Οι τιμές κατοικιών αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα, έκτη η Ελλάδα στην ΕΕ

Η απόκτηση ιδιόκτητης στέγης απομακρύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών, καθώς η στεγαστική κρίση στη χώρα έχει πάρει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις.

Οι αμοιβές των εργαζομένων μένουν καθηλωμένες ή σημειώνουν πολύ μικρές αυξήσεις. Την ίδια περίοδο οι τιμές των ακινήτων κινούνται έντονα ανοδικά και το χάσμα ανάμεσα στην αγοραστική δύναμη και στο κόστος διαβίωσης διευρύνεται διαρκώς.

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν αυτή την εικόνα και τοποθετούν την Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με τις δυσμενέστερες επιδόσεις στην Ευρώπη.

Το 2025 ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα στην ΕΕ ήταν 6,8% υψηλότερος από το 2015. Μέσα στη δεκαετία, δηλαδή, οι τιμές των κατοικιών ανέβηκαν σε σχέση με το εισόδημα των νοικοκυριών.

Πίσω από τη μεταβολή σε επίπεδο Ένωσης υπάρχουν σημαντικές διαφορές από χώρα σε χώρα. Ο δείκτης αυξήθηκε σε 17 κράτη μέλη και μειώθηκε στα υπόλοιπα 10.

Άνοιγμα άνω του 20% στην Ελλάδα

Στη δεκαετία 2015-2025 η απόσταση ανάμεσα στις τιμές των σπιτιών και στα εισοδήματα στην Ελλάδα διευρύνθηκε περισσότερο από 20%.

Η επίδοση αυτή φέρνει τη χώρα στην 6η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία αναδεικνύεται έτσι σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα της εποχής.

Για τα ελληνικά νοικοκυριά η επιβάρυνση είναι σχεδόν τετραπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που διαμορφώνεται στο +6,8%.

Η Πορτογαλία στην κορυφή της ανόδου

Ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα αντιπαραβάλλει τις μεταβολές των τιμών των κατοικιών με τις μεταβολές του κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών, σε σχέση με ένα έτος αναφοράς. Ανεβαίνει όταν οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα ή μειώνονται πιο αργά από το εισόδημα. Υποχωρεί όταν οι τιμές αυξάνονται βραδύτερα και μένει αμετάβλητος όταν τα δύο μεγέθη μεταβάλλονται με τον ίδιο ρυθμό.

Από το 2015 έως το 2025 τη μεγαλύτερη άνοδο του δείκτη κατέγραψε η Πορτογαλία, με +60,8%. Ακολούθησαν οι Κάτω Χώρες με +34,3%, η Ουγγαρία με +26,5%, η Τσεχία με +25,8% και η Ισπανία με +24,5%.

Στο άλλο άκρο, τη μεγαλύτερη πτώση σημείωσε η Ρουμανία, με -42,8%. Έπονται η Φινλανδία με -25,2% και η Βουλγαρία με -16,2%.

Η σύγκριση αφορά το πώς άλλαξαν οι τιμές σε σχέση με το εισόδημα στον χρόνο. Δεν κατατάσσει τις χώρες ανάλογα με το πόσο ακριβά είναι τα ακίνητα έναντι των επιπέδων εισοδήματος σε απόλυτους όρους.

Η τυποποιημένη σχέση τιμών και εισοδήματος

Ένας διαφορετικός τρόπος για να αποτιμηθεί η οικονομική προσιτότητα της στέγασης είναι ο τυποποιημένος δείκτης σχέσης τιμών κατοικιών προς εισόδημα.

Δείχνει αν ο λόγος του δείκτη τιμών κατοικιών προς το εισόδημα των νοικοκυριών βρίσκεται πάνω ή κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, με αφετηρία το 2000.

Τα στοιχεία εμφανίζουν δύο σαφείς κορυφές: το 2007, πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, και το 2022. Τις χρονιές αυτές ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα βρισκόταν 7,9% και 7,4% αντίστοιχα πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του.

Ανάμεσα στις δύο κορυφές, το 2014 ο δείκτης είχε υποχωρήσει 6,4% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο, προτού αρχίσει ξανά να ανεβαίνει. Μετά το 2022 ακολούθησε πτώση το 2023 και το 2024, ενώ το 2025 επανήλθε οριακά πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο, στο +0,03%.

Ο τυποποιημένος δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα βοηθά στον εντοπισμό πιθανών ανισορροπιών που συσσωρεύονται στην αγορά κατοικίας με την πάροδο του χρόνου. Γι' αυτό χρησιμοποιείται ως βοηθητικός δείκτης στον πίνακα αποτελεσμάτων της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (MIP).

Ο δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα και η τυποποιημένη μορφή του περιγράφουν μία μόνο διάσταση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης.

Συμπληρωματικά εξετάζονται τα έτη εισοδήματος που απαιτούνται για την αγορά μιας κατοικίας και το κόστος χρηματοδότησης της αγοράς μέσω στεγαστικού δανείου. Τα τρέχοντα έξοδα στέγασης καλύπτονται από άλλους δείκτες της Eurostat, όπως το μερίδιο των εξόδων στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Το χάσμα και το ενδεχόμενο μέτρων

Τα τελευταία χρόνια έχει φανεί ξεκάθαρα ότι η στεγαστική κρίση πλήττει την Ελλάδα και το σύνολο της Ευρώπης.

Χωρίς άμεσα μέτρα για την εξισορρόπηση της αγοράς, το χάσμα θα συνεχίσει να ανοίγει, με απειλή για τη συνοχή της κοινωνίας και για το μέλλον της νέας γενιάς.

Στο πολύ άμεσο μέλλον κρίνεται επίσης βέβαιο ότι θα εκδηλωθεί νέο κύμα μαζικών διαδηλώσεων σε χώρες της Ευρώπης, με κοινή συνισταμένη τη στεγαστική κρίση και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow