Κρυφός λογαριασμός ακρίβειας πιέζει τον κρατικό προϋπολογισμό

Η ακρίβεια γυρίζει στο δημόσιο ταμείο και θέτει σε κίνδυνο την ορθή εκτέλεση του προϋπολογισμού. Ενώ οι ανατιμήσεις διογκώνουν τα έσοδα από τον ΦΠΑ, το ίδιο το κράτος καλύπτει με ολοένα υψηλότερο κόστος τα λειτουργικά του έξοδα.

Το ζήτημα δεν είναι κυρίως όσα καταβάλλει ήδη το Δημόσιο, αλλά όσα κινδυνεύει να κληθεί να πληρώσει το 2027.

Ο πληθωρισμός ανοίγει δεύτερο λογαριασμό, από το ρεύμα των νοσοκομείων και τα καύσιμα των απορριμματοφόρων έως τα ανταλλακτικά των λεωφορείων, τα υλικά των δημόσιων έργων και τα ενοίκια των κρατικών υπηρεσιών. Το κόστος αυτό δεν αποτυπώνεται στον προϋπολογισμό, μπορεί όμως να οδηγήσει σε νέες υπερβάσεις και σε πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης.

Η ουσία του προβλήματος δεν βρίσκεται σε όσα πληρώνει ήδη το Δημόσιο, αλλά κυρίως σε όσα κινδυνεύει να πληρώσει το 2027, αν οι προβλέψεις της κυβέρνησης για αποκλιμάκωση της ακρίβειας αποδειχθούν υπερβολικά αισιόδοξες. Το οικονομικό επιτελείο έχει καταρτίσει τον προϋπολογισμό με παραδοχή πληθωρισμού 2,6%, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν πληθωρισμό κοντά στο 3,6%.

Απόσταση μίας ποσοστιαίας μονάδας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή για τον κρατικό προϋπολογισμό. Το κράτος δεν είναι μόνο εισπράκτορας φόρων. Συγκαταλέγεται και στους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας, καυσίμων, υλικών και υπηρεσιών στη χώρα.

Η παγίδα

Το μέγεθος της έκθεσης προκύπτει από τα στοιχεία του προσχεδίου. Σχεδόν 9,1 δισ. ευρώ προορίζονται για αγορές αγαθών και υπηρεσιών του κράτους και για τα λοιπά έξοδα νοσοκομείων και δήμων. Μία επιπλέον ποσοστιαία μονάδα ανατίμησης στο σύνολο αυτής της δαπάνης ισοδυναμεί με 91 εκατ. ευρώ. Αν η αύξηση περιοριστεί στο μισό ποσό, η πρόσθετη επιβάρυνση φτάνει τα 45 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για δύο σενάρια δημοσιονομικού κινδύνου, από τα οποία μένουν εκτός τα δημόσια έργα, οι συγκοινωνίες και οι μισθώσεις του Δημοσίου.

Κάθε νέα ανατίμηση στα νοσοκομεία μεταφέρεται στους λογαριασμούς ενέργειας, στα αναλώσιμα, στις μεταφορές, στη σίτιση και στις υπηρεσίες καθαριότητας. Με προβλεπόμενα λοιπά έξοδα 3,21 δισ. ευρώ το 2027, μία πρόσθετη μονάδα κόστους μεταφράζεται σε 32 εκατ. ευρώ. Ο προϋπολογισμός έχει ήδη εγγράψει αύξηση των συγκεκριμένων δαπανών κατά 118 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2026. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι ολόκληρη η διαφορά οφείλεται στην άνοδο των τιμών.

Το αποτύπωμα της πίεσης είναι ήδη ορατό. Για το 2026 αναγνωρίζεται υπέρβαση περίπου 150 εκατ. ευρώ στις δαπάνες των νοσοκομείων, λόγω πληθωρισμού αλλά και αυξημένων αναγκών περίθαλψης.

Στους δήμους, η ακρίβεια επιβαρύνει τον ηλεκτροφωτισμό, την αποκομιδή απορριμμάτων, τα δημοτικά κτίρια και τη συντήρηση υποδομών. Στα 4,05 δισ. ευρώ των λοιπών εξόδων, μία επιπλέον μονάδα ανατίμησης σημαίνει 40,5 εκατ. ευρώ. Οι προβλεπόμενες δαπάνες είναι ήδη αυξημένες κατά 81 εκατ. ευρώ.

Η πίεση επεκτείνεται στα λεωφορεία, στο μετρό και στις σιδηροδρομικές υπηρεσίες. Ακριβότερα καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια και ανταλλακτικά απειλούν να ανεβάσουν το κόστος λειτουργίας. Οι κρατικές επιχορηγήσεις προς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ είχαν ήδη φτάσει τα 327 εκατ. ευρώ στο εννεάμηνο του 2026.

Στα δημόσια έργα, η ανατίμηση υλικών και μεταφορών μπορεί να περάσει στον προϋπολογισμό μέσω αναθεωρήσεων συμβάσεων. Με Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 11 δισ. ευρώ το 2027, πρόσθετη αύξηση κόστους μίας μονάδας στο 20% των πιστώσεων θα δημιουργούσε δυνητικό λογαριασμό 22 εκατ. ευρώ. Παραμένουν, εξάλλου, οι μισθώσεις υπηρεσιών και οι πολυετείς συμβάσεις καθαριότητας, φύλαξης και σίτισης.

Η ακρίβεια αγγίζει και τις σχολικές αίθουσες, τα στρατόπεδα και τις δομές φιλοξενίας. Για τις λειτουργικές ανάγκες των σχολείων έχουν προβλεφθεί 140 εκατ. ευρώ το 2026, ενώ το πρόγραμμα σχολικών γευμάτων της περιόδου 2026-2027 απαιτεί άλλα 123 εκατ. ευρώ. Σε συνολική χρηματοδοτική βάση 263 εκατ. ευρώ, μία επιπλέον μονάδα ανατίμησης αντιστοιχεί σε 2,6 εκατ. ευρώ, εφόσον η ακρίβεια επιβαρύνει τις δαπάνες.

Στις Ένοπλες Δυνάμεις, η αναβάθμιση της σίτισης έχει ήδη απαιτήσει πρόσθετη ετήσια πίστωση 12 εκατ. ευρώ. Ακόμη και στις δομές υποδοχής και φιλοξενίας μεταναστών, οι δαπάνες τροφίμων και θέρμανσης δημιουργούν μία ακόμη εστία κινδύνου για τον κρατικό προϋπολογισμό, που καλείται να αντιμετωπίσει το αυξημένο κόστος της ακρίβειας.

Οι συντάξεις

Παράλληλα, ο προϋπολογισμός καλείται να καλύψει εισοδηματικές παρεμβάσεις ώστε να στηριχθούν διάφορες κοινωνικές ομάδες. Η αύξηση των συντάξεων κατά 2,8% το 2027 απαιτεί 807 εκατ. ευρώ, οι αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο 382 εκατ. ευρώ και η τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων 47 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για δαπάνες ήδη προβλεπόμενες, στις οποίες προστίθεται ο κίνδυνος νέων πιέσεων για στήριξη των εισοδημάτων.

Μόνο τα ενεργειακά μέτρα του 2026 κοστολογούνται σε 669 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2027 προβλέπεται εφεδρεία 200 εκατ. ευρώ. Το υφιστάμενο δημόσιο χρέος διαθέτει ισχυρή προστασία χάρη στη μακρά διάρκεια και τα σταθερά επιτόκια. Δεν ισχύει το ίδιο για τις καθημερινές πληρωμές του κράτους.

Η μεγαλύτερη παγίδα βρίσκεται, ωστόσο, στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Το προσχέδιο προβλέπει αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών κατά 3,6% το 2027, έναντι ετήσιας δημοσιονομικής δέσμευσης 3,1%. Η συμμόρφωση αξιολογείται σωρευτικά. Η απόσταση αυτή, όμως, περιορίζει τα περιθώρια απορρόφησης νέων ανατιμήσεων.

Αν ο πληθωρισμός κινηθεί υψηλότερα από τις κυβερνητικές παραδοχές, το οικονομικό επιτελείο μπορεί να χρειαστεί πρόσθετους πόρους ή περιορισμό άλλων δαπανών, προκειμένου να διατηρήσει την προβλεπόμενη πορεία. Η ακρίβεια απειλεί έτσι και τη δημοσιονομική ευελιξία της κυβέρνησης να χρηματοδοτήσει νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή της.

Σε αυτό βρίσκεται η δημοσιονομική παγίδα της ακρίβειας. Ο πληθωρισμός αυξάνει τα φορολογικά έσοδα και, ταυτόχρονα, ανεβάζει το κόστος του ίδιου του κράτους. Αν οι τιμές κινηθούν υψηλότερα από τις κυβερνητικές παραδοχές, ο λογαριασμός θα προστεθεί στις ήδη δεσμευμένες δαπάνες και θα πιέσει τα περιθώρια του προϋπολογισμού.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow