διευθυντής μελετών οικονομικής πολιτικής στο American Enterprise Institute, συντηρητική δεξαμενή σκέψης, είπε στους Financial Times: «Ο πρόεδρος Τραμπ υποσχέθηκε ότι θα τερμάτιζε τον πληθωρισμό από την πρώτη κιόλας μέρα». «Όμως, αντί να προωθήσει μια ατζέντα που θα καθιστούσε τα αγαθά πιο προσιτά, ο πρόεδρος ξεκίνησε έναν εμπορικό πόλεμο που οδήγησε σε αύξηση των τιμών. Και στη συνέχεια, υποβάθμισε τις ανησυχίες των ψηφοφόρων σχετικά με το κόστος ζωής».

2. Η σύγκρουση με το Ιράν

Βασικός παράγοντας για το άλμα των τιμών ήταν ο πόλεμος με το Ιράν. Τα καύσιμα εκτοξεύτηκαν όταν η Τεχεράνη, σε αντίποινα, έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, «στραγγαλίζοντας» μια ζωτικής σημασίας δίοδο για το παγκόσμιο πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Από τότε, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι πληρώνουν το κόστος στα πρατήρια καυσίμων.

Ο πόλεμος αποδείχθηκε εξαιρετικά αντιδημοφιλής για τους περισσότερους Αμερικανούς. Για τους Ρεπουμπλικάνους του κινήματος MAGA ήταν και αθέτηση της υπόσχεσης του Τραμπ, στο πλαίσιο της ατζέντας «Η Αμερική Πρώτα» (America First), ότι δεν θα υπάρξουν άλλοι πόλεμοι. Σε δημοσκόπηση μεταξύ ψηφοφόρων, περίπου έξι στους δέκα (63%) είπαν ότι οι ΗΠΑ πήραν λανθασμένη απόφαση όταν ανέλαβαν στρατιωτική δράση κατά του Ιράν.

Τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων (74%) ανέφεραν ότι η σύγκρουση στάθηκε καθοριστικός ή σημαντικός παράγοντας για την ψήφο τους στις εκλογές του Κογκρέσου.

3. Το ενιαίο μήνυμα των Δημοκρατικών

Το εύρος και η έκταση αυτού του Δημοκρατικού «κύματος» έγιναν δυνατά χάρη σε ισχυρούς υποψηφίους που έβγαζαν αυθεντικότητα, ιδίως σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών.

Έμειναν πιστοί σε ένα συγκροτημένο μήνυμα, με έμφαση στο κόστος ζωής και στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Ο πρώην εκπαιδευτικός Τζέιμς Ταλαρίκο και ο πάστορας Άνταμ Χάμιλτον μίλησαν και για την πίστη τους, βρίσκοντας απήχηση στο Τέξας και το Κάνσας, αντίστοιχα.

Στη Νότια Καρολίνα, η Δημοκρατική Άνι Άντριους πέτυχε απρόσμενη νίκη. Πρώην παιδίατρος, έδωσε βάρος στην οικονομική προσιτότητα της υγειονομικής περίθαλψης. Στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, πολλοί εκτιμούν ότι το σύστημα υγείας έχει καταρρεύσει.

Στο Μίσιγκαν, ο γιατρός Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ επικράτησε με κεντρικό σύνθημα να φύγει το «χρήμα από την πολιτική» και να επιστρέψει το «χρήμα στην τσέπη των πολιτών».

Στην Τζόρτζια, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Όσοφ επανεξελέγη, βάζοντας στο κέντρο της εκστρατείας του το κόστος ζωής και τη διαφθορά.

4. Η κάμψη της δημοφιλίας του Ντόναλντ Τραμπ

Δύο από τα θέματα που προκαλούσαν τη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια, η ραγδαία άνοδος των τιμών και ο πόλεμος στο Ιράν, συνδέονταν άμεσα με τον πρόεδρο.

Τα ποσοστά αποδοχής του Ντόναλντ Τραμπ είχαν πέσει ακόμη και μεταξύ Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων. Οργισμένοι Ρεπουμπλικάνοι του φορτώνουν τώρα την ευθύνη για την ήττα στις ενδιάμεσες. Πολλοί βλέπουν πλέον το αποτέλεσμα ως ένδειξη ότι η λάμψη γύρω από το «όνομα» Τραμπ ίσως αρχίζει να ξεθωριάζει.

Την ώρα που οι Αμερικανοί ήθελαν ο πρόεδρός τους να μείνει περισσότερο στις δικές τους ανησυχίες, εκείνος μιλούσε για κατασκευαστικά έργα στην Ουάσιγκτον. Ανάμεσά τους και η περίφημη λίμνη στο Μνημείο Λίνκολν.

Επιπλέον, όπως σημειώνουν και οι FT, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λάθη και στην επιλογή υποψηφίων για τις ενδιάμεσες. Χρησιμοποίησε την τεράστια επιρροή του στο κόμμα ώστε, στις εσωκομματικές διαδικασίες, να στηρίξει πρόσωπα πιο πιστά στον ίδιο παρά ικανά να διεκδικήσουν με αξιώσεις τη νίκη στις γενικές εκλογές.

5. Νέα στροφή Ισπανόφωνων και μαύρων ψηφοφόρων

Πριν από δύο χρόνια, η στροφή μερίδας Ισπανόφωνων και μαύρων ψηφοφόρων προς τους Ρεπουμπλικάνους βοήθησε τον Τραμπ να κλειδώσει μια καθοριστική νίκη. Σε αυτές τις ενδιάμεσες εκλογές η τάση φαίνεται να έχει αντιστραφεί. Οι Δημοκρατικοί πήραν και τις τρεις έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων στις περιφέρειες κατά μήκος των συνόρων Τέξας-Μεξικού, όπου ο πληθυσμός είναι κατά συντριπτική πλειοψηφία Ισπανόφωνος.

Κατά ανάλυση των New York Times, στις κομητείες όπου οι Ισπανόφωνοι είναι πλειοψηφία, η στάση απέναντι στους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους για τη Γερουσία μετακινήθηκε κατά περισσότερες από 22 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις προεδρικές εκλογές του 2024.

Αιτία στάθηκε η δυσαρέσκεια για τον τρόπο εφαρμογής της μεταναστευτικής πολιτικής. Η πλειοψηφία των Αμερικανών (56%) δηλώνει, σύμφωνα με το Pew Research Center, ότι έχει αρνητική γνώμη για την υπηρεσία ICE.

Και οι κομητείες όπου οι μαύροι είναι πλειοψηφία κινήθηκαν αισθητά προς τους Δημοκρατικούς υποψηφίους στις εκλογές για τη Γερουσία.

Διαδοχικές αποτυχίες για τον Ντόναλντ Τραμπ

Μέσα σε όλα αυτά, δεν απέδωσαν ούτε οι προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίσει την αντιπολίτευση ως «σοσιαλιστές» υπό τον έλεγχο της άκρας αριστεράς. Την ίδια τακτική χρησιμοποίησε και στη μάχη για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, όπου υποψήφιος ήταν ο προοδευτικός Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ.

«Είναι απλώς δράμα, και το δράμα πουλάει», είπε στους FT ο Τόμι Χάρις, ψηφοφόρος από το Ντιτρόιτ, για τις σφοδρές επιθέσεις στην αναμέτρηση του Μίσιγκαν. «Θέλω να δω τι θα κάνει», πρόσθεσε για τον Ελ-Σαγέντ.

Το βράδυ της Τρίτης, στον Λευκό Οίκο, αξιωματούχοι επιχείρησαν να δείξουν αποφασιστικότητα. Υποστήριζαν ότι, χωρίς τον Ντόναλντ Τραμπ, το αποτέλεσμα για τους Ρεπουμπλικάνους θα ήταν ακόμη χειρότερο.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ έκανε καλύτερη δουλειά στην προώθηση πολλών υποψηφίων που βρίσκονταν στο ψηφοδέλτιο, απ’ ό,τι έκαναν οι ίδιοι οι υποψήφιοι», είπε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Ισχυρίστηκε ότι οι ψηφοφόροι που απέρριψαν το κόμμα θα νιώσουν «μετάνοια» όταν τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν και υποχωρήσουν οι τιμές.

«Ανεξάρτητα από το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα σήμερα, η αποφασιστικότητα του Προέδρου Τραμπ να σταματήσει τη ριζοσπαστική Αριστερά θα γίνει ακόμα πιο ισχυρή. Ετοιμαστείτε για τα χειρότερα», πρόσθεσε.

Οι ψηφοφόροι, όμως, δεν πείθονται. «Πρόκειται για απόρριψη του Τραμπισμού», είπε στους FT ο Ντέιβιντ Ρίγκλεϊ, ειδικός στον κατασκευαστικό κλάδο από την Πενσυλβάνια. Στήριξε τον νικητή Δημοκρατικό υποψήφιο σε αμφίρροπη περιφέρεια της Κοιλάδας Λιχάι.

«Ο Τραμπ είναι ένα πρόσωπο που προκαλεί μίσος. Λειτούργησε εξαιρετικά διχαστικά. Και επί των ημερών του υπήρξε περισσότερη διαφθορά από όση έχει γνωρίσει ποτέ αυτή η χώρα», ανέφερε.