Η Ευρώπη δεν αντέχει σκληρό χειμώνα, εκτιμούν αναλυτές ενέργειας

Το Bloomberg, σε εκτενές ρεπορτάζ για όσα περιμένουν φέτος τους Ευρωπαίους, μεταφέρει την ευχή το κρύο του χειμώνα να μείνει ελαφρύ. Η ανάλυση προκάλεσε αίσθηση και κυκλοφόρησε ευρέως, αν και οι προειδοποιήσεις για δύσκολο χειμώνα δεν είναι πρωτόγνωρες. Η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, απόρροια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν χωρίς αυτό να αποτελεί τον μοναδικό στόχο, έχει ήδη πιέσει τα πορτοφόλια των Ευρωπαίων και συμπαρασύρει ανοδικά τον γενικό πληθωρισμό. Πέρα από τους λογαριασμούς του ρεύματος και το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου, οι ανατιμήσεις περνούν σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα αγαθών και υπηρεσιών. Μετά τη σύντομη καλοκαιρινή ανάπαυλα, οι συνέπειες διακρίνονται πλέον έντονα και στα ράφια.

Προβλέψεις που επιβεβαιώνονται

Από το πρώτο δίμηνο του πολέμου, οι οικονομολόγοι τοποθετούσαν το νέο κύμα ακρίβειας στα τρόφιμα και σε άλλα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης προς το τέλος του 2026 και τις αρχές του 2027, με την κορύφωση να αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους. Η πορεία έχει φτάσει στο σημείο καμπής και οι προβλέψεις τους επιβεβαιώνονται. Η απόδειξη δεν βρίσκεται μακριά.

Τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις τιμές καταναλωτή του Οκτωβρίου επιβεβαιώνουν αριθμητικά ό,τι οι περισσότεροι Έλληνες έχουν ήδη νιώσει στην τσέπη τους. Από τον Σεπτέμβριο ο μισθός εξαντλείται νωρίτερα και ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ φουσκώνει, ακόμη και όταν οι αγορές γίνονται από τις προσφορές. Τα τιμολόγια του ρεύματος απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος. Ο φόβος για «δύσκολο χειμώνα» είναι διάχυτος. Κάτοικοι των αστικών κέντρων και της υπαίθρου ανησυχούν για το πώς θα ζεστάνουν τα σπίτια τους τους επόμενους μήνες.

Προσδοκία για ήπιο χειμώνα

Περισσότερες από 185.000 αιτήσεις για επίδομα θέρμανσης, μόνο το πρώτο 24ωρο, δείχνουν την αγωνία και την ανάγκη των νοικοκυριών για μια μικρή, έστω, ανάσα. Η μετακίνηση πολλών καταναλωτών από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια ρεύματος, με την ελπίδα να περιορίσουν κάτι από το ράλι των τιμών χονδρικής στο χρηματιστήριο ενέργειας, μοιάζει περισσότερο με κίνηση απόγνωσης. Είναι ένα ρίσκο που αναλαμβάνεται για να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανησυχία δεν αφορά μόνο το πόσο ακριβότερα θα πληρωθεί η ενέργεια, αλλά και το αν θα υπάρχει αρκετή για κατανάλωση. Το Bloomberg τονίζει ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου στις δεξαμενές αποθήκευσης βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ελπίζουν σε ήπιο χειμώνα. Παρατεταμένη περίοδος ψύχους, προσθέτει, θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.

Ενεργειακές αναταράξεις ενόψει εκλογών

Αυτό που ξεχωρίζει στην ανάλυση είναι η σύνδεση της ενεργειακής κρίσης με τις πολιτικές εξελίξεις, ενόψει μιας χρονιάς με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις.

Είναι το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό σοκ που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε λιγότερο από πέντε χρόνια, ύστερα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Τότε, όπως προκύπτει από στοιχεία της ΔΕΗ, η μέση τιμή του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά (TTF) εκτινάχθηκε πάνω από 400% το πρώτο εξάμηνο, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2021.

Σήμερα, αναφέρει το Bloomberg, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο και στα τέλη Οκτωβρίου ξεπέρασαν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Σύμφωνα όμως με στοιχεία του χρηματιστηρίου ενέργειας, ο μέσος όρος των τιμών του φυσικού αερίου το διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2026 ήταν αυξημένος κατά 31,7% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο του επταμήνου του 2025.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η τιμή του φυσικού αερίου για τους καταναλωτές ήταν τον Οκτώβριο 80% υψηλότερη σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Το ντίζελ κίνησης ήταν ακριβότερο κατά 39,4% και το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 37,5%.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι, από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν, το κόστος εισαγωγής ενέργειας για την Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 127 δισεκατομμύρια ευρώ. Η επιβάρυνση πέφτει σε κυβερνήσεις που είναι ήδη φορτωμένες με βαρύ δημόσιο χρέος. Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν τριπλασιάσει και πλέον τα μέτρα στήριξης από τον Ιούνιο. Σύμφωνα με το ινστιτούτο Bruegel, τα μέτρα αυτά φτάνουν πλέον σχεδόν τα 35 δισ. ευρώ.

Στις επιχειρήσεις, τον λογαριασμό θα επωμιστούν πρώτοι οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και οι μεταφορές: κατασκευές, λιπάσματα, χημικά, αερομεταφορές, πρωτογενής τομέας.

Καθώς τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να καλύψουν λογαριασμούς και μετακινήσεις, η ενέργεια, κατά το Bloomberg, θα βρεθεί στο κέντρο των εκλογικών αναμετρήσεων που έρχονται.

Δυσμενές και ευνοϊκό σενάριο

Σύμφωνα με σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), εάν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρότερος από το αναμενόμενο και η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παραμείνει πιεσμένη, οι δεξαμενές της Ευρώπης μπορεί να βγουν από τον χειμώνα γεμάτες μόλις κατά 10%. Ακόμη και αυτή η εκδοχή προϋποθέτει επώδυνη μείωση της ζήτησης κατά 15%. Στη Γερμανία, τα αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν έως τον Μάρτιο.

Οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν, σε γενικές γραμμές, ήπιο χειμώνα, ενδεχομένως με την επίδραση του Ελ Νίνιο. Η βρετανική MetDesk προειδοποιεί ωστόσο για πιθανές ψυχρές περιόδους, αρχικά στη βόρεια Ευρώπη τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια μέσα στον χειμώνα. Ένα κύμα ψύχους στην Ασία θα μπορούσε επίσης να εντείνει τον ανταγωνισμό για φορτία LNG και να ανεβάσει περαιτέρω τις τιμές.

Τα Στενά του Ορμούζ και η νέα εξάρτηση

Ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο, στην πράξη, των Στενών του Ορμούζ έχουν φέρει στο προσκήνιο την εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ακόμη κι αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν σύντομα, δεν αναμένεται οι ροές ενέργειας να επιστρέψουν αμέσως στα συνήθη επίπεδα.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται σε πλήρη ισχύ η απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού LNG στην ΕΕ. Οι ποσότητες που θα λείψουν, περίπου το 15% του εφοδιασμού της κατά τους υπολογισμούς του Bloomberg, θα πρέπει να αναζητηθούν στη διεθνή αγορά. Το κενό του ρωσικού αερίου έχει καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό από το αμερικανικό LNG. Το Bloomberg επισημαίνει όμως ότι η Ευρώπη ίσως απλώς άλλαξε τον προμηθευτή από τον οποίο εξαρτάται. Αυτή τη φορά πρόκειται για σύμμαχο που δεν θεωρείται πια αυτονόητα αξιόπιστος.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow