Καταγγελίες για παρατυπίες σε πρόσκληση έργων σχεδόν 10 εκατ. ευρώ

Η επιστημονική κοινότητα καταγγέλλει παρατυπίες στη διαδικασία με την οποία κατανεμήθηκαν έργα ύψους σχεδόν 10 εκατομμυρίων ευρώ. Οι καταγγελίες αφορούν πρόσκληση ενδιαφέροντος για ερευνητικά κονδύλια που εξέδωσε πρόσφατα το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.

Εκπρόσωποι της επιστημονικής και ερευνητικής κοινότητας επισημαίνουν ότι η πρόσκληση δεν ήταν ακριβώς ανοιχτή. Απευθυνόταν σε εννέα συγκεκριμένους φορείς, αφήνοντας εκτός άλλους που πληρούσαν τα κριτήρια για να υλοποιήσουν τα ζητούμενα έργα. Στους αποδέκτες περιλαμβανόταν και η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, η οποία υπάγεται στο ίδιο υπουργείο που δημοσιεύει την πρόσκληση και θα αξιολογήσει τις προτάσεις.

Η πρόσκληση δημοσιεύθηκε αρχικά στις 25 Μαΐου και αφορούσε δέκα έργα, χρηματοδοτούμενα με 9 εκατ. ευρώ. Με επόμενη αναθεώρηση στα τέλη Ιουνίου το ποσό διαμορφώθηκε στα 9,25 εκατ. ευρώ. Ως παράδειγμα έργου για το οποίο φορείς ικανοί να το υλοποιήσουν δεν έχουν δικαίωμα υποβολής πρότασης, εκπρόσωποι της ερευνητικής κοινότητας αναφέρουν τον «Σχεδιασμό και ανάπτυξη συστήματος για την αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού προγράμματος Destination Earth για μετεωρολογικά και θαλάσσια δεδομένα». Πρόκειται για έργο που θα άρμοζε στη δραστηριότητα φορέων όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, τα οποία συλλέγουν τέτοια δεδομένα.

Ένας από τους φορείς στους οποίους απευθύνεται η πρόσκληση είναι και η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ), που δεν διαθέτει τμήμα επιστημονικής έρευνας. Η συμπερίληψή της ενδέχεται πάντως να προήλθε από λάθος. Ανάμεσα σε άλλες αστοχίες που ξέφυγαν στη διατύπωση, η ΕΥΠ μπορεί να καταγράφηκε ως μητρική υπηρεσία του Κέντρου Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΥΑΚ). Το ΚΕΤΥΑΚ λειτουργεί εσωτερικά στην ΕΥΠ, αποτελεί όμως αυτοτελή υπηρεσία.

Πέρα από το ΚΕΤΥΑΚ της ΕΥΠ και τη γενική γραμματεία που υπάγεται στο υπουργείο, η πρόσκληση απευθύνεται στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, τον «Δημόκριτο», το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας, την Κοινωνία της Πληροφορίας και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.

Τα προβλήματα αυτά δεν φαίνεται να αγνοήθηκαν από το ίδιο το υπουργείο. Στις 3 Ιουλίου η ίδια πρόσκληση δημοσιεύτηκε εκ νέου, με τη φράση «Λοιποί φορείς καθ’ αρμοδιότητα» να προστίθεται στη λίστα. Στις 24 Ιουλίου, καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων για την προηγούμενη εκδοχή, κυκλοφόρησε νέα αναθεώρηση που ανέβασε τα κονδύλια στα 9,75 εκατ. ευρώ, δηλαδή 500.000 ευρώ πάνω από την προηγούμενη και 750.000 ευρώ πάνω από την αρχική.

Η νέα πρόσκληση όριζε ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής των προτάσεων την 29η Σεπτεμβρίου. Τόσο η νέα πρόσκληση όσο και η νέα προθεσμία φάνηκαν ωστόσο να έχουν ελάχιστη σημασία. Στις 3 Αυγούστου, μόλις μιάμιση εβδομάδα μετά την τελευταία «διορθωμένη» πρόσκληση, αναρτήθηκε στη Διαύγεια πράξη που απέδιδε ένα από τα έργα, ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, στο Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος. Σταδιακά, έως τις 2 Σεπτεμβρίου, σχεδόν έναν μήνα πριν από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής προτάσεων, είχαν κυκλοφορήσει άλλες οκτώ πράξεις που μοίραζαν τα έργα και τα κονδύλια στους διάφορους φορείς.

Ακόμη και αν δεν ετίθετο το ερώτημα για τα έργα που διαμοιράστηκαν πριν από τη λήξη της προθεσμίας, το δελτίο Τύπου που εξέδωσε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών, αναδεικνύοντας το ζήτημα, χαρακτηρίζει τον χρόνο αξιολόγησης των προτάσεων «ρεκόρ».

Μέλη της επιστημονικής κοινότητας σημειώνουν ότι μια τέτοια διαδικασία κρατάει κανονικά μήνες και, σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και χρόνια. Απορία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι στους επιλαχόντες αυτού του διαστήματος περιλαμβανόταν και η ίδια η γενική γραμματεία του υπουργείου, με έργο 880.000 ευρώ.

Παράλληλα, δεν δημοσιεύτηκε ποτέ, όπως προβλέπεται, τελικός πίνακας με τα αποτελέσματα. Δεν υπήρξε ενημέρωση για τη συγκρότηση επιτροπής ενστάσεων, στην οποία θα μπορούσε κανείς να προσφύγει για να προσβάλει τα αποτελέσματα. Δεν έγινε ούτε η συνήθης ανακοίνωση που ενημερώνει το κοινό για τα μέλη της επιτροπής που αξιολόγησαν τις προτάσεις.

Στο δελτίο Τύπου της, η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών ρωτά, μεταξύ άλλων, γιατί επιλέχθηκαν συγκεκριμένοι φορείς σε ανοιχτή πρόσκληση και αν υπήρξαν έργα που εγκρίθηκαν πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης. Πρόκειται για το πολλοστό περιστατικό που φέρνει σε σύγκρουση την επιστημονική κοινότητα με την κυβέρνηση για τα κονδύλια της έρευνας, λίγους μόλις μήνες μετά το πολύκροτο ναυάγιο του προγράμματος Trust Your Stars.

«Τέτοιες διαδικασίες κλονίζουν την εμπιστοσύνη των ερευνητών και των μελών ΔΕΠ ότι το υπουργείο μπορεί να ενισχύσει την έρευνα με διαφανή και ισότιμο τρόπο για όλους», δήλωσε ο μετεωρολόγος και μέλος του ΔΣ της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών, Κώστας Λαγουβάρδος.

Η απάντηση του υπουργείου

Εκπρόσωπος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης τονίζει ότι τα έργα αυτά δεν αφορούν ερευνητικά κονδύλια R&D, αλλά συγκεκριμένες επιχειρησιακές ανάγκες. Συνδέονται με συγκεκριμένα συστήματα και υπάγονται σε εθνικές στρατηγικές, η υλοποίηση των οποίων ανατέθηκε στο υπουργείο.

Κάποια από τα έργα, για παράδειγμα, έχουν παραγγελθεί από το ΚΥΣΕΑ, ενώ άλλα καλύπτουν ανάγκες της ΕΥΠ ή της Πυροσβεστικής. Η αύξηση των κονδυλίων στις αναθεωρημένες προσκλήσεις αφορά παραγγελίες νέων έργων που προστέθηκαν στην πορεία, αν και δεν αναγράφονται στις αναθεωρημένες προσκλήσεις.

Σύμφωνα με το υπουργείο, πρόκειται για έργα για τα οποία ήταν γνωστό εξαρχής ποιος φορέας θα τα υλοποιήσει και πότε θα ξεκινήσουν. Δηλώνει επίσης ότι, με τα κονδύλια που της δόθηκαν, η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων θα προκηρύξει διαγωνισμό για το σχετικό έργο. Η συνολική προσέγγιση της ηγεσίας του υπουργείου ήταν να υιοθετήσει «λύσεις για να υλοποιηθούν γρήγορα».

Ειδικότερα, τονίζει ότι τα έργα θα μπορούσαν να υλοποιηθούν από τις διοικητικές και οικονομικές υπηρεσίες του υπουργείου, όμως για λόγους αποτελεσματικότητας το υπουργείο δεν μπορούσε να τα επωμιστεί.

Στο ερώτημα αν η διαδικασία που ακολουθήθηκε είναι τυπική, το υπουργείο απαντά ότι «αν δεν ήταν, τα έργα αυτά δεν θα μπορούσαν να προχωρήσουν». Θεωρεί, παράλληλα, ότι η προσθήκη της φράσης «λοιποί φορείς καθ’ αρμοδιότητα» στην τρίτη αναθεώρηση γενικεύει την πρόσκληση, χωρίς να αποκλείει κανέναν.

Ως προς τις αντιδράσεις, εκπρόσωπος του υπουργείου δηλώνει ότι δεν είχαν ακούσει κάποια διαμαρτυρία από τους ερευνητές μέχρι τις τελευταίες μέρες. Οι πρυτάνεις και οι πρόεδροι με τους οποίους είχαν μιλήσει δεν είχαν κάποια ένσταση.

Με πληροφορίες από in.gr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow