Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Ε') Ημερομηνία:
Σήμερα 16/6/2026, 11:04 - Εμφανίσεις: 19
Εκκινώντας από την αντίληψη ότι οι νόμοι που διέπουν το μακρόκοσμο –το σύμπαν– και το μικρόκοσμο –τον άνθρωπο– είναι οι ίδιοι, οι σκαπανείς της ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης επιχείρησαν να διερευνήσουν και να ερμηνεύσουν πέραν των φυσικών και τα ανθρώπινα φαινόμενα.
Σε αυτό το πλαίσιο, έστρεψαν την προσοχή τους και στο πεδίο της ιατρικής, όπου καταπιάστηκαν με τις έννοιες της υγείας, της νόσου και της ίασης.
Θεμελιώδους σημασίας για την επακολουθήσασα ανάπτυξη της ιατρικής επιστήμης αποδείχθηκε η διδασκαλία του Αναξίμανδρου, του μεγάλου μιλήσιου στοχαστή και θεμελιωτή της φυσικής φιλοσοφίας, ο οποίος έδρασε τον 6ο αιώνα π.Χ.
Η πρωτότυπη θεωρία του για τις ενάντιες και διαρκώς αντιτιθέμενες δυνάμεις, το θερμόν και το ψυχρόν, που εκκρίνονται από το άπειρον με την ακατάπαυστη και ατελεύτητη κίνηση (διά της αιδίου κινήσεως), οδήγησε στην προσέγγιση της υγείας ως αρμονικής και ισόρροπης σχέσης μεταξύ των αντίθετων δυνάμεων μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό.
Οι πυθαγόρειοι, που η δράση τους τοποθετείται επίσης στον 6ο αιώνα π.Χ.
(η διδασκαλία του Πυθαγόρα έμελλε βεβαίως να ασκήσει μέγιστη επιρροή και στους μετέπειτα αιώνες), διατύπωσαν –σύμφωνα τουλάχιστον με ό,τι παραδίδεται από αρχαίες πηγές– έναν ορισμό της υγείας και της νόσου: υγιείαν την του είδους διαμονήν, νόσον την τούτου φθοράν («υγεία είναι η διατήρηση του είδους, νόσος δε η φθορά του»).
Το είδος ήταν για τους πυθαγορείους η ιδεώδης μορφή στην οποία οφείλει να κατατείνει ο άνθρωπος.
Η εν λόγω μορφή είχε την έννοια όχι μόνο της σωματικής και ψυχικής υγείας, αλλά και του ωραίου και του αγαθού.
Αναδεικνύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ηθική διάσταση της ιατρικής, οι πυθαγόρειοι πρεσβεύουν ότι ο άνθρωπος πρέπει να αποφεύγει ό,τι θα μπορούσε να διαταράξει το μέτρον και την αρμονίαν, καθώς κάθε παρέκκλιση από το είδος έχει δυσμενή αντίκτυπο στη σωματική και την ηθική του υγεία, οδηγεί με άλλα λόγια στην κατάσταση της νόσου.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, παλαιότατη ξενόγλωσση έκδοση (Λονδίνο, 1745) αφιερωμένη στην —...