Εικονικό Βοηθό Δικαστή αποκτά πρώτο στην Ελλάδα το Ελεγκτικό Συνέδριο

Το Ελεγκτικό Συνέδριο περνά σε φάση αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να αλλάζει η θέση του φυσικού δικαστή, που διατηρεί τον τελευταίο λόγο.

Από το αυτοτελές κεφάλαιο της Ετήσιας Έκθεσης για το 2025 προκύπτει ότι το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο είναι το πρώτο ελληνικό δικαστήριο που αποκτά τον Εικονικό Βοηθό Δικαστή, με στοχευμένο τρόπο και με σεβασμό στην προστασία θεμελιωδών προσωπικών δεδομένων και στην αρχή της δίκαιης δίκης. Σε θεσμικό επίπεδο διευκρινίζεται ότι ο ρόλος του φυσικού δικαστή δεν εκχωρείται στη μηχανή. Ο Εικονικός Βοηθός Δικαστή αποσκοπεί στην ταχύτερη εκκαθάριση των υποθέσεων.

Στην ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου οι λειτουργίες του Εικονικού Βοηθού Δικαστή (ΕΒΔ) προδιαγράφονται ως εξής:

• Πρόταση κατηγοριοποίησης όμοιων υποθέσεων. Επειδή η ταχεία διαδικασία βαραίνει στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, ιδιαίτερο βάρος αποκτά το προκαταρκτικό στάδιο δρομολόγησης των υποθέσεων στην κατάλληλη διαδικασία, τακτική ή ταχεία. Ο ΕΒΔ, σε διαλειτουργία με το ΟΠΣ (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα), θα διαβάζει μηχανικά τα ηλεκτρονικά δικόγραφα και θα προτείνει τη συγκρότηση ομάδων όμοιων υποθέσεων με βάση τους ισχυρισμούς που αναπτύσσονται σε αυτά. Παράλληλα θα αντλεί σχετική νομολογία από την Τράπεζα Νομικού Περιεχομένου (ΤΝΠ) του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με τον τρόπο αυτόν, ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός ή υπάλληλος που έχει επιφορτισθεί με το καθήκον θα μπορεί να ομαδοποιεί ταχύτερα υποθέσεις με όμοια νομικά και πραγματικά δεδομένα, για παράδειγμα συνταξιοδοτικού χαρακτήρα, των οποίων τα νομικά ζητήματα έχουν επιλυθεί από την Ολομέλεια ή με πιλοτικές αποφάσεις του οικείου δικαστικού σχηματισμού. Μετά την επεξεργασία με τη συνδρομή του ΕΒΔ και υπό την προσωπική του ευθύνη, θα εισηγείται στον επικεφαλής του οικείου δικαστικού σχηματισμού ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί για την εκδίκαση.
• Πρόταση σχεδίου δικαστικής απόφασης ή δικαστικής πράξης. Αφού διαβάσει μηχανικά το δικόγραφο και άλλα έγγραφα του φακέλου που μπορεί να συσχετίσει ο δικαστικός λειτουργός, ο ΕΒΔ, τροφοδοτούμενος αποκλειστικά από την ΤΝΠ του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θα προτείνει τμηματικά σχέδιο δικαστικής απόφασης ή δικαστικής πράξης. Σε παράθυρο διαλόγου θα υπάρχουν παραπομπές στη νομολογία, ώστε ο χρήστης, δηλαδή ο δικαστικός λειτουργός, να μπορεί να ανατρέχει σε αυτή άμεσα και με ευχέρεια.

Κάθε τμήμα του σχεδίου θα συνοδεύεται από καταγραφή των ενεργειών του χρήστη, ιδίως των εντολών που υπέβαλε στο chatbot πριν από την εξαγωγή των σχετικών αποτελεσμάτων, και θα επιτρέπει διορθώσεις ή συμπληρώσεις. Το σχέδιο που θα παράγεται θα υπόκειται σε ουσιαστικό έλεγχο, επεξεργασία και αναμόρφωση από τον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό και θα αποτελεί αφετηρία εργασίας για τη διευκόλυνση του δικαστικού έργου. Ο ΕΒΔ παραμένει αμιγώς υποβοηθητικός και ο δικαστής αποκλειστικά υπεύθυνος για το έργο του. Αυτό στηρίζεται στην προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία του δικαστή, στην άσκηση των καθηκόντων υπό συνθήκες αυξημένης ευθύνης, στη σύνταξη προεισήγησης, εισήγησης και απόφασης με ευθύνη του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού, στη διαδικασία της διάσκεψης, στην καταγραφή των μειοψηφιών, καθώς και στη διόρθωση και έγκριση του σχεδίου από τον επικεφαλής του οικείου δικαστικού σχηματισμού.

Στο παρόν στάδιο το Ελεγκτικό Συνέδριο, μέσω ομάδας εργασίας, συνεργάζεται στενά με τον ανάδοχο και την επιτροπή παρακολούθησης και παραλαβής για την ανάλυση των απαιτήσεων του έργου του ΕΒΔ και τη συμμόρφωση με το σχετικό ενωσιακό, διεθνές και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο.

Στο ίδιο πλαίσιο επιδιώκεται, μεταξύ άλλων, η αναλυτική καταγραφή των ενεργειών του χρήστη, ώστε να μπορούν να ελεγχθούν από τον κύριο εισηγητή της υπόθεσης, όταν χρήση του ΕΒΔ γίνεται από τον βοηθό εισηγητή, και σε κάθε περίπτωση από τον επικεφαλής του δικαστικού σχηματισμού. Ο ανάδοχος έχει ήδη προβεί σε επίδειξη του αρχικού προτύπου του ΕΒΔ (demo) και σε εκπαίδευση των μελών της ομάδας εργασίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Εφόσον διαπιστωθούν υλοποίηση σύμφωνη με τις προδιαγραφές και συμβατότητα με το συναφές κανονιστικό πλαίσιο, εκτιμάται ότι το έργο θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο, μέσω του ΕΒΔ, δεν «ανακαλύπτει τον τροχό», καθώς η θεωρητική συζήτηση έχει προχωρήσει και σχετικές εφαρμογές έχουν αναπτυχθεί, έστω σε δοκιμαστικό στάδιο, και σε άλλες έννομες τάξεις. Το συναφές κανονιστικό πλαίσιο, πάντως, είναι σχετικά πρόσφατο και μεταβαλλόμενο, με αποτέλεσμα η εφικτότητα της πλήρους τήρησής του να μην έχει επικυρωθεί εμπειρικά.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η στάση του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι προσεκτική και όχι αμήχανη. Σε συνεργασία με τον ανάδοχο, την αναθέτουσα αρχή και τα συναρμόδια Υπουργεία, παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα πράξει ό,τι είναι εφικτό, κατά τον λόγο των αρμοδιοτήτων του, για τη νόμιμη υλοποίηση, παραλαβή και λειτουργία του ΕΒΔ. Ακόμη και όταν το έργο παραληφθεί και λειτουργήσει, η θεσμική ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν απαλλάσσει κάθε δικαστικό λειτουργό από την ατομική του ευθύνη για νόμιμη και δίκαιη κρίση κάθε υπόθεσης. Ο ΕΒΔ θα εξακολουθεί να είναι ο βοηθός και η μηχανή, όχι ο φυσικός δικαστής που κρίνει με βάση τον νόμο και τη συνείδησή του.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow