Μπλε τσουνάμι στο Κογκρέσο και το λυκόφως της εποχής Τραμπ

Στην προεδρική εκστρατεία του 2024 ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δεσμευτεί να βάλει τέλος στους «αέναους πολέμους» και να φέρει ευημερία στους Αμερικανούς.

Έχουν περάσει δύο χρόνια από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Ο πόλεμος στο Ιράν, τον οποίο η κυβέρνησή του ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ, μπαίνει στον ένατο μήνα. Τα αμερικανικά νοικοκυριά, και όχι μόνο αυτά, λυγίζουν υπό το βάρος του αυξανόμενου κόστους ζωής. Σε αυτή τη φάση της θητείας, τα ποσοστά αποδοχής του 47ου προέδρου των ΗΠΑ είναι τα χαμηλότερα από την εποχή του Χάρι Τρούμαν.

Ο Τραμπ δεν ήταν στο ψηφοδέλτιο. Οι ενδιάμεσες εκλογές λειτούργησαν ωστόσο ως άτυπο δημοψήφισμα για την προεδρία του και τη συντριπτική ήττα των Ρεπουμπλικανών την υπογράφει ο ίδιος.

Οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν εκλογικό «μπλε κύμα» των Δημοκρατικών. Αυτό έγινε τσουνάμι και κατέκλυσε το Κογκρέσο. Σαφής πλειοψηφία εξασφαλίζεται και στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία.

Έπεσαν πολιτικά «κάστρα» των Ρεπουμπλικανών, με θεαματικές νίκες απέναντι σε υποψηφίους του MAGA τους οποίους ο Τραμπ είχε στηρίξει προσωπικά.

Στη Νότια Καρολίνα ηττήθηκε η Ρεπουμπλικανή υποψήφια για τη Γερουσία Ντάρλιν Γκράχαμ. Στο Τέξας ο Τζέιμς Ταλαρίκο επικράτησε του τραμπικού Κεν Πάξτον και γίνεται ο πρώτος Δημοκρατικός γερουσιαστής που εκλέγεται στη συντηρητική πολιτεία ύστερα από 38 χρόνια. Στο Κάνσας οι Δημοκρατικοί πήραν έδρα στη Γερουσία για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν έναν αιώνα, με τον πάστορα Άνταμ Χάμιλτον.

Τα αποτελέσματα αυτά είναι ηχηρά πολιτικά χαστούκια για τον Τραμπ. Το βάρος της ήττας πέφτει κυρίως στον ίδιο, στο επιτελείο του και στις πολιτικές του, έστω κι αν βιάζεται να μεταθέσει την ευθύνη.

Στο Truth Social ισχυρίστηκε ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα είχαν πετύχει «σαρωτική νίκη» αν εκείνος βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο. Στον προεκλογικό αγώνα, όμως, είχε διασχίσει τις ΗΠΑ και καλούσε τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν «σαν να είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο».

Η λαϊκή ετυμηγορία είναι σαφής και ισοδυναμεί με ράπισμα.

Τη Δευτέρα, στην Ουάσιγκτον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκφώνησε την τελευταία προεκλογική ομιλία του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Τα θεσμικά αντίβαρα επιστρέφουν

Ύστερα από διετία της εποχής Τραμπ 2.0, με πρόεδρο επί της ουσίας ανεξέλεγκτο, που τέντωσε τα όρια της εξουσίας του απέναντι σε Κογκρέσο υπό ρεπουμπλικανικό έλεγχο και σε Ανώτατο Δικαστήριο με συντηρητική υπερπλειοψηφία 6-3, τα θεσμικά αντίβαρα επιστρέφουν στις ΗΠΑ από τον προσεχή Ιανουάριο.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων περνά στους Δημοκρατικούς και ο Νεοϋορκέζος Χακίμ Τζέφρις αναμένεται να γίνει ο πρώτος Αφροαμερικανός πρόεδρός της. Προβλέπονται σκληρές μάχες για τον προϋπολογισμό, καθώς και εξεταστικές επιτροπές για τα πεπραγμένα της κυβέρνησης Τραμπ, με αντικείμενο την κακοδιαχείριση και τη διαφθορά.

Η πλειοψηφία στη Γερουσία δίνει στους Δημοκρατικούς λόγο και στους διορισμούς. Μπορούν να απορρίπτουν υποψηφίους του Τραμπ για κυβερνητικές θέσεις και για τα ομοσπονδιακά δικαστήρια, ακόμη και για το Ανώτατο Δικαστήριο. Μπορούν επίσης να αντιπαρατεθούν για κάθε δολάριο που δαπανάται στον πόλεμο με το Ιράν ή να ανακόψουν την προσέγγιση με τη Ρωσία του Πούτιν.

Στο εσωτερικό ο Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει την απάντησή του. Θα γίνει, όπως λέει, «ο κ. Βέτο». Για να ανατραπεί προεδρικό βέτο απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, δηλαδή διακομματική συναίνεση που δύσκολα θα βρεθεί.

Το πιθανότερο σενάριο είναι πολιτική εμπλοκή στην Ουάσιγκτον, με αντιπαραθέσεις από τον προϋπολογισμό και τις δαπάνες υγείας έως τους δασμούς και το Ιράν. Διαγράφεται έτσι θεσμική διελκυστίνδα ανάμεσα στο Καπιτώλιο και στον Λευκό Οίκο, ενώ Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί ετοιμάζονται για τη μεγάλη εκλογική μάχη του 2028.

Οι εκλογές εκείνες δεν θα αφορούν μόνο την ανάδειξη νέου προέδρου στις ΗΠΑ. Θα κριθεί και νέα Βουλή των Αντιπροσώπων, καθώς τα μέλη της έχουν διετή θητεία, και θα ανανεωθεί το ένα τρίτο των εδρών της Γερουσίας, όπου η θητεία είναι εξαετής.

Υπό αυτό το πρίσμα, η πειθαρχία των Ρεπουμπλικανών νομοθετών στο Κογκρέσο είναι πιθανό να δοκιμαστεί. Ο Τραμπ, την ίδια ώρα, διαψεύδει τα σενάρια ανασχηματισμού.

«Κουτσή πάπια» ή «πληγωμένο λιοντάρι» ο Τραμπ;

Ο Τραμπ δεν θα χρειαστεί να ξαναβρεθεί απέναντι στο εκλογικό σώμα των ΗΠΑ. Αυτό, κατά πολλούς, τον καθιστά επικίνδυνα απρόβλεπτο. Αρνείται να γίνει «κουτσή πάπια», πρόεδρος σε πολιτική αποδρομή, εγκλωβισμένος στο δεύτερο μισό της τελευταίας θητείας του απέναντι σε Κογκρέσο εχθρικό προς αυτόν.

Θα επιχειρήσει να πάρει πίσω τον έλεγχο της αφήγησης και να δείξει στο κόμμα του, στους υποστηρικτές του και στη χώρα ποιος παραμένει το «αφεντικό». Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να σημαίνει πολλά εκτελεστικά διατάγματα, νέους δασμούς και νέες επιθέσεις στο Ιράν.

Η νέα σύνθεση της Γερουσίας και της Βουλής θα επηρεάσει, πάντως, το πόσο εύκολα θα μπορεί να εφαρμόσει την εξωτερική πολιτική του. Οι επιλογές του έως τώρα, από το Ιράν και την Ουκρανία έως το ευρωατλαντικό ρήγμα, θέτουν υπό αμφισβήτηση την αμερικανική ισχύ.

Την ίδια περίοδο αρχίζει η μάχη για τη διαδοχή του, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Για τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ και πρώην γερουσιαστή από το Οχάιο, Τζέι Ντι Βανς, η ήττα των Ρεπουμπλικανών στη διεκδίκηση της έδρας της Γερουσίας στην πολιτεία του αποτελεί κακό οιωνό.

Ο Στιβ Μπάνον, πρώην σύμβουλος στρατηγικής του Τραμπ και «εγκέφαλος» πίσω από το κίνημα MAGA, είχε ήδη προειδοποιήσει για «εμφύλιο» στο κόμμα. Ως διαχωριστικές γραμμές ανέφερε ζητήματα όπως το Ισραήλ, το Ιράν, η μετανάστευση και το λεγόμενο «βαθύ κράτος».

Ανήκει επίσης σε όσους επικρίνουν τη συμμαχία του Αμερικανού προέδρου με τους δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας. Η κριτική βαραίνει ακόμη περισσότερο τώρα που το μισό δισεκατομμύριο δολάρια που διέθεσε προεκλογικά ο Έλον Μασκ υπέρ των Ρεπουμπλικανών έγινε «άνθρακας» στην κάλπη.

Οι Δημοκρατικοί μπορεί να πανηγυρίζουν. Παραμένουν, όμως, χωρίς σαφή ηγέτη, με ανοιχτή την αντιπαράθεση προοδευτικών και μετριοπαθών για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει το κόμμα.

Στο μεσοδιάστημα, με ενδιαφέρον αναμένεται η επίδραση της ήττας του τραμπισμού στην ευρωπαϊκή ακροδεξιά, ενόψει μιας εκλογικής χρονιάς κρίσιμης για την Ευρώπη.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow