Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να πάρει τη θέση ανθρώπων στην εργασία και, παράλληλα, εγγυάται αύξηση των κερδών για τις επιχειρήσεις. Από εκεί γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: ποιος θα καταβάλλει φόρους, αν οι εργαζόμενοι που χάνουν τη δουλειά τους δεν καταφέρουν να απασχοληθούν σε άλλους τομείς; Οι ερευνητές της RAND εξέτασαν πιθανά σενάρια και προειδοποιούν ότι, χωρίς έγκαιρες παρεμβάσεις, τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ κινδυνεύουν με σοβαρό δημοσιονομικό σοκ. Η προειδοποίηση έχει αποδέκτες πολύ πέρα από την Ουάσιγκτον.
Κατά τις εκτιμήσεις, μέσα στα επόμενα 15 χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να υποκαταστήσει το 10% έως 15% των ωρών εργασίας των Αμερικανών. Το βάρος πέφτει κυρίως στους υψηλά αμειβόμενους: δικηγόρους, αναλυτές, προγραμματιστές λογισμικού και επαγγελματίες του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Στις ΗΠΑ οι φόροι στην εργασία αποδίδουν περίπου τα δύο τρίτα των ομοσπονδιακών εσόδων. Η αντικατάσταση εργαζομένων που ανήκουν στο 10% των υψηλότερα αμειβόμενων συνιστά, επομένως, πραγματικό κίνδυνο για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.
Η RAND εκτιμά ότι ακόμη και η αντικατάσταση του 10% των υψηλά αμειβόμενων εργαζομένων θα προκαλούσε δημοσιονομικό σοκ ανάλογο με ύφεση.
Αν η τεχνητή νοημοσύνη κινηθεί όπως οι προηγούμενες νέες τεχνολογίες, που καταργούν ορισμένες θέσεις και ταυτόχρονα δημιουργούν άλλες, τα φορολογικά έσοδα από την εργασία θα μπορούσαν να ανακάμψουν.
Αν όμως το κύμα αυτοματοποίησης μειώσει τη συνολική ζήτηση για ανθρώπινη εργασία, σε κίνδυνο θα βρεθεί το 65% των ομοσπονδιακών εσόδων, σύμφωνα με τη RAND.
Εφόσον λίγες κυρίαρχες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης επιβάλουν μονοπωλιακές τιμές για τη χρήση της, θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν μεγάλα εταιρικά κέρδη και να αυξηθούν έτσι τα έσοδα από εταιρικούς φόρους.
Στον αντίποδα, τεχνητή νοημοσύνη ευρέως διαθέσιμη σε τιμές κόστους ή με χαμηλό κόστος θα συμπίεζε τα κέρδη σε όλη την οικονομία, θα έφερνε αποπληθωρισμό και θα μείωνε τα έσοδα από εταιρικούς φόρους.
Οι ερευνητές προσομοίωσαν τις συνέπειες ενός σοκ 10% στην απασχόληση. Στα δύο δυσμενέστερα σενάρια της RAND, όπου οι εργαζόμενοι που αντικαθίστανται δεν βρίσκουν νέα απασχόληση, τα ομοσπονδιακά φορολογικά έσοδα μειώνονται κατά 1,3 έως 1,6 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ανάλογα με τον τρόπο τιμολόγησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τα έσοδα στις ΗΠΑ εγκυμονούν τα σενάρια στα οποία όσοι χάνουν τις θέσεις τους δεν βρίσκουν νέα εργασία.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη οξύτερο επειδή η φορολογική νομοθεσία δίνει στις επιχειρήσεις κίνητρα να αντικαθιστούν εργαζομένους μέσω της αυτοματοποίησης.
Για κάθε δολάριο που μια επιχείρηση καταβάλλει σε εργαζόμενο οφείλει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση περίπου άλλα 7,65 σεντς σε φόρο μισθοδοσίας, όταν οι αποδοχές βρίσκονται κάτω από το ανώτατο όριο εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.
Ο φόρος μισθοδοσίας δεν εφαρμόζεται στο λογισμικό, στα ρομπότ ή στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Οι κανόνες απόσβεσης επιτρέπουν επίσης στις επιχειρήσεις να εκπίπτουν φορολογικά το κόστος νέου εξοπλισμού και λογισμικού ταχύτερα από τον πραγματικό ρυθμό φθοράς αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Έτσι μειώνεται, μετά τους φόρους, το κόστος των επενδύσεων των εργοδοτών στην αυτοματοποίηση.
Η φορολογική νομοθεσία δεν ξεχωρίζει τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που ενισχύουν την εργασία των ανθρώπων από εκείνα που τους αντικαθιστούν.
Και οι δύο κατηγορίες απολαμβάνουν την ίδια επιταχυνόμενη φορολογική έκπτωση. Οι κανόνες απόσβεσης μετατρέπονται έτσι, στην ουσία, σε ακούσια επιδότηση της αντικατάστασης εργαζομένων.
Επιπλέον, ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής για το εισόδημα από κεφάλαιο είναι 20%, ενώ οι μισθοί μπορούν να φορολογηθούν με συντελεστή έως και 37%.
Αν διατηρηθούν οι ισχύοντες συντελεστές, η διαφορά αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν κύκλο σταδιακής μετατόπισης εισοδήματος από τους εργαζομένους προς τους ιδιοκτήτες περιουσιακών στοιχείων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι εισηγήσεις των ειδικών της RAND
Η αντικατάσταση του εργοδοτικού φόρου μισθοδοσίας με φόρο στα εταιρικά κέρδη θα εξαφάνιζε την πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση των προσλήψεων και θα περιόριζε τα κίνητρα υπέρ της αυτοματοποίησης. Ταυτόχρονα, το κράτος θα μπορούσε να αντλεί έσοδα από τα κέρδη που ενδέχεται να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη.
Ένας προοδευτικός εταιρικός φόρος, διαμορφωμένος με βάση τα κέρδη ανά εργαζόμενο, θα έδινε στις επιχειρήσεις οικονομικό κίνητρο να διατηρούν το προσωπικό τους.
Επιχείρηση με πολλούς εργαζομένους σε σχέση με τα κέρδη της θα κατέβαλλε χαμηλότερο συντελεστή από επιχείρηση που χρησιμοποιεί εντατικά τεχνητή νοημοσύνη, έχει λίγους εργαζομένους και αποκομίζει μεγάλα κέρδη.
Η φορολόγηση των μακροπρόθεσμων κεφαλαιακών κερδών ως συνήθους εισοδήματος θα απέφερε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, πρόσθετα ομοσπονδιακά έσοδα 100 δισ. δολαρίων ή περισσότερο ετησίως.
Ένας ομοσπονδιακός φόρος προστιθέμενης αξίας, σε συνδυασμό με επιστροφή φόρου στα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος, θα μπορούσε να αποδώσει 200 έως 300 δισ. δολάρια τον χρόνο, σε τιμές του 2018.
Το Κογκρέσο μπορεί να κινηθεί προληπτικά απέναντι σε αυτή την ενδεχόμενη δημοσιονομική κρίση. Αν η αναμονή κρατήσει έως ότου η αντικατάσταση εργαζομένων από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, τα δημοσιονομικά περιθώρια αντίδρασης θα είναι μικρότερα.

































