Τα ελληνικά νοικοκυριά λογαριάζουν ευρώ προς ευρώ το καλάθι του σούπερ μάρκετ

Στην Ελλάδα το νοικοκυριό καλείται κάθε μέρα να ισορροπήσει τον προϋπολογισμό του. Η ακρίβεια παρατείνεται και μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στις ονομαστικές αμοιβές και το πραγματικό κόστος ζωής, με αποτέλεσμα τα νοικοκυριά να ξαναβλέπουν ριζικά τον τρόπο που ξοδεύουν.

Η πίεση στα οικονομικά έχει κάνει τη διαχείριση του οικογενειακού προϋπολογισμού εξαιρετικά δύσκολη δοκιμασία, μέρα με τη μέρα.

Η άνεση με την οποία γίνονταν οι αγορές τα προηγούμενα χρόνια δεν υπάρχει πια. Έχει δώσει τη θέση της σε δομική ανασφάλεια και οι πολίτες υπολογίζουν κάθε ευρώ που βγαίνει από το πορτοφόλι.

Ακρίβεια και αγορά που δέχεται διαρκή πίεση

Η ιδιωτική κατανάλωση λειτουργούσε παραδοσιακά ως κινητήρας της ελληνικής οικονομίας. Πλέον δείχνει σημάδια κόπωσης. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα πιέζεται, ενώ η αποταμίευση των νοικοκυριών μένει σε αρνητικό ή οριακό πεδίο. Η εικόνα αυτή στενεύει τα περιθώρια ευημερίας και αφήνει την οικονομία εκτεθειμένη σε ενδεχόμενες εξωτερικές διαταραχές.

Δομικό κίνδυνο συνιστά και η παγίωση της διαφοράς πληθωρισμού ανάμεσα στην Ελλάδα και τους ευρωπαίους εταίρους. Οι ανατιμήσεις δεν μένουν πλέον μόνο στα ενεργειακά αγαθά. Διαχέονται και διαμορφώνουν ένα μόνιμα επιβαρυντικό περιβάλλον για τα νοικοκυριά.

Την εικόνα αγοράς υπό συνεχή πίεση αποτυπώνουν τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας της Circana, με τίτλο «Κατανάλωση σε Μετάβαση: Οι Δυνάμεις που Διαμορφώνουν το Αύριο της Αγοράς». Η έρευνα έγινε σε δείγμα 1.000 καταναλωτών, ηλικίας 18 έως 70 ετών, και παρουσιάστηκε στο συνέδριο του ECR Hellas.

Το ράφι και το βάρος της καθημερινότητας

Σύμφωνα με την έρευνα, η μέση δαπάνη των νοικοκυριών στο σούπερ μάρκετ φτάνει πλέον τα 347 ευρώ τον μήνα. Το ποσό αντιστοιχεί μόνο σε βασικές ανάγκες διατροφής και διαβίωσης, όμως απορροφά δυσανάλογα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, ιδίως στα νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.

Ο δείκτης οικονομικής ασφάλειας των καταναλωτών βρίσκεται στο 3,89 με άριστα το 10, επίπεδο που αποτυπώνεται ως ανησυχητικά χαμηλό. Την ίδια ώρα, ποσοστό 74% απαντά κατηγορηματικά ότι είτε δυσκολεύεται στη διαχείριση των οικονομικών του είτε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να βγάλει τον μήνα.

Η βασική πηγή της ανασφάλειας βρίσκεται στη βαθιά αναντιστοιχία μισθών και πραγματικού κόστους ζωής. Τη δυσαναλογία αυτή αναφέρει ως μεγαλύτερη αιτία προβληματισμού το 57% των συμμετεχόντων. Έπεται το αυξανόμενο στεγαστικό κόστος, που απορροφά σημαντικό κομμάτι των μηνιαίων πόρων και περιορίζει δραστικά τόσο την αποταμίευση όσο και την πιο ελεύθερη κατανάλωση.

Εξοικονόμηση μέσω εκπτώσεων, ιδιωτικής ετικέτας και σύγκρισης τιμών

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, οι Έλληνες καταναλωτές δεν μένουν αδρανείς. Στρέφονται σε πιο συνειδητές, υπολογισμένες και «έξυπνες» αγοραστικές επιλογές, που σε πολλά σημεία θυμίζουν συνήθειες της περιόδου της οικονομικής κρίσης.

• Προσφορές: Συστηματικά περισσότερα προϊόντα σε προσφορά ή έκπτωση αγοράζει το 75% των καταναλωτών. Ως προς τη μάρκα, η ευελιξία είναι δεδομένη, αφού το 72% κρίνει πολύ ή αρκετά πιθανό να αφήσει εκείνη που επιλέγει συνήθως, εφόσον ανταγωνιστικό προϊόν συνοδεύεται από ελκυστική προωθητική ενέργεια.
• Ιδιωτική ετικέτα: Στο 63% φτάνουν τα νοικοκυριά που στρέφονται συχνά στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας των σούπερ μάρκετ. Τα βλέπουν ως αξιόπιστο εργαλείο για να συγκρατήσουν το κόστος, χωρίς η ποιότητα να θυσιάζεται απαραίτητα.
• Τιμή ανά μονάδα μέτρησης: Η επιλογή στο ράφι έχει γίνει πολύ πιο αναλυτική. Το 65% εξετάζει με προσοχή την τιμή ανά κιλό, λίτρο ή τεμάχιο πριν τοποθετήσει ένα προϊόν στο καλάθι, αναζητώντας εκείνο που συμφέρει στ' αλήθεια.
• Αλλαγή συνηθειών: Το 66% ομολογεί ότι οι ανατιμήσεις το οδήγησαν να αλλάξει συνολικά τον τρόπο που ψωνίζει, ενώ το 48% κόβει τον συνολικό όγκο των αγορών.

Περικοπές σε όλες τις μη βασικές δαπάνες

Η εξισορρόπηση του προϋπολογισμού δεν σταματά στο σούπερ μάρκετ. Προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες υποχρεώσεις για διατροφή, ενέργεια και στέγαση, οι καταναλωτές προχωρούν σε γενναίες περικοπές και σε άλλες κατηγορίες.

Ποσοστό 85% των ερωτηθέντων, που χαρακτηρίζεται εντυπωσιακό, αναφέρει ότι έχει περιορίσει αγορές σε ένδυση, υπόδηση και αξεσουάρ. Σημαντικές περικοπές καταγράφονται επίσης στη διασκέδαση, στις μετακινήσεις και στην ενέργεια που καταναλώνεται στο σπίτι. Ό,τι δεν κρίνεται απαραίτητο αναβάλλεται ή καταργείται, αφού απόλυτη προτεραιότητα είναι η διασφάλιση των βασικών αγαθών.

Μικρές απολαύσεις που παραμένουν

Παρ' όλα αυτά, από την έρευνα της Circana προκύπτει και μια κοινωνική πλευρά. Οι Έλληνες επιχειρούν να διατηρήσουν κάποιες μικρές απολαύσεις και εμπειρίες της καθημερινότητας, ώστε να λειτουργήσουν ως ανάχωμα απέναντι στην οικονομική πίεση.

Το φαγητό εκτός σπιτιού και οι διακοπές μένουν κομμάτι του τρόπου ζωής. Κατά μέσο όρο, οι καταναλωτές κάνουν 4,3 γεύματα έξω την εβδομάδα. Διακοπές προγραμματίζει το 60%, όμως το 44% όσων τις σχεδιάζουν υπολόγιζε να δαπανήσει λιγότερα χρήματα απ' ό,τι στο παρελθόν.

Οι στιγμές αυτές παρουσιάζονται ως μηχανισμός που βοηθά να διατηρηθεί η προσωπική και η οικογενειακή ευημερία, μέσα σε περιβάλλον συνεχών οικονομικών προκλήσεων.

Καταναλωτική συμπεριφορά σε διαρκή μετάβαση

Η ακρίβεια δεν αποτελεί πλέον παροδική διατάραξη της αγοράς. Έχει γίνει συνθήκη που αναδιαμορφώνει τη δομή της καταναλωτικής συμπεριφοράς στην Ελλάδα. Ο καταναλωτής εμφανίζεται πιο υποψιασμένος και περισσότερο ορθολογιστής, με μικρότερη πίστη σε συγκεκριμένες μάρκες, και θέτει πρώτο κριτήριο τη σχέση ποιότητας και τιμής.

Όσο παραμένει ενεργή η απόκλιση ανάμεσα στις αμοιβές και το κόστος ζωής, η καθημερινή διαχείριση του καλαθιού θα θυμίζει εξίσωση που λύνεται δύσκολα. Λιανεμπόριο και βιομηχανία θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε αγορά που υπολογίζει, στο εξής, ακόμη και το τελευταίο ευρώ.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow