Διαδηλώσεις σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις στις 11 Νοεμβρίου για το δικαίωμα στη στέγη

Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου βγαίνουν στον δρόμο, σε δεκάδες πόλεις της Ευρώπης, άνθρωποι που πλήττονται από τη στεγαστική κρίση και διεκδικούν στέγη. Αφορμή είναι το κάλεσμα των ισπανικών σωματείων ενοικιαστών. Στην Αθήνα η συγκέντρωση έχει οριστεί στις 18:00 στην πλατεία Κλαυθμώνος. Στη Θεσσαλονίκη το ραντεβού είναι στις 18:30 στην πλατεία Νίκου Παπάζογλου, στην Κάτω Τούμπα. Τις κινητοποιήσεις αναλαμβάνουν κινήματα για τη στέγη. Συνεργάζονται σε ενωτικές πλατφόρμες και σε δικτυώσεις συλλογικοτήτων, κυρίως όμως με πολύμορφες δράσεις δίπλα σε όσους κινδυνεύουν με εξώσεις και πλειστηριασμούς.

Τα καλέσματα δεν έχουν κομματικό χρώμα. Ανταπόκριση έχουν ήδη δώσει δεκάδες σωματεία εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, φοιτητικοί σύλλογοι και δημοτικές κινήσεις. Στήριξη δηλώνουν πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς, εντός και εκτός Βουλής. Αντίστοιχες δράσεις διοργανώνουν και τα σωματεία και οι φορείς του ΠΑΜΕ.

Τον λόγο παίρνουν τρεις άνθρωποι των κινημάτων. Ο Κωνσταντίνος Λιβέρης, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ (νυν ΔΥΠΑ) και μέλος του συντονιστικού της νεοσύστατης Πρωτοβουλίας Αγώνα «Κατοικία για Όλους». Η Ελένη Πιεροπούλου από την Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών. Και ο Νίκος Βράντσης από την Ένωση Ενοικιαστών-τριών Θεσσαλονίκης. Οι αφετηρίες τους διαφέρουν. Τους συνδέει όμως ένας κοινός στόχος: «Κανένας άνθρωπος χωρίς σπίτι, κανένα σπίτι χωρίς άνθρωπο».

Στη Λισσαβόνα έγινε διαδήλωση για το δικαίωμα στη στέγη, με σύνθημα «Δεν έχουμε σπίτια μας μένουν οι σκηνές».

Η στεγαστική κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά

Στα χρόνια των μνημονίων λεγόταν συχνά ότι η Ελλάδα ήταν το «πειραματόζωο της Ευρωζώνης», επειδή της επιβλήθηκαν από τα σκληρότερα προγράμματα λιτότητας. Σήμερα παρουσιάζεται ως οικονομικό success story. Στο κόστος και στην ποιότητα ζωής, με τη στέγαση ίσως ως τον πιο καθοριστικό παράγοντα, η χώρα παραμένει πειραματόζωο.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 26,4% των κατοίκων της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριά που ξοδεύουν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση. Το ποσοστό είναι υπερτριπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου (7,7%) και το υψηλότερο στην ΕΕ. Σε όσους βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, το αντίστοιχο ποσοστό εκτινάσσεται στο 82,6%, έναντι 29,1% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Το μέσο ενοίκιο στην Αθήνα ξεπερνά τον κατώτατο μισθό και φτάνει το 70% έως 94% του μέσου μισθού, σύμφωνα με έρευνα του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών, φορέα υπεράνω αριστερής υποψίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι το στεγαστικό έχει γίνει πεδίο οξείας αντιπαράθεσης στην κεντρική πολιτική σκηνή. Τα κόμματα ρίχνουν την ευθύνη το ένα στο άλλο για το ποιος έφερε πρώτος τα funds και επί ποιας κυβέρνησης ξεσπιτώθηκαν οι περισσότεροι. Την παραμονή της κινητοποίησης για τη στέγη, σε εκδήλωση του ΟΟΣΑ, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος είπε: «Το στεγαστικό είναι πολύ σημαντικό για να λειτουργεί ως αρένα πολιτικών υποσχέσεων». Η αιχμή αφορούσε την αντιπολίτευση και τις διακηρύξεις της, που η κυβέρνηση θεωρεί ανεφάρμοστες. Το στεγαστικό, πάντως, είναι κατεξοχήν πολιτικό ζήτημα.

«Όχι στην κυβέρνηση του Πολέμου - Στέγη - Εισόδημα και Υγεία για Όλους». Συμβολική κατάληψη με σκηνές στη Σκαλινάτα της Ρώμης.

Το αίτημα για επανίδρυση του ΟΕΚ

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ έχει εκπονήσει πλήθος ερευνών για το στεγαστικό και εκπροσωπεί, μεταξύ άλλων, τους εργαζόμενους του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ). Στο κέντρο της δράσης του βρίσκεται η επανίδρυση του φορέα. Ο ΟΕΚ καταργήθηκε το 2012 με το δεύτερο μνημόνιο και δεν αντικαταστάθηκε ποτέ.

«Για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα υπάρχουν πολιτικές ευθύνες και συγκεκριμένες αιτίες. Κατήργησαν τον ΟΕΚ, στέρησαν από τους εργαζόμενους έναν οργανισμό που οι ίδιοι χρηματοδοτούσαν και σήμερα παρουσιάζουν ως στεγαστική πολιτική τον νέο δανεισμό των νοικοκυριών. Την ώρα που τα σπίτια περνούν στα χαρτοφυλάκια των funds και οι εταιρείες διαχείρισης καταγράφουν εκατομμύρια κέρδη, οι εργαζόμενοι αγωνίζονται να πληρώσουν το ενοίκιο με τον πενιχρό μισθό τους», δηλώνει ο κ. Λιβέρης.

Η επανίδρυση του ΟΕΚ, εξηγεί, δεν είναι συντεχνιακό αίτημα. Προϋποθέτει πάνω από όλα να επιστραφούν στους εργαζόμενους οι πόροι του οργανισμού που λιμνάζουν. Εκτιμώνται σε περισσότερα από 1,2 δισ. ευρώ και μπορούν να αξιοποιηθούν για προγράμματα κοινωνικής στέγης. «Τα χρήματα των εργαζομένων να γίνουν ξανά εργατικές κατοικίες, τα δημόσια ακίνητα να υπηρετήσουν την κοινωνία και η στέγη να πάψει να αποτελεί προνόμιο όσων μπορούν να την πληρώσουν», καταλήγει.

Αφίσες στους δρόμους της Μαδρίτης καλούν σε «Γενική Απεργία Ενοικίων» στις 11 Νοεμβρίου στην Ισπανία.

Πλειστηριασμοί και φτώχεια που μένει κρυφή

Καταμέτρηση του ΠΑΝΣΥΠΟ δείχνει ότι από το 2021 έως τον Οκτώβριο του 2026 βγήκαν σε πλειστηριασμό και κατακυρώθηκαν 23.065 κατοικίες. Πίσω από τον αριθμό βρίσκονται ζωές που ανατράπηκαν. Η Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών ιδρύθηκε το 2017, όμως η «μαγιά» της υπήρχε από τα πρώτα χρόνια της κρίσης. Έχει σταθεί δίπλα σε εκατοντάδες οικογένειες, με δημόσιες δράσεις αλλά και με αθόρυβη, επίμονη δουλειά.

«Δεν είναι λίγες οι φορές που διαπραγματευόμαστε με τους servicers, μαζί με τους δανειολήπτες, μήπως γίνει το χρέος βιώσιμο. Και κάποιες φορές τα καταφέρνουμε», λέει η κ. Πιεροπούλου. Συχνά είναι δύσκολο ακόμη και να βρεθεί ποιος διαχειρίζεται κάθε κομμάτι του χρέους, αφού αυτό σπάει σε πολλά «προϊόντα» και περνά από εταιρεία σε εταιρεία.

Η πιο πρόσφατη ακραία περίπτωση αφορούσε διαζευγμένη μητέρα τριών ανήλικων παιδιών στην Αγία Παρασκευή, καθαρίστρια στον δήμο. Χρέος 17.000 ευρώ είχε φτάσει με τους τόκους τις 45.000 και το σπίτι, αξίας 190.000 ευρώ, έβγαινε σε πλειστηριασμό. Η Πρωτοβουλία πέτυχε να επανέλθει η οφειλή στο αρχικό ποσό, με άτοκη δόση 250 ευρώ.

Η κ. Πιεροπούλου θεωρεί πολύ χαμηλά τα εισοδηματικά κριτήρια ευαλωτότητας, έως 7.000 ευρώ τον χρόνο. Σημειώνει ότι ακόμη και όσοι τα πληρούν σηκώνουν δυσβάσταχτα κόστη. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει πλέον καμία προστασία της κύριας κατοικίας. Ενώ φαίνεται ότι δεν έχουμε μνημόνια, πολλοί άνθρωποι ζουν σε απόλυτη φτώχεια. Βλέπουμε πολυκατοικίες να μην μπορούν να ανάψουν θέρμανση. Όταν νοικιάζουν ένα σπίτι 900 ευρώ, πώς θα τα πληρώσει ο άλλος με δύο παιδιά;»

Η Πρωτοβουλία διεκδικεί ολοκληρωμένη προστασία της πρώτης κατοικίας και κοινωνικές κατοικίες όχι μόνο κατ' όνομα αλλά στην πράξη, με δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο.

«Μας πετάνε στον δρόμο; Βγαίνουμε στον δρόμο!»

Το κάλεσμα της Ευρωπαϊκής Ημέρας Διεκδίκησης του δικαιώματος στη στέγη απευθύνεται σε όλους και όλες που πλήττονται από το αυξημένο κόστος ζωής και στέγασης, λέει ο Νίκος Βράντσης. «Δεν καλούμε μόνο όσους είναι στο ενοίκιο. Καλούμε και τους υπερχρεωμένους ιδιοκατοίκους που χάνουν τα σπίτια τους από τα funds, τους φοιτητές, αλλά και τους εργαζόμενους στον κατασκευαστικό κλάδο, που χτίζουν πόλεις στις οποίες δεν αντέχουν οικονομικά να ζήσουν οι ίδιοι».

Η Ένωση Ενοικιαστών-τριών Θεσσαλονίκης απέκτησε νομική υπόσταση τον Φεβρουάριο του 2024. Όπως αναφέρει ο κ. Βράντσης, είναι το πρώτο σωματείο ενοικιαστών στη χώρα. Έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Τούμπα και στην Ηλιούπολη Θεσσαλονίκης, ώστε να μην βρεθούν στον δρόμο ευάλωτοι ηλικιωμένοι.

Ο κ. Βράντσης θυμίζει την πρόσφατη «ήττα» της κυβέρνησης, όταν αναγκάστηκε να αποσύρει το άρθρο 23 από το νομοσχέδιο για τους servicers υπό το βάρος της πάνδημης κατακραυγής. Η διάταξη θα επέτρεπε πρακτικά κατασχέσεις-εξπρές χωρίς δικαστική απόφαση. «Αυτό που η κυβέρνηση απέτυχε να κάνει με τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες, το έχει πετύχει με τους ενοικιαστές και τις ενοικιάστριες. Από την 1η Μαΐου 2026 εφαρμόζεται η fast track έξωση, δηλαδή ένας εκμισθωτής μπορεί να βγάλει με συνοπτικές διαδικασίες έναν ενοικιαστή από το σπίτι, χωρίς δικαστική απόφαση, μόνο με απόφαση δικηγόρου. Η στόχευση είναι κοινή, πιο γρήγορες εξώσεις, για να κερδοσκοπούν πιο γρήγορα funds και εκμισθωτές. Το αντίπαλο μέτωπο είναι σαφές: κατασκευαστικοί όμιλοι, developers, funds, servicers, αλλά και η ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων), που δεν πρέπει να τη βγάζουμε από την εικόνα. Η κοινωνική πλειοψηφία που βάλλεται από το στεγαστικό κόστος πρέπει να συγκροτήσει ένα κοινό μέτωπο», καταλήγει.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow