Οι νίκες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές δίνουν νέα πολιτική ώθηση στην πρωτοβουλία ο πρόεδρος των ΗΠΑ να είναι ο υποψήφιος που παίρνει τις περισσότερες ψήφους σε εθνικό επίπεδο.
Το σχέδιο, πάντως, εξακολουθεί να σκοντάφτει σε σοβαρά νομοθετικά εμπόδια και αναμένεται να οδηγήσει σε σειρά δικαστικών προσφυγών, σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post που μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η πρωτοβουλία στηρίζεται σε συμφωνία πολιτειών. Όσες προσχωρούν δεσμεύονται να αποδίδουν τις εκλεκτορικές τους ψήφους στον νικητή της πανεθνικής λαϊκής ψήφου, άσχετα από το αποτέλεσμα μέσα στα δικά τους σύνορα. Η συμφωνία θα τεθεί σε εφαρμογή μόνο όταν συμμετάσχουν πολιτείες που αθροίζουν τουλάχιστον 270 εκλεκτορικές ψήφους, όσες χρειάζονται για την εκλογή προέδρου.
Στη συμφωνία μετέχουν ήδη 18 πολιτείες και η Περιφέρεια της Κολούμπια
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, έχουν ήδη ενταχθεί 18 πολιτείες και η Περιφέρεια της Κολούμπια, με σύνολο 222 εκλεκτορικές ψήφους. Στις πρόσφατες εκλογές οι Δημοκρατικοί πήραν τον έλεγχο τόσο των πολιτειακών νομοθετικών σωμάτων όσο και του αξιώματος του κυβερνήτη σε πέντε ακόμη πολιτείες που δεν συμμετέχουν: την Αριζόνα, το Μίσιγκαν, τη Νεβάδα, την Πενσιλβάνια και το Ουισκόνσιν. Οι πέντε συγκεντρώνουν 61 εκλεκτορικές ψήφους και αφήνουν περιθώριο να ξεπεραστεί το απαιτούμενο όριο, εφόσον δοθούν οι αναγκαίες εγκρίσεις.
Οι υποστηρικτές επιδιώκουν να μην επαναληφθούν περιπτώσεις σαν τις εκλογές του 2000 και του 2016. Τότε πρόεδροι αναδείχθηκαν ο Τζορτζ Ου. Μπους και ο Ντόναλντ Τραμπ, αντίστοιχα, μολονότι οι Δημοκρατικοί αντίπαλοί τους είχαν συγκεντρώσει περισσότερες ψήφους σε όλη τη χώρα.
Η Washington Post καταγράφει και τη θετική στάση του κυβερνήτη της Πενσιλβάνια Τζος Σαπίρο, που περιλαμβάνεται στους πιθανούς διεκδικητές της προεδρίας το 2028. Στο podcast «Pod Save America» ο Σαπίρο είπε ότι «το σημαντικότερο είναι να ακούγεται και να γίνεται σεβαστή η βούληση του λαού».
Κατά την εφημερίδα, μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι προεδρικές εκστρατείες, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από τις λίγες αμφίρροπες πολιτείες στην αναζήτηση ψήφων σε ολόκληρη τη χώρα. Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι έτσι θα μεγάλωνε η ανάγκη για ευρεία εκλογική απήχηση. Οι αντίπαλοι αντιτείνουν ότι οι υποψήφιοι θα άφηναν στο περιθώριο τις μικρότερες πολιτείες και θα στρέφονταν στις πολυπληθέστερες, όπως η Καλιφόρνια, το Τέξας και η Φλόριντα.
Στην Ουάσινγκτον, ο ηγέτης των Δημοκρατικών στη Γερουσία των ΗΠΑ, Τσακ Σούμερ, μιλά για τη νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές.
Τι λένε οι επικριτές του σχεδίου
Οι επικριτές αμφισβητούν και τη συνταγματικότητα της πρωτοβουλίας. Υποστηρίζουν ότι μια τέτοια αλλαγή απαιτεί αναθεώρηση του Συντάγματος και δεν μπορεί να γίνει μέσω πολιτειακών νόμων. Ο Ντάνιελ Λένινγκτον, αντιπρόεδρος του συντηρητικού Wisconsin Institute for Law and Liberty, δήλωσε στη Washington Post ότι οι αντίπαλοι είναι έτοιμοι να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.
Κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει το δημοσίευμα είναι αν η συμφωνία μεταξύ των πολιτειών χρειάζεται έγκριση του Κογκρέσου. Ορισμένοι υποστηρικτές εκτιμούν ότι δεν είναι απαραίτητη, δηλώνουν όμως ότι θα την επιδιώξουν. Παραμένει επίσης επίμαχο αν ο πρόεδρος θα μπορούσε να ασκήσει βέτο.
Ο καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Notre Dame Ντέρεκ Μίλερ, τον οποίο επικαλείται η εφημερίδα, εκτιμά ότι οι προσφυγές θα μπορούσαν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την άνιση μεταχείριση των ψηφοφόρων, εξαιτίας των διαφορών ανάμεσα στις πολιτείες στους κανόνες ταυτοποίησης, στην επιστολική και στην πρόωρη ψηφοφορία. Ζητήματα ενδέχεται να προκύψουν και ως προς τις προϋποθέσεις κατοικίας των ψηφοφόρων. Κατά τον ίδιο, πιθανότατα θα κληθούν να αποφανθούν τόσο το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ όσο και ανώτατα πολιτειακά δικαστήρια.
Η Washington Post επισημαίνει ότι η στήριξη δεν είναι ενιαία ούτε μεταξύ των Δημοκρατικών. Ο εκλεγμένος κυβερνήτης του Ουισκόνσιν Ντέιβιντ Κρόουλι τάχθηκε υπέρ της υπέρβασης του συστήματος του Εκλεκτορικού Κολεγίου. Αντίθετα, ο εκλεγμένος κυβερνήτης της Νεβάδα Άαρον Φορντ δεν έχει δεσμευθεί ότι θα εγκρίνει τη συμφωνία, ενώ η κυβερνήτης της Αριζόνα Κέιτι Χομπς απέφυγε να διευκρινίσει αν την υποστηρίζει.
Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι στη Νεβάδα ανάλογο νομοσχέδιο είχε προσκρούσει το 2019 στο βέτο του τότε Δημοκρατικού κυβερνήτη Στιβ Σίσολοκ. Εκείνος είχε προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να περιορίσει τον ρόλο των μικρότερων πολιτειών στις προεδρικές εκλογές.

































