Η Κάθριν Τόμπσον για την υπέρβαση ρόλου από τους περιφερειακούς διοικητές των ΗΠΑ

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ έχει συγκεντρώσει την προσοχή του διεθνούς Τύπου, τόσο για τις δηλώσεις του όσο και για τις απομακρύνσεις στελεχών στην άμυνα και τη μείωση κατά 20% των στρατηγών και των ανώτατων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού. Πρώην ανώτερο στέλεχος του Πενταγώνου εκτιμά, ωστόσο, ότι ένα ακόμη ζήτημα μένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης: η αυξανόμενη εμπλοκή ανώτατων στρατιωτικών σε αρμοδιότητες της πολιτικής ηγεσίας.

Το ζήτημα θέτει η Κάθριν Τόμπσον, πρώην ανώτερο στέλεχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας, η οποία είχε ασκήσει καθήκοντα υφυπουργού Άμυνας με αρμοδιότητα τα θέματα διεθνούς ασφάλειας.

«Η σύγχυση ανάμεσα στα όρια πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας, εξαιτίας της ανεξέλεγκτης λειτουργίας των περιφερειακών διοικήσεων, δεν έχει τύχει της δημοσιογραφικής προσοχής που χρειάζεται», δηλώνει η Τόμπσον. Όσο βρισκόταν στο υπουργείο, επέβλεπε τη χάραξη πολιτικής για την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Η ανάλυσή της επικεντρώνεται στις περιφερειακές διακλαδικές διοικήσεις επιχειρήσεων (COCOM). Εκεί, υποστηρίζει, τα όρια μεταξύ στρατιωτικής και πολιτικής εξουσίας έχουν γίνει ιδιαίτερα ασαφή.

«Οι επικεφαλής αυτών των περιφερειακών διοικήσεων έχουν συνηθίσει να κυβερνούν τα δικά τους φέουδα, με αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις ανεπτυγμένες σε κάθε σημαντική περιοχή του κόσμου, και ταυτόχρονα ασκούν μεγάλη επιρροή στα κέντρα εξουσίας στο εσωτερικό της χώρας», σημειώνει η Τόμπσον. Σήμερα είναι ανώτερη ερευνήτρια σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Cato.

Οι διοικητές αυτοί αναλαμβάνουν συχνά ρόλους μεγάλων στρατηγικών αναλυτών, διπλωματών, πολιτικών παραγόντων και υπευθύνων δημοσίων σχέσεων. Κατά την Τόμπσον, οι ρόλοι αυτοί ξεπερνούν κατά πολύ όσα προβλέπονται για τη στρατιωτική ηγεσία στις ΗΠΑ.

Οι ανοιχτές παρεμβάσεις σε πολιτικές αρμοδιότητες δίνουν πλέον την εντύπωση κάτι συνηθισμένου, επειδή οι περιφερειακές διοικήσεις διατηρούν δικό τους προσωπικό για νομοθετικές υποθέσεις και δημόσιες σχέσεις, αν και το Πεντάγωνο επιτελεί τις ίδιες λειτουργίες στην Ουάσιγκτον. Κάποιος βαθμός συντονισμού υπάρχει. Όποιος όμως έχει συνεργαστεί με τις περιφερειακές διοικήσεις διαπιστώνει ότι λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα και, στην καλύτερη περίπτωση, παράλληλα με την πολιτική ηγεσία.

Ενδεικτικά, από την έναρξη της επιχείρησης «Επική Οργή» (Operation Epic Fury), ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), έχει συναντήσει υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους στη Μέση Ανατολή. Ανάμεσά τους ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς και ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν.

Στις συναντήσεις αυτές δεν παρίστατο πολιτικός αξιωματούχος αντίστοιχου βαθμού.

Η Τόμπσον σημειώνει ότι οι επαφές με ξένους ηγέτες αυτού του επιπέδου ανήκουν στον πρόεδρο ή στα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου.

Το 2023 ο στρατηγός Κρις Καβόλι, διοικητής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ (EUCOM), συναντούσε ακόμη και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Οι περιφερειακοί διοικητές θα έπρεπε, το πολύ, να προσκαλούνται ως συμμετέχοντες, κατά την κρίση του προέδρου ή του υπουργού Άμυνας. Δεν θα έπρεπε να ηγούνται τέτοιων επαφών ούτε να εξουσιοδοτούνται να τις διευθύνουν χωρίς την παρουσία της πολιτικής ηγεσίας».

Η πρώην Αμερικανίδα αξιωματούχος θεωρεί θεμιτές τις επαφές μεταξύ στρατιωτικών ηγεσιών, συμμάχων και αντιπάλων. Υποστηρίζει όμως ότι, όταν οι συνομιλίες ξεπερνούν τα αμιγώς στρατιωτικά ζητήματα, η πολιτική ηγεσία πρέπει να εκπροσωπείται και να διατηρεί τον καθοριστικό ρόλο.

Στρατηγοί και δημόσια προβολή

Δεύτερο φαινόμενο που προκαλεί ανησυχία είναι η παρουσία των διοικητών των περιφερειακών διοικήσεων στα μέσα ενημέρωσης. Πρόσφατο παράδειγμα, κατά την Τόμπσον, αποτελούν οι δημόσιες παρεμβάσεις των διοικητών της CENTCOM και της Διοίκησης Ειρηνικού, από τις οποίες φάνηκαν οι διαφορετικές προτεραιότητες και οι εσωτερικές αντιφάσεις της αμερικανικής στρατιωτικής ηγεσίας.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου ο ναύαρχος Κούπερ δήλωσε κατηγορηματικά «Δεν ανησυχώ καθόλου», όταν ρωτήθηκε σε συνέντευξη στην εκπομπή 60 Minutes για τις ευρέως αναφερόμενες ελλείψεις στα αμερικανικά αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.

Μόλις μία εβδομάδα αργότερα το περιοδικό Time δημοσίευσε αποκλειστικό αφιέρωμα στον ναύαρχο Σάμιουελ Παπάρο, διοικητή της Διοίκησης Ειρηνικού των ΗΠΑ (USPACOM). Οι συντάκτες του άρθρου επισήμαναν τις αποκλίσεις ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις του Παπάρο και στις απόψεις που εξέφραζε κατ' ιδίαν για το πώς η κατανάλωση πόρων στη Μέση Ανατολή υπονομεύει την κεντρική αποστολή της αποτροπής στον Ειρηνικό.

«Γι' αυτούς ο κίνδυνος να υπερβάλλουν, να υποβαθμίζουν τη σημασία γεγονότων ή να κάνουν αντιφατικές δηλώσεις για ζητήματα με πολιτικό φορτίο είναι ιδιαίτερα μεγάλος», λέει η Τόμπσον. Προσθέτει ότι οι παραπάνω συνεντεύξεις «όχι μόνο προκάλεσαν αρνητικό κύκλο δημοσιότητας για το Πεντάγωνο, αλλά έδειξαν και τη δυσλειτουργία και τον φατριασμό που προκύπτουν όταν οι στρατιωτικοί ηγέτες αποφασίζουν να αναλάβουν ρόλο διαμορφωτών πολιτικής».

Οι διοικητές των περιφερειακών διοικήσεων αναδεικνύονται, τέλος, και σε δημόσια πρόσωπα στο εσωτερικό της χώρας, καλλιεργώντας τη δική τους δημόσια εικόνα στους διαδρόμους του Καπιτωλίου και στα μέσα ενημέρωσης. Συχνά έρχονται σε επαφή και διατηρούν σχέσεις με γερουσιαστές και μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων ανεξάρτητα, χωρίς την παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας.

Γι' αυτό η Τόμπσον καλεί τον Χέγκσεθ να περιορίσει την ισχύ και τους πόρους των περιφερειακών διοικήσεων, επαναφέροντάς τες υπό την ουσιαστική εποπτεία της αρμόδιας πολιτικής ηγεσίας. Αυτή, σημειώνει, θα πρέπει να κατευθύνει τις δραστηριότητές τους πέρα από τις αμιγώς στρατιωτικές αρμοδιότητες.

Στην κύρια φωτογραφία ο Κρίστοφερ Καβόλι υποδέχεται τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά την επίσκεψή του στο αρχηγείο του Στρατού των ΗΠΑ για την Ευρώπη και την Αφρική, στο Βισμπάντεν της Γερμανίας, στις 14 Δεκεμβρίου 2023.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow