Διαβάζουμε τη συνÎντευξη του Γ. Î Î»ÎµÎ¹Î¿Ï ÏƒÏ„Î· Free Sunday στην Αγγελική ΣπανοÏΣτη δίνη της διαπλοκής και των συχνοτήτων
Ενώ η σÏγκÏουση κυβÎÏνησης-καναλαÏχών μαίνεται, με φόντο τον νÎο νόμο για τις τηλεοπτικÎÏ‚ συχνότητες, Îχει ιδιαίτεÏο ενδιαφÎÏον η ανάλυση του καθηγητή στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών ΓιώÏγου ΠλειοÏ, που γνωÏίζει σε βάθος όλα όσα Îχουν συνδεθεί με τον ÏŒÏο «διαπλοκή» στη χώÏα μας και Îχει ισχυÏή πολιτική σκÎψη, ώστε να βλÎπει τις πτυχÎÏ‚ που υπεÏβαίνουν το στενά οικονομικό πλαίσιο.
Έχει γίνει πολÏÏ‚ θόÏυβος γÏÏω από τον νÎο νόμο για τις τηλεοπτικÎÏ‚ συχνότητες. Θα βγάλει κάπου;
Δεν γνωÏίζουμε ακόμα. Είχα επισημάνει από την αÏχή ότι αν δεν οÏιστεί Ï€Ïώτα το ΕΣΡ, θα είναι δÏσκολη η εφαÏμογή του νÎου νόμου. Διότι δεν ήταν πιθανό τα κόμματα της αντιπολίτευσης να συναινÎσουν να συγκÏοτηθεί το ΕΣΡ Ï€ÏοκειμÎνου να εφαÏμόσει Îναν νόμο τον οποίον είχαν καταψηφίσει. Αυτό ακÏιβώς λÎνε επισήμως τα κόμματα της αντιπολίτευσης σήμεÏα. ΘÎλω όμως να σημειώσω ότι είναι ανοÏθολογικό και καθόλου ευÏωπαϊκό να τοÏπιλίζει κάποιος τη συγκÏότηση μιας ανεξάÏτητης αÏχής Ï€ÏοκειμÎνου να μην εφαÏμόσει Îναν νόμο με τον οποίο διαφωνεί. Στην Ï€Ïάξη, αυτό συνιστά στήÏιξη του ισχÏοντος Î±Î½Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï ÎºÎ±Î¸ÎµÏƒÏ„ÏŽÏ„Î¿Ï‚. Η εμπειÏία των τελευταίων ετών Îχει δείξει ότι ÏŒÏγανα όπως το ΕΣΡ, που Ï€ÏοαπαιτοÏν μια κουλτοÏÏα συναίνεσης, δυσλειτουÏγοÏν, καθώς αυτή εκλείπει, και επομÎνως ίσως Ï€ÏÎπει να γίνουν κάποιες αλλαγÎÏ‚. Το ΣÏνταγμα, στο άÏθÏο 15, γÏάφει ότι το ΕΣΡ ασκεί Îλεγχο και επιβάλλει Ï€Ïόστιμα. Τις αÏμοδιότητÎÏ‚ του τις οÏίζει λεπτομεÏÏŽÏ‚ ο νόμος, ο οποίος μποÏεί και να αλλάξει.
ΥπάÏχει οÏθολογικός-αποτελεσματικός-δημοκÏατικός Ï„Ïόπος να μπει τάξη στο Ïαδιοτηλεοπτικό τοπίο;
Το μεγάλο Ï€Ïόβλημα των ελληνικών ΜΜΕ είναι η μεγάλη εξάÏτησή τους από την πολιτική εξουσία και ιδιαίτεÏα από το κÏάτος. Διότι η οικονομική στήÏιξη των ΜΜΕ εκ μÎÏους του κÏάτους και του Ï€Î¿Î»Î¹Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÏÎ¿ÏƒÏ‰Ï€Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÏοϋποθÎτει πολιτικά ανταλλάγματα. Αυτή η Ï„Ïιτοκοσμική μετατÏοπή χÏήματος σε πολιτική στήÏιξη και αντιστÏόφως συνιστά το δικό μας δημοκÏατικό Îλλειμμα. Κατά την άποψή μου, ο πιο αποτελεσματικός και συνάμα δημοκÏατικός Ï„Ïόπος να μπει τάξη είναι να ακολουθήσουμε όχι τα Ï€Ïόσωπα, δηλαδή τους καναλάÏχες (όπως εισήγαγε η λογική του Î²Î±ÏƒÎ¹ÎºÎ¿Ï Î¼ÎµÏ„ÏŒÏ‡Î¿Ï…), αλλά το χÏήμα τους.
Το χÏήμα α) που ÏÎει από το κÏάτος ή τις Ï„Ïάπεζες με την εγγÏηση του κÏάτους Ï€Ïος μη βιώσιμα αλλά πολιτικώς χÏήσιμα και συνεπώς διαπλεκόμενα ΜΜΕ, β) το μαÏÏο χÏήμα, που αφενός είναι παÏάνομο και αφετÎÏου στηÏίζει παÏάνομα ΜΜΕ. Αν αυτό συμβεί, θα είναι Ï€Î¿Î»Ï Î´Ïσκολο για τα πολιτικά Ï€Ïόσωπα να εξυπηÏετήσουν οικονομικά τους καναλάÏχες για να εξυπηÏετηθοÏν πολιτικά από αυτοÏÏ‚.
ΣτελÎχη της αντιπολίτευσης μιλοÏν για Ï€ÏακτικÎÏ‚ Î’ÏŒÏειας ΚοÏÎας, η κυβÎÏνηση τους καταγγÎλλει ως υπηÏÎτες της διαπλοκής. ΙσχÏει κάτι από τα δÏο;
Î Ïοφανώς είναι υπεÏβολικός και άστοχος ο ÏŒÏος με στόχο να πεÏιγÏαφεί η κυβεÏνητική παÏÎμβαση στη λειτουÏγία των ΜΜΕ. ΑυτÎÏ‚ τις Ï€ÏακτικÎÏ‚ ακολοÏθησαν όλες οι κυβεÏνήσεις από τότε που δημιουÏγήθηκε η κÏατική τηλεόÏαση και Ï€ÏοηγουμÎνως το κÏατικό Ïαδιόφωνο. Από τις αÏχÎÏ‚ της δεκαετίας του ’90 τις ίδιες Ï€ÏακτικÎÏ‚ ακολοÏθησαν οι κυβεÏνήσεις και στην ιδιωτική τηλεόÏαση. Επ’ αυτής της βάσεως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εισήγαγε τον ÏŒÏο «διαπλοκή», τον οποίο χÏησιμοποίησε ο Κώστας ΚαÏαμανλής και πλÎον πολλοί άλλοι, αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ. ΓενικότεÏα, η πολιτική-κÏατική εξάÏτηση των ΜΜΕ είναι Îνα μεγάλο Ï€Ïόβλημα στην Ελλάδα. Συνεπώς, όταν κάποιος φοÏÎας που Îχτισε το φαινόμενο μιλάει για «ΒόÏεια ΚοÏÎα», θυμόμαστε τη φÏάση «είπε ο γάιδαÏος τον πετεινό κεφάλα». Η παÏοÏσα κυβÎÏνηση ήÏθε στην εξουσία επαγγελλόμενη την καταπολÎμηση της διαπλοκής και των ολιγαÏχών, ως Îναν από τους σημαντικότεÏους στόχους της. Συνεπώς θα κÏιθεί, και μάλιστα αυστηÏά, όταν ÎÏθει η ÏŽÏα του απολογισμοÏ.
Θα σας ενοχλοÏσε η αγοÏά συχνότητας από ξÎνο επενδυτή; ΜποÏεί να υπάÏξει διεθνÎÏ‚ ενδιαφÎÏον;
Η ενοικίαση, όχι αγοÏά, δεν μποÏεί να απαγοÏευτεί σε ξÎνο επενδυτή στο σÏγχÏονο παγκοσμιοποιημÎνο πεÏιβάλλον. Άλλωστε Έλληνας επιχειÏηματίας είχε λ.χ. τηλεοπτικό σταθμό στη ΒουλγαÏία και Îμαθα ότι το ίδιο κάνει σήμεÏα κάποιος άλλος. ΕπιπλÎον, δεν μποÏοÏμε να ξÎÏουμε με σιγουÏιά την εθνικότητα του αυÏÎ¹Î±Î½Î¿Ï Î¹Î´Î¹Î¿ÎºÏ„Î®Ï„Î· οÏτε των υπαÏκτών ΜΜΕ, όταν οι μετοχÎÏ‚ αλλάζουν γÏήγοÏα χÎÏια.
Αν και είναι δÏσκολο, θεωÏÏŽ ότι δεν Ï€ÏÎπει να αποκλείεται το ενδιαφÎÏον ξÎÏων επενδυτών ευθÎως ή μÎσω παÏÎνθετων Ï€Ïοσώπων. Έχω ακοÏσει, αν και δεν μποÏεί να επιβεβαιωθεί, ότι θα υπάÏξει Ï„Îτοιο ενδιαφÎÏον από χώÏες της Ε.Ε. Πολλά ελληνικά τηλεοπτικά ΜΜΕ είναι υπεÏχÏεωμÎνα και ουσιαστικά χÏεοκοπημÎνα. Αν μάλιστα κοπεί ή πεÏιοÏιστεί η διαπλοκή, θα επιταχυνθεί η χÏεοκοπία τους, οπότε οι δυνατότητες για ξÎνες επενδÏσεις πολλαπλασιάζονται. Έτσι, δεν αποκλείεται χÏεοκοπημÎνοι καναλάÏχες να επενδÏσουν στον «πατÏιωτισμό» για να πεÏισώσουν τις Ï€ÏοβληματικÎÏ‚ επιχειÏήσεις τους.
Μία από τις κατηγοÏίες που δÎχεται ο αÏμόδιος υπουÏγός αναφÎÏεται σε παÏασκηνιακή Ï€Ïοεπιλογή δυνητικών ιδιοκτητών καναλιών. Είναι δυνατόν;
Φαντάζομαι, αντιλαμβάνεστε ότι δεν είμαι σε θÎση να γνωÏίζω αν κάτι Ï„Îτοιο ισχÏει. ΥποθÎτω ότι όσοι το υποστηÏίζουν το κάνουν επειδή ο αÏμόδιος υπουÏγός Îχει μεγάλη δÏναμη αναφοÏικά με την αδειοδότηση. ΘεωÏητικά, εξαιτίας αυτής της δÏναμης, δεν μποÏεί να αποκλειστεί η Ï€Ïοσυνεννόηση. Το Îχω γÏάψει, άλλωστε, στη δημόσια αξιολόγηση του νόμου που Îκανα στο Ï€Ïόσφατο παÏελθόν. Ωστόσο, από το σημείο αυτό μÎχÏι να θεωÏοÏμε βÎβαιο ότι συμβαίνει υπάÏχει μεγάλη απόσταση. Σε κάθε πεÏίπτωση, καλό θα ήταν ο νόμος να μη δίνει Ï„Îτοια δÏναμη στον υπουÏγό, αλλά να διαπνÎεται από τη λογική «follow the money», όπως ήδη εξήγησα. ΠαÏά τις ατÎλειες, στις οποίες Îχω αναφεÏθεί δημόσια, ο νόμος Îχει θετικά που Ï€ÏÎπει να αξιοποιηθοÏν, ώστε επιτÎλους να γίνει μια αÏχή να νομιμοποιηθεί το τοπίο των ΜΜΕ.
Το ΜÎγαÏο Μαξίμου ανοίγει μÎτωπο με τα κανάλια. Έχουν δίκιο στον ισχυÏισμό ότι γίνεται ωμή Ï€Ïοπαγάνδα για να πληγεί η κυβÎÏνηση;
Όπως Ï€Ïοείπα, δεν είναι η Ï€Ïώτη φοÏά που το Μαξίμου ανοίγει αυτό το μÎτωπο. Το επιχείÏησε λ.χ. ο Κ. ΚαÏαμανλής. Στο παÏελθόν αυτή η Ï€Ïοσπάθεια αποσκοποÏσε στην απεξάÏτηση από συγκεκÏιμÎνους οικονομικοÏÏ‚ κÏκλους, όχι γενικά από τους οικονομικοÏÏ‚ κÏκλους. Αυτό που Ï€ÏÎπει να γίνει είναι να υπάÏξει πλήÏης απεξάÏτηση του Ï€Î¿Î»Î¹Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€ÏÎ¿ÏƒÏ‰Ï€Î¹ÎºÎ¿Ï Î±Ï€ÏŒ τους ολιγάÏχες, διότι απεξάÏτηση της πολιτικής από την οικονομική εξουσία γενικώς είναι αδÏνατο.
Τα ελληνικά ΜΜΕ πάντα Îκαναν Ï€Ïοπαγάνδα. ΙδιαίτεÏα από τότε που ξÎσπασε η κÏίση, πεÏισσότεÏο τα ιδιωτικά. Αυτά υπήÏξαν πάντα πιο μνημονιακά και από τις κυβεÏνήσεις που εφάÏμοσαν μνημονιακÎÏ‚ πολιτικÎÏ‚. ΤώÏα επίσης κάνουν πεÏισσότεÏο Ï€Ïοπαγάνδα και λιγότεÏο δημοσιογÏαφία. Ωστόσο, να ξεκαθαÏίσουμε κάποια Ï€Ïάγματα. Ο Ïόλος των ΜΜΕ είναι να ελÎγχουν την κυβÎÏνηση εκπÏοσωπώντας τους πολίτες, όχι το αντίστÏοφο, όπως Îκαναν μÎχÏι Ï€Ïόσφατα. Είναι μεÏοληπτικά, όχι επειδή τώÏα ασκοÏν κÏιτική στην κυβÎÏνηση αλλά επειδή δεν το Îκαναν στο παÏελθόν. Από την άλλη, είναι Ï€Ïοσεκτικά στην Ï€Ïοπαγάνδα τους, καθώς πεÏιμÎνουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η δική τους σχÎση ως επιχειÏήσεων με την εκτελεστική εξουσία.
Και η ΕΡΤ; Ποιο είναι το κεντÏικό συμπÎÏασμα πεÏίπου Îναν χÏόνο μετά την επαναλειτουÏγία της;
Είχα γÏάψει σε ανÏποπτο χÏόνο πως η επαναφοÏά της ΕΡΤ σε ικανοποιητικά επίπεδα ίσως διαÏκÎσει 3-5 χÏόνια. Ωστόσο, αυτό θα ίσχυε στην πεÏίπτωση που η ΕΡΤ θα άνοιγε με Îνα ικανοποιητικό θεσμικό πλαίσιο λειτουÏγίας, χωÏίς εξάÏτηση από την εκάστοτε κυβÎÏνηση, αξιοποιώντας την εμπειÏία των δÏο χÏόνων λειτουÏγίας παÏά το «μαÏÏο» και κάνοντας να κινητοποιηθεί αυτός ο κοιμώμενος Ïαδιοτηλεοπτικός γίγαντας, σε μια εποχή, μάλιστα, κατάÏÏευσης των ιδιωτικών σταθμών. Σχεδόν Îναν χÏόνο μετά την επαναφοÏά της, αν και δεν λείπουν τα Ï€Ïοβλήματα, η ΕΡΤ είναι πεÏισσότεÏο πλουÏαλιστική απ’ ÏŒ,τι κατά το παÏελθόν. ΥπάÏχουν όμως ζητήματα στο πεÏιεχόμενο και στη λειτουÏγία της. Είναι Â«Ï€Î¿Î»Ï Ï€Î¿Î»Î¹Ï„Î¹ÎºÎ®Â», την ίδια ÏŽÏα που εξελίσσονται χιλιάδες Ï€Ïάγματα στην Ελλάδα και στον κόσμο, κατά κÏÏιο λόγο στα πεÏισσότεÏα ζητήματα Îχει φωνή ο πολιτικός κόσμος, ενώ λείπουν οι «ειδικοί» (βλ. λ.χ. ISIS), Îχει μια ξεπεÏασμÎνη δομή και Ïφος, η πεÏιφÎÏεια εξακολουθεί να είναι αφανής και πολλά άλλα. ΘεωÏÏŽ ότι Ï€ÏÎπει να αλλάξει γÏήγοÏα η οÏγάνωση και το θεσμικό πλαίσιο λειτουÏγίας, αλλά κυÏίως η μοÏφή και το πεÏιεχόμενο του Ï€ÏογÏάμματος.
Σε σχÎση με την ελευθεÏία του ΤÏπου, η ελληνική κατάσταση είναι καλή, κακή, μÎÏ„Ïια;
Ως μÎλος του Î•Ï€Î¿Ï€Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Î£Ï…Î¼Î²Î¿Ï…Î»Î¯Î¿Ï… του ΕυÏÏ‰Ï€Î±ÏŠÎºÎ¿Ï ÎšÎντÏου για την ΕλευθεÏία του ΤÏπου και των ΜΜΕ (ECPMF), αλλά και με βάση την κατάταξη των ΔημοσιογÏάφων ΧωÏίς ΣÏνοÏα (RWB) για το 2015, που μας τοποθετεί στη θÎση 91 Î¼ÎµÏ„Î±Î¾Ï 180 χωÏών –η Ουγκάντα λ.χ. είναι στη θÎση 97–, η κατάσταση του ΤÏπου στην Ελλάδα δεν είναι καθόλου καλή. Σε αυτό Îχει συμβάλει ο χειÏισμός της δημόσιας ÏαδιοτηλεόÏασης στο παÏελθόν, η αστυνομική βία κατά δημοσιογÏάφων, η παÏεμπόδιση Ï€Ïόσβασής τους στα γεγονότα, οι διώξεις εναντίον δημοσιογÏάφων και δημοσιολογοÏντων (λ.χ. υπόθεση Παστίτσιου), η μεÏοληπτική στάση ιδιοκτητών και διευθυντών ΜΜΕ απÎναντι στα γεγονότα, καθώς και η εÏγοδοτική στάση τους απÎναντι στους δημοσιογÏάφους. ΤÎλος, μην ξεχνάμε δολοφονίες, όπως του Γκιόλια και του ΦÏσσα. Ο ΦÏσσας, αν και δεν ήταν δημοσιογÏάφος, δολοφονήθηκε για τις απόψεις που εξÎφÏαζε. Η δολοφονία του ήταν και Îνα Îγκλημα κατά της ελευθεÏίας του λόγου με Ï€Î¿Î»Ï ÎµÏ…ÏÏτεÏη σημασία. Γι’ αυτό οι φυσικοί και ηθικοί αυτουÏγοί Ï€ÏÎπει να γνωÏίσουν την πιο αυστηÏή τιμωÏία που Ï€ÏοβλÎπουν οι νόμοι.
Πηγή: greekmme.blogspot.com