Οριστική η απομάκρυνση των νέων από τον Εμανουέλ Μακρόν

Ο Εμανουέλ Μακρόν ανήλθε στην εξουσία με σύνθημα την κοινωνική χειραφέτηση και την ανανέωση. Σήμερα, όμως, η απόσταση που τον χωρίζει από τη νεότερη γενιά μεγαλώνει.

Μαθητές και φοιτητές που διαδηλώνουν από τα μέσα Σεπτεμβρίου προσπαθούν να συντονιστούν με άλλες κοινωνικές ομάδες που εκφράζουν δυσαρέσκεια και να βρουν κοινό έδαφος με το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων».

Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, σε νέα ημέρα κινητοποιήσεων, επιδιώκουν να επαναφέρουν τη δυναμική που είχε υποχρεώσει την κυβέρνηση σε υποχώρηση τον χειμώνα του 2018-2019, όπως αναφέρει η Le Monde.

Ο πρόεδρος που το 2017 ενσάρκωνε τη νεότητα και την πολιτική ανανέωση βρίσκεται, σχεδόν μία δεκαετία μετά, απέναντι σε μια γενιά που θέλει να αλλάξει σελίδα.

Διαδηλωτής με κίτρινο γιλέκο κρατά μαξιλάρι σε σχήμα καρδιάς και το σύνθημα «Μακρόν, σε μισώ με όλη μου την καρδιά», στη Γαλλία, στις 17 Οκτωβρίου 2026. REUTERS/Stephanie Lecocq

Από σύμβολο ανανέωσης σε πολιτική αποξένωση

Το 2017, λίγο πριν κλείσει τα 40, ο Μακρόν παρουσιάστηκε ως φορέας μιας νέας εποχής, απέναντι σε μια πολιτική γενιά που έδειχνε να έχει εξαντλήσει τα όριά της.

Ο ιστορικός Ζαν-Φρανσουά Σιρινέλι τον περιέγραψε ως «νικηφόρο υποψήφιο μιας Γαλλίας μετά τη γενιά των baby boomers». Σημείωσε τη σπάνια σύμπτωση ανάμεσα στη μέση ηλικία των Γάλλων, που ήταν τότε 40,4 έτη, και στην ηλικία του νέου προέδρου, μόλις 39 ετών.

Η εικόνα αυτή δεν αποτύπωνε ολόκληρη την εκλογική πραγματικότητα. Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2017, στους ψηφοφόρους 18-24 ετών ο Μακρόν ήρθε μόλις τρίτος, πίσω από τον Ζαν-Λικ Μελανσόν και τη Μαρίν Λεπέν.

Μεγαλύτερη απήχηση είχε, αντίθετα, στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών.

Σήμερα η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Σύμφωνα με την Αντελαΐντ Ζουλφικαρασίτς, του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Ipsos-BVA, ο Μακρόν δεν είναι πια πρώτη επιλογή ούτε για τους ψηφοφόρους που τον στήριξαν όταν βρίσκονταν στην τρίτη δεκαετία της ζωής τους.

«Το εκλογικό του σώμα έχει γεράσει», σημειώνει.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν (αριστερά) μιλά με εργαζόμενο κατά την επίσκεψή του στο ναυπηγείο STX Les Chantiers de l’Atlantique, στο Σεν-Ναζέρ της Γαλλίας, στις 31 Μαΐου 2017.

Μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση χωρίς σταθερή κατεύθυνση

Η νεολαία βρισκόταν στον πυρήνα της πολιτικής ταυτότητας του Μακρόν και της υπόσχεσής του για μια κοινωνία με περισσότερες ευκαιρίες.

Στην πρώτη θητεία, η μείωση των μαθητών ανά τάξη στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης παρουσιάστηκε ως ουσιαστική μεταρρύθμιση. Η πολιτιστική κάρτα για τους νέους προβλήθηκε επίσης ως τρόπος να διευρυνθεί η πρόσβασή τους στον πολιτισμό, μολονότι η αξία της περιορίστηκε αισθητά από το 2025.

Ο πρώην υπουργός Παιδείας Ζαν-Μισέλ Μπλανκέρ συνεχίζει να υπερασπίζεται το έργο εκείνης της περιόδου. Υποστηρίζει ότι ο στόχος ήταν ένα σχολείο υψηλών προδιαγραφών, όπου η κοινωνική άνοδος θα στηριζόταν στην αξιοκρατία.

Οι αλλεπάλληλες αλλαγές στη μεταρρύθμιση του απολυτηρίου και οι διαδοχικές μεταβολές στα χρονοδιαγράμματα των εξετάσεων, σχεδόν κάθε χρόνο από το 2019, δείχνουν τις δυσκολίες στην εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Ο Μπλανκέρ καταγγέλλει ότι η σημερινή ηγεσία τον χρησιμοποιεί ως αποδιοπομπαίο τράγο και έχει πάψει να υπερασπίζεται τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν όταν ο ίδιος ήταν υπουργός.

Για την ιστορικό Μανόν Πινό, που ειδικεύεται σε ζητήματα παιδικής ηλικίας, η δυσαρέσκεια συνδέεται με τις αλλαγές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι οποίες προχώρησαν χωρίς ουσιαστική διαβούλευση.

Η αναδιοργάνωση των τάξεων και των ωρολογίων προγραμμάτων, επισημαίνει, επιβάρυνε το σχολικό κλίμα και στέρησε από μαθητές και εκπαιδευτικούς σταθερά σημεία αναφοράς.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν (στο κέντρο) φωτογραφίζεται με μέλη του νέου Προεδρικού Συμβουλίου για την Αφρική στο Μέγαρο των Ηλυσίων, στο Παρίσι, στις 29 Αυγούστου 2017.

Τα πρώτα ρήγματα

Η απομάκρυνση των νέων από τον Μακρόν άρχισε ήδη στα πρώτα χρόνια της προεδρίας του. Η περικοπή της στεγαστικής ενίσχυσης, η λειτουργία της πλατφόρμας Parcoursup για την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση και τα σχέδια καθιέρωσης της Εθνικής Υπηρεσίας προκάλεσαν δυσαρέσκεια.

Την ίδια περίοδο, η συχνά απόμακρη πολιτική του προσέγγιση ενίσχυσε την εικόνα ενός προέδρου που δυσκολευόταν να κατανοήσει τις καθημερινές αγωνίες των νεότερων.

Τις εντάσεις τροφοδότησε και ο τρόπος διαχείρισης των μαθητικών κινητοποιήσεων. Το 2018 συνελήφθησαν περίπου εκατό έφηβοι στο λύκειο Αραγκόν στο Παρίσι. Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, εικόνες μαθητών στη Μαντ-λα-Ζολί, γονατιστών με τα χέρια πίσω από το κεφάλι και υπό την επιτήρηση αστυνομικών, προκάλεσαν οργή.

Διαδηλωτής κρατά πλακάτ με φωτογραφίες του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και της πρώην υπουργού Εργασίας Μυριάμ Ελ Χομρί, όπου αναγράφεται η λέξη «Δολοφόνοι», σε εθνική απεργία και διαδήλωση κατά των εργασιακών μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης, στο Παρίσι, στις 12 Σεπτεμβρίου 2017.

Στα τέλη του 2019, η αυτοπυρπόληση φοιτητή μπροστά από κτίριο της φοιτητικής εστίας CROUS στη Λυών έφερε στο προσκήνιο την επισφάλεια και την απόγνωση που χαρακτήριζαν μέρος της φοιτητικής ζωής.

Η πανδημία του Covid-19 επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Τα περιοριστικά μέτρα και το εκτεταμένο κλείσιμο των σχολείων απομόνωσαν μια γενιά που περνούσε κρίσιμη φάση κοινωνικοποίησης.

Στις 14 Οκτωβρίου 2020 ο Μακρόν παραδέχθηκε ότι «είναι δύσκολο να είσαι 20 ετών το 2020». Αναφέρθηκε στις εξετάσεις που ακυρώθηκαν, στο εκπαιδευτικό άγχος και στην αβεβαιότητα για την πρώτη επαγγελματική ευκαιρία.

Διαδηλωτής κλωτσάει πίσω φιάλες δακρυγόνων σε συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής, σε διαδήλωση κατά των εργασιακών μεταρρυθμίσεων της γαλλικής κυβέρνησης στο Παρίσι, στις 21 Σεπτεμβρίου 2017. Εργαζόμενοι πραγματοποιούν διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, στις μεγάλες πόλεις της Γαλλίας, κάτι που έχει εξελιχθεί σε εβδομαδιαίο φαινόμενο, λίγες ημέρες πριν τεθεί σε ισχύ η μεταρρύθμιση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Περίπου 2.000 μέλη της αστυνομίας διαταραχών CRS, που συνήθως αναλαμβάνουν την αστυνόμευση τέτοιων διαδηλώσεων, έχουν πάρει άδεια για τη συγκεκριμένη ημέρα με επίκληση «λόγων υγείας», ώστε να διαμαρτυρηθούν για τη φορολόγηση των επιδομάτων μετακίνησης που λαμβάνουν.

Κόπωση και ανασφάλεια για μια γενιά

Παρά την απογοήτευση, το 2022 οι υποστηρικτές του Μακρόν επιχείρησαν να ανανεώσουν την εικόνα του ως προέδρου της νεολαίας. Η πραγματικότητα, όμως, είχε ήδη απομακρυνθεί από εκείνη την επικοινωνιακή προσπάθεια.

Τον Ιούνιο του 2025 εκμυστηρεύτηκε στον συγγραφέα Εμανουέλ Καρέρ ότι δεν είχε υπάρξει ποτέ έφηβος και ότι δυσκολευόταν να κατανοήσει τους εφήβους. Συνέχισε ωστόσο να τους απευθύνεται μέσω των κοινωνικών δικτύων, υποστηρίζοντας ότι η απόσταση που τους χώριζε δημιουργούσε ιδιαίτερη ευθύνη απέναντί τους.

Στη δεύτερη θητεία, οι πολιτικές για τους νέους υποχώρησαν μπροστά στις διαδοχικές κρίσεις και την πολιτική αστάθεια.

Στο επίκεντρο της κυβερνητικής ατζέντας βρέθηκε η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, που προέβλεπε αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη, πριν από τον συμβιβασμό στα 64. Την ίδια ώρα, ο πόλεμος στην Ουκρανία έφερε μπροστά την ανάγκη να προετοιμαστούν οι νέοι για ένα διαφορετικό περιβάλλον ασφάλειας και άμυνας.

Τον Σεπτέμβριο του 2026 τέθηκε σε εφαρμογή νέο, αμειβόμενο πρόγραμμα εθνικής θητείας, διάρκειας δέκα μηνών.

Παράλληλα, η διαδοχή επτά υπουργών Παιδείας μέσα σε τέσσερα χρόνια ενίσχυσε την αίσθηση ασυνέχειας.

Για τη Gen Z, η εποχή Μακρόν συνδέεται πλέον με την κόπωση, την ανασφάλεια και την αδυναμία διαμόρφωσης ενός σταθερού ορίζοντα.

Η κοινωνική χειραφέτηση σε δεύτερο πλάνο

Η υπόσχεση κοινωνικής χειραφέτησης που συνόδευσε την πρώτη εκλογική νίκη του Μακρόν δείχνει σήμερα εξασθενημένη.

Η επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών, η επιβράδυνση της ανάπτυξης και η αύξηση της ανεργίας τροφοδοτούν τις ανησυχίες για το μέλλον και οξύνουν τις διαγενεακές αντιπαραθέσεις.

Η δυσαρέσκεια αφορά και την κατανομή των δημόσιων πόρων.

Ο πρώην υπουργός Οικονομίας Μπρουνό Λε Μερ έχει χαρακτηρίσει «πραγματικό σκάνδαλο» την αύξηση των δαπανών για τους συνταξιούχους, την ώρα που οι πόροι για την εκπαίδευση παραμένουν στάσιμοι.

Την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου προειδοποίησε ότι η παρουσία μαθητών λυκείου στους δρόμους δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη.

Η επισήμανση αποτυπώνει τη βαθύτερη πολιτική αντίφαση της εποχής Μακρόν: ο πρόεδρος που εξελέγη με την υπόσχεση της ανανέωσης δυσκολεύεται πλέον να πείσει τη γενιά που ενηλικιώθηκε υπό τη διακυβέρνησή του ότι μπορεί να της εξασφαλίσει καλύτερο μέλλον.