Κάτω από 1,4 εκατ. οι γεννήσεις στην Ελλάδα την επόμενη εικοσαετία

Από τη δεκαετία του 1980 οι γεννήσεις στην Ελλάδα ακολουθούν σταθερά πτωτική πορεία. Τα στοιχεία συνιστούν προειδοποιητικό σήμα για το δημογραφικό και προέρχονται από έρευνα του Βύρωνα Κοτζαμάνη, καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ).

Ο ίδιος σκιαγραφεί την πορεία των γεννήσεων μετά τον πόλεμο. Επί μία τριακονταετία, από το 1951 έως το 1980, κυμαίνονταν κατά μέσο όρο γύρω στις 150.000 τον χρόνο. Έπειτα άρχισαν να υποχωρούν και τη δεκαετία του 1990 περιορίστηκαν στις 100.000. Τη δεκαετία του 2000 υπήρξε μικρή άνοδος, όμως η κάμψη συνεχίστηκε και το 2026 οι γεννήσεις ανέρχονται σε 65.000.

Η μείωση που καταγράφεται μετά το 1950, εξηγεί, είχε ξεκινήσει πριν από τον πόλεμο. Την περίοδο 1932-1940, με πολύ μικρότερο πληθυσμό, οι γεννήσεις έφταναν κατά μέσο όρο σχεδόν τις 118.500 ετησίως, έναντι 154.000 την περίοδο 1955-1964. Την τρέχουσα δεκαετία, από το 2021 έως το 2030, δεν αναμένεται να ξεπεράσουν τις 700.000, έναντι 920.000 το 2011-2020, δηλαδή μείωση 25%. Σε μακρύ χρονικό ορίζοντα, η συρρίκνωση οφείλεται στο ότι λιγότερα παιδιά έφεραν στον κόσμο οι γενεές που γεννήθηκαν μετά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.

Ο περιορισμένος αριθμός παιδιών που αποκτούν σήμερα τα ζευγάρια δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, αναφέρει ο κ. Κοτζαμάνης. Σχεδόν σε όλες τις χώρες της Δυτικής και της Βόρειας Ευρώπης, προσθέτει, η πτώση της γονιμότητας των γενεών άρχισε από γενεές που είχαν γεννηθεί πολύ νωρίτερα από τα τέλη του 19ου αιώνα. Η πορεία αυτή αναστράφηκε προσωρινά στις γυναίκες του Μεσοπολέμου, οι οποίες έφεραν στον κόσμο περισσότερα παιδιά από τους γονείς τους, εξέλιξη που συνδέεται και με το baby boom. Στη συνέχεια συνεχίστηκε, αν και με πολύ διαφορετικούς ρυθμούς, στις γυναίκες που γεννήθηκαν μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι αλλαγές στις αναπαραγωγικές συμπεριφορές όσων γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο στις χώρες αυτές οδήγησαν και στον περιορισμό του αριθμού των παιδιών. Συνοδεύτηκαν, μεταξύ άλλων, από ριζική αναθεώρηση του θεσμού του γάμου, της μητρικής αγάπης, της μητρότητας και της σεξουαλικότητας. Αναπτύχθηκαν νέοι προβληματισμοί για την εκπαίδευση και την κοινωνικοποίηση των παιδιών και υιοθετήθηκαν νέες στρατηγικές, ώστε να υλοποιούνται οι στόχοι των δύο συντρόφων που αποτελούν το ζευγάρι. Οι στόχοι αυτοί μπορούν πλέον να επιτευχθούν στο πλαίσιο ενός νέου μοντέλου οικογένειας, που διαφέρει σημαντικά από τα προγενέστερα.

Πού διαφέρει η Ελλάδα από τη Δυτική και τη Βόρεια Ευρώπη

Εκείνο που, κατά τον κ. Κοτζαμάνη, διαφοροποιεί κυρίως την Ελλάδα από πολλές χώρες της Δυτικής και της Βόρειας Ευρώπης είναι δύο στοιχεία.

Η μείωση των παιδιών που έφερναν στον κόσμο τα ζευγάρια άρχισε πολύ αργότερα, μετά τα τέλη του 19ου αιώνα, και συνεχίζεται χωρίς διακοπή. Οι γυναίκες που γεννήθηκαν το 1985 κάνουν λιγότερα από 1,5 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν το 1930 έκαναν σχεδόν 2,3.

Ο αριθμός των παιδιών που φέρνουν στον κόσμο όσες γεννήθηκαν στην Ελλάδα μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1950 απομακρύνεται όλο και περισσότερο τόσο από αυτόν που επιθυμούν να αποκτήσουν όσο και από το 2,07 που απαιτείται για την αναπλήρωση. Η απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών. Οι χώρες αυτές έχουν διαμορφώσει εδώ και δεκαετίες ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την οικογένεια και το παιδί, έχουν περιορίσει τις έμφυλες διακρίσεις και τις ασυμβατότητες ανάμεσα στη δημιουργία οικογένειας και την εργασία και διαθέτουν ταυτόχρονα διευρυμένο και αποτελεσματικό κράτος πρόνοιας.

Έτσι, οι μεταπολεμικές γενεές στη χώρα κάνουν όλο και λίγο λιγότερα παιδιά και οι γεννήσεις μετά το 1980 συρρικνώνονται. Στις χώρες που προαναφέρθηκαν, όσοι γεννήθηκαν από το 1945 έως το 1985 απέκτησαν από 1,8 έως 2,0 παιδιά. Ο αριθμός αυτός υπολείπεται πολύ λίγο τόσο εκείνου που επιθυμούν όσο και εκείνου που διασφαλίζει την αναπαραγωγή τους.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Κοτζαμάνης τονίζει ότι τα επόμενα χρόνια θα επιβραδυνθεί ο ρυθμός μείωσης των γυναικών 25 έως 44 ετών. Αναμένεται επίσης επιβράδυνση τόσο στην άνοδο της ήδη υψηλής μέσης ηλικίας στη γέννηση όσο και στη μείωση της διαγενεακής γονιμότητας των νεότερων γενεών. Παρ’ όλα αυτά, χωρίς θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, οι γεννήσεις την επόμενη εικοσαετία, από το 2027 έως το 2046, θα είναι λιγότερες από 1,4 εκατ., έναντι 1,8 εκατ. την προηγούμενη, από το 2007 έως το 2026.

Την εικοσαετία που θα ακολουθήσει θα είναι ακόμη λιγότερες. Σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας θα φτάσουν τότε όσοι και όσες γεννήθηκαν από το 2009 έως το 2026. Όπως υπενθυμίζει, ανάμεσα στα δύο αυτά έτη οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 45%.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow