Ύστερα από το ενεργειακό σοκ του πολέμου στο Ιράν, ο παγκόσμιος ενεργειακός τομέας μετασχηματίζεται ριζικά. Οι αυξανόμενες ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή έρχονται να προστεθούν και αναμένεται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο νοικοκυριά, οχήματα, επιχειρήσεις και βιομηχανίες θα εφοδιάζονται με ενέργεια. Τα παραπάνω καταγράφει στην έκθεσή του ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ), σύμφωνα με τον οποίο ο κόσμος βιώνει το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην ιστορία.
Ο ΙΕΑ επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν θα αφήσουν ανεξίτηλο αποτύπωμα στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα.
Ασφάλεια και προσιτό κόστος ενέργειας
Κατά τον ΙΕΑ, τα κράτη με μεγάλη ενεργειακή ζήτηση θα θέσουν πλέον σε πρώτη θέση την ασφάλεια και την οικονομική προσιτότητα του ηλεκτρισμού. Η στροφή αυτή λειτουργεί υπέρ των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών, όπως η ηλιακή ενέργεια, καθώς και άλλων εναλλακτικών λύσεων, όπως η πυρηνική ενέργεια.
Εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας
Ο ΙΕΑ, πάντως, δεν απορρίπτει πλήρως τον άνθρακα. Θα διατηρηθεί ως εφεδρική λύση σε περιόδους κρίσης, ιδίως στην Ασία, η οποία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα. Στην Ασία χρειάστηκε να ληφθούν επείγοντα μέτρα για τη διαχείριση της ενεργειακής κρίσης, όταν ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Δεν υπάρχει δρόμος επιστροφής στο παρελθόν
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε ότι η έκθεση κοιτάζει πέρα από τη σημερινή αναταραχή και διερευνά το φάσμα των ενεργειακών σεναρίων που θα μπορούσαν να προκύψουν από την τρέχουσα αναστάτωση. Προειδοποίησε ότι όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο βαθύτερες θα είναι οι επιπτώσεις.
Ο Φατίχ Μπιρόλ είπε ότι δεν βλέπει κανέναν ρεαλιστικό τρόπο ώστε ο ενεργειακός κόσμος να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε προηγουμένως.
Οι ετήσιες συνομιλίες του ΟΗΕ για το κλίμα στην Τουρκία, η COP31, διανύουν την τελική τους εβδομάδα. Ο ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι ο πλανήτης βρίσκεται επικίνδυνα κοντά στο να αποτύχει στον στόχο για περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου (2,7 βαθμούς Φαρενάιτ) πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής.
Στο κέντρο της COP31 βρίσκονται η ηλεκτροκίνηση, δηλαδή η τροφοδοσία νοικοκυριών, οχημάτων και βιομηχανιών με ηλεκτρική ενέργεια, και η σταδιακή εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων που προκαλούν τη θέρμανση του πλανήτη. Η ενεργειακή μετάβαση εμφανίζεται ως μονόδρομος.
Ανεμογεννήτριες
Η Λάουρα Κότζι, διευθύντρια Βιωσιμότητας του ΙΕΑ, δήλωσε στο Associated Press ότι για πρώτη φορά οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τις πολιτικές που απαιτούνται για τις ενεργειακές μεταβάσεις. Πρόσθεσε ότι πρόκειται για μοναδική συγκυρία, κατά την οποία η ηλεκτροκίνηση τίθεται στο επίκεντρο της αντιμετώπισης της κρίσης.
Πώς σκιαγραφεί ο ΙΕΑ το ενεργειακό μέλλον
Η φετινή έκθεση του ΙΕΑ αναλύει κυβερνητικά και ιδιωτικά δεδομένα, προκειμένου να σκιαγραφήσει διαφορετικά μελλοντικά σενάρια. Αυτά στηρίζονται στο αν οι χώρες θα διατηρήσουν τις τρέχουσες πολιτικές τους ή αν θα προχωρήσουν σε ριζικές αλλαγές λόγω των κρίσεων που συνεχίζονται.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, για τον ενεργειακό τομέα υπάρχει σαφές «πριν» και «μετά» τον πόλεμο με το Ιράν.
Ο Ντέιβ Τζόουνς, από τη δεξαμενή σκέψης Ember, δήλωσε ότι, όταν εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι ενεργειακές κρίσεις μεταβάλλουν τον κόσμο μακροπρόθεσμα, οι κυβερνήσεις μόλις τώρα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το εύρος των αλλαγών που πρόκειται να επέλθουν.
Οι συγκρούσεις, οι εμπορικές εντάσεις, οι κλιματικοί κίνδυνοι και οι κυβερνοεπιθέσεις διευρύνουν το φάσμα των πιθανών ενεργειακών σεναρίων κρίσης για το μέλλον. Ο ΙΕΑ επισημαίνει ότι η τάση διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού με καύσιμα θα αναδιαμορφώσει το ενεργειακό εμπόριο.
Η Λάουρα Κότσι δήλωσε ότι ο κόσμος δεν θα είναι ο ίδιος μετά από αυτή την κρίση. Το πώς ακριβώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση παραμένει ακόμη αβέβαιο και, όπως είπε, θα φανεί τους επόμενους μήνες.
Η Μέση Ανατολή κρατά τον εξαγωγικό της ρόλο
Ο ΙΕΑ προβλέπει ότι η Μέση Ανατολή θα παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως. Τα κράτη, όμως, είναι πιθανό να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Οργανισμού, η ποσότητα πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά ενδέχεται να υποχωρήσει από τα προπολεμικά 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στα 8,5 εκατομμύρια βαρέλια το 2030. Έως το 2035 ο όγκος αυτός ενδέχεται να πέσει κάτω από τα 2 εκατομμύρια βαρέλια.
Τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να κυριαρχούν στο ενεργειακό μείγμα. Ο ΙΕΑ σημειώνει, ωστόσο, ότι η ηλιακή και η πυρηνική ενέργεια αποτελούν τους μεγαλύτερους κερδισμένους από την προτεραιότητα που δίνουν οι κυβερνήσεις στις εγχώριες ενεργειακές πηγές.
Εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
Σύμφωνα με τον Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντή της οργάνωσης Power Shift Africa, η κρίση ανέδειξε το τίμημα της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Όπως ανέφερε, είναι αδιανόητο μια σύγκρουση που λαμβάνει χώρα χιλιάδες μίλια μακριά να μπορεί να εκτινάξει τους λογαριασμούς ενέργειας στο εσωτερικό μιας χώρας.
Οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια μπορεί, πάντως, να οδηγήσουν σε επιστροφή στον άνθρακα. Η Μισέλ Μανούκ, από τη FutureCoal, οργάνωση που υποστηρίζεται από τον κλάδο και παλαιότερα ήταν γνωστή ως Παγκόσμια Ένωση Άνθρακα (World Coal Association), επισήμανε στο Associated Press ότι για τις οικονομίες με πλούσια αποθέματα άνθρακα ο εγχώριος άνθρακας παραμένει σημαντικό στοιχείο για την ενεργειακή ασφάλεια.
Ο επικεφαλής του ΙΕΑ σημείωσε ότι ο άνθρακας παρουσιάζει μια δυναμική και ότι μένει να φανεί αν αυτή η δυναμική θα έχει διάρκεια ή όχι.
Ο ηλεκτρισμός στο κέντρο της COP31
Εν μέσω του πολέμου στο Ιράν, ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω της κλιματικής κρίσης και της υπερθέρμανσης του πλανήτη, οι διαπραγματεύσεις στην COP31 έχουν στο επίκεντρο την ενέργεια.
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, φέτος για πρώτη φορά στα χρονικά η ενεργειακή ζήτηση για ψύξη ξεπέρασε τη ζήτηση για θέρμανση. Η Κότσι επισήμανε ότι πρόκειται για την απαρχή μιας τάσης που θα διαρκέσει την επόμενη δεκαετία, αλλά και πέραν αυτής.
Οι οικονομίες που βασίζονται στον ηλεκτρισμό ενδέχεται να δουν το ποσοστό ηλεκτροδότησης να αυξάνεται από 32% πέρυσι σε 43% έως το 2035, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των μεγάλων οικονομιών.
Η Ρέιτσελ Κλίτους, διευθύντρια του προγράμματος για το κλίμα στην οργάνωση Union of Concerned Scientists, η οποία παρευρίσκεται στην COP31, δήλωσε ότι η πιο πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) καθιστά σαφές πως η κρίση των ορυκτών καυσίμων, που πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Πρόσθεσε ότι το γεγονός αυτό προστίθεται στους πολλούς λόγους για τους οποίους οι χώρες θα ωφελούνταν από μια ταχεία μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.

































