Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπο με κύμα προσφυγών κατά των δύο νέων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Ύστερα από τις αντιδράσεις για την προτεινόμενη χωροθέτηση Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ) στα βόρεια προάστια της Αττικής και την αναδίπλωση της κυβέρνησης, το ΥΠΕΝ έχει να διαχειριστεί ένα δεύτερο, διαφορετικό μέτωπο, αυτή τη φορά δικαστικό.
Από τις προειδοποιήσεις και τις απειλές, οι δήμοι περνούν σταδιακά στην κατάθεση αιτήσεων ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Στον Τουρισμό η αντιπαράθεση ξεκίνησε από τις Κυκλάδες. Ο Δήμος Θήρας κατέθεσε τις προηγούμενες ημέρες προσφυγή στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο και ζητά την ακύρωση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, με επιστημονική υποστήριξη από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ).
Η κίνηση προέρχεται από προορισμό που εδώ και χρόνια βρίσκεται στο κέντρο της συζήτησης για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης. Έρχεται λίγους μόλις μήνες μετά την οριστικοποίηση του νέου πλαισίου, το οποίο επιδιώκει να λειτουργήσει ως βασικός «οδικός χάρτης» για τις επενδύσεις στον τουρισμό τα επόμενα χρόνια.
Την ίδια δικαστική οδό ακολουθεί και η Μήλος. Ο δήμαρχος Μήλου Μανώλης Μικέλης δήλωσε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» ότι χθες έδωσε εντολή στον νομικό σύμβουλο του Δήμου να υποβάλει προσφυγή στο ΣτΕ κατά του νέου ΕΧΠ Τουρισμού. Η κίνηση ακολουθεί τις αντιδράσεις του Δήμου για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η τουριστική ανάπτυξη στο νησί, με αιχμή την εκτός σχεδίου δόμηση και τη φέρουσα ικανότητα της Μήλου.
Ο ίδιος τόνισε ότι η Μήλος δεν μπορεί να πορευτεί όπως άλλα νησιά, ανάμεσά τους η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Πάρος, όπου η μεγάλη τουριστική ανάπτυξη έχει ασκήσει τεράστιες πιέσεις στη γη και στην τοπική κοινωνία. Όπως είπε, επιδιώκουν να προστατεύσουν τη γη και τον χαρακτήρα του νησιού και να μην οδηγήσει τελικά η ανάπτυξη στην εκτόπιση των κατοίκων ούτε στην απώλεια της δυνατότητας των ντόπιων να μείνουν στον τόπο τους.
Το δικαστικό προηγούμενο στον χωροταξικό σχεδιασμό του Τουρισμού
Η προσφυγή της Θήρας και η επικείμενη κίνηση της Μήλου προστίθενται σε ήδη μακρά σειρά δικαστικών προσφυγών και ακυρώσεων του χωροταξικού σχεδιασμού για τον Τουρισμό. Το αρχικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θεσπίστηκε το 2009. Το 2013 τη θέση του πήρε νεότερο πλαίσιο, το οποίο όμως το ΣτΕ ακύρωσε το 2015, επειδή δεν είχε τηρηθεί η νόμιμη διαδικασία για την έγκρισή του.
Ακολούθησε συζήτηση για το αν το παλαιότερο πλαίσιο του 2009 μπορούσε να επανέλθει σε ισχύ. Το 2017 το ΣτΕ έκρινε ότι το παλαιό πλαίσιο δεν αναβίωνε, αφού εκείνο του 2013 το είχε αντικαταστήσει στο σύνολό του. Η χώρα έμεινε έτσι χωρίς ΕΧΠ Τουρισμού έως τη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου το 2026. Ο χωροταξικός σχεδιασμός του τουρισμού δεν φτάνει για πρώτη φορά ενώπιον του ΣτΕ.
Πυκνώνουν οι προσφυγές και στο χωροταξικό των ΑΠΕ
Στις ΑΠΕ η εικόνα διαφέρει. Το προηγούμενο ΕΧΠ του 2008 είχε αντέξει στον δικαστικό έλεγχο, καθώς το ΣτΕ είχε απορρίψει τις σχετικές προσφυγές. Το νέο πλαίσιο καλείται τώρα να δοκιμαστεί σε διαφορετικό περιβάλλον, με τη συζήτηση για τη φέρουσα ικανότητα, το τοπίο, τη βιοποικιλότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιωτικού χώρου να βρίσκεται στο επίκεντρο των αντιδράσεων.
Βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με διαρκώς διευρυνόμενο κύμα προσφυγών και αντιδράσεων. Η πρώτη εικόνα είχε διαμορφωθεί από το καλοκαίρι, όταν η Άνδρος αποφάσισε να κινηθεί δικαστικά. Ακολούθησε ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων. Στη συνέχεια προστέθηκε το Νότιο Πήλιο, που έχει πλέον καταθέσει προσφυγή στο ΣτΕ κατά της υπουργικής απόφασης για το νέο χωροταξικό των ΑΠΕ, στρεφόμενο ειδικά κατά της ένταξης και των πέντε Δημοτικών Ενοτήτων του στις «Περιοχές Αιολικής Καταλληλότητας».
Αυτές τις ημέρες καταγράφηκε μία ακόμη δικαστική κίνηση. Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου, που εκπροσωπεί τα νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, και χωριστά ο Δήμος Ρόδου κατέθεσαν δύο αυτοτελείς αιτήσεις ακύρωσης κατά του νέου ΕΧΠ ΑΠΕ. Κάθε αίτηση στηρίζεται σε επτά λόγους ακύρωσης.
Στο προσκήνιο θέτουν το όριο των 300 τ.χλμ. Το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ διαφοροποιεί τους περιορισμούς χωροθέτησης αιολικών σταθμών ανάλογα με την έκταση των νησιών, και οι σχεδιασμοί για τα μεγαλύτερα νησιά προκαλούν τις εντονότερες αντιδράσεις. Οι δήμοι θεωρούν επίσης ότι δεν πρέπει να υπάρχει οριζόντιο «πλαφόν» 4% στην εδαφική κάλυψη για τη χωροθέτηση νέων αιολικών εγκαταστάσεων ανά δημοτική ενότητα, αλλά το όριο να προσδιορίζεται επιστημονικά για κάθε νησί. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αποτυπώνεται με έναν οριζόντιο αριθμητικό δείκτη. Κατά την άποψή τους, πρέπει να συνεκτιμώνται το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, η γεωμορφολογία, οι προστατευόμενες περιοχές, οι υφιστάμενες δραστηριότητες, οι υποδομές και οι σωρευτικές επιπτώσεις.
Η Νάξος είχε λάβει ομόφωνη απόφαση για προσφυγή στο ΣτΕ και είχε κινηθεί για τη συγκρότηση του νομικού μετώπου, με προθεσμία έως τα μέσα Νοεμβρίου. Μαζί με την Άνδρο συγκαταλεγόταν στις πρώτες περιοχές που ανακοίνωσαν τη δικαστική τους κινητοποίηση. Στη Χίο, η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών έχει στραφεί στη νομική και επιστημονική τεκμηρίωση προσφυγής, με βασικό αίτημα την προστασία των Μαστιχοχωρίων από τις προβλέψεις του νέου χωροταξικού. Παράλληλα, σε ένταση βρίσκονται και άλλες περιοχές σε Αιτωλοακαρνανία, Στερεά Ελλάδα και Κρήτη.
Για το ΥΠΕΝ, μετά την εμπλοκή στην υπόθεση της χωροθέτησης Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ), δηλαδή των περιοχών στις οποίες θα μπορούσε να μεταφερθεί συντελεστής δόμησης από ακίνητα όπου η δόμηση περιορίζεται ή απαγορεύεται, ανοίγει ένας ακόμη δύσκολος φάκελος. Στο προσκήνιο βρίσκονται αυτή τη φορά δύο νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, για τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ. Δήμοι και τοπικοί φορείς προσφεύγουν στο ΣτΕ και αμφισβητούν τους κανόνες με τους οποίους θα καθοριστεί η ανάπτυξη τουριστικών και ενεργειακών επενδύσεων στον νησιωτικό χώρο.

































