Η τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει την παγκόσμια ανάπτυξη και κρύβει τον κίνδυνο απότομης κρίσης

Την ώρα που η παγκόσμια οικονομία περνά διαδοχικές κρίσεις, οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζονται ως ο μόνος μηχανισμός που κρατά την ανάπτυξη σε κίνηση.

Η σχεδόν πλήρης στήριξη σε αμερικανικά κεφάλαια και σε τεράστια κέντρα δεδομένων ενέχει σοβαρό κίνδυνο. Αν η Σίλικον Βάλεϊ υποχρεωθεί να κόψει απότομα ρυθμό, το πλήγμα θα φτάσει σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Τα τελευταία χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη (AI) δεν μένει απλώς τεχνολογική τομή. Λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη για το σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας.

Καθημερινά διοχετεύονται δισεκατομμύρια δολάρια στην ανέγερση γιγαντιαίων κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ. Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα ακολουθήσει για τον υπόλοιπο κόσμο, αν αυτή η ξέφρενη κούρσα κοπεί ξαφνικά. Οι πρόσφατες αναταράξεις στις αγορές δείχνουν ότι η εξάρτηση από τη Σίλικον Βάλεϊ μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι.

Η παγκόσμια οικονομία κινείται σε τεντωμένο σχοινί. Η ραγδαία άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει γίνει ίσως ο μοναδικός πυλώνας ανάπτυξης και αφήνει δεκάδες χώρες εκτεθειμένες σε ενδεχόμενη απότομη κατάρρευση.

Η εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη αφήνει την παγκόσμια οικονομία εκτεθειμένη

Μέσα σε παρατεταμένη ενεργειακή κρίση, συνέπεια του πολέμου στο Ιράν, η διεθνής αγορά στηρίζεται σχεδόν μόνο στις μεγάλες αμερικανικές επενδύσεις για νέα κέντρα δεδομένων (data centers). Η ακόρεστη ζήτηση της Σίλικον Βάλεϊ για υπολογιστική ισχύ έχει ανάψει ένα παγκόσμιο «πάρτι» εξαγωγών. Στην παραγωγή μικροτσίπ και διακομιστών πρωταγωνιστούν ασιατικές οικονομίες, ανάμεσά τους η Κίνα, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα.

Παράλληλα, το Βιετνάμ και το Μεξικό εξελίσσονται σε κρίσιμους κόμβους συναρμολόγησης. Η Αυστραλία και η Μαλαισία διοχετεύουν κεφάλαια στις δικές τους υποδομές, ενώ ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί κολοσσοί εφοδιάζουν την αλυσίδα με συστήματα ενέργειας και ψύξης.

Οι πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, όμως, έστειλαν ηχηρή προειδοποίηση στις αγορές. Ψηφοφόροι σε αρκετές αμερικανικές πολιτείες τάχθηκαν υπέρ της επιβράδυνσης ή και της απαγόρευσης νέων κέντρων δεδομένων, προκαλώντας βίαιες διακυμάνσεις στα διεθνή χρηματιστήρια.

Αυτό το «φρένο» αναδεικνύει τη σκοτεινή όψη της υπερεξάρτησης από την αμερικανική τεχνολογία. Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι επιβράδυνση των επενδύσεων στην AI θα χτυπούσε σκληρά χώρες χωρίς εναλλακτικούς μοχλούς ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, παρατεταμένη πτώση των τεχνολογικών μετοχών θα εξαφάνιζε αποταμιεύσεις εκατομμυρίων μικροεπενδυτών σε όλον τον κόσμο.

Τα δημόσια οικονομικά των περισσότερων κρατών βρίσκονται ήδη στα όριά τους και τα περιθώρια για νέα κυβερνητικά πακέτα στήριξης είναι ελάχιστα. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της HSBC για την Ασία, Frederic Neumann, προειδοποιεί, σύμφωνα με την Wall Street Journal, ότι αν η άνθηση της AI γυρίσει σε ύφεση, «πολύ λίγα μπορούν να γίνουν για να αποτραπεί μια παγκόσμια οικονομική κρίση».

Την ίδια περίοδο τα διεθνή χρηματιστήρια δέχονται ισχυρές πιέσεις. Οι εξαγωγές των ασιατικών οικονομιών, αντίθετα, σημειώνουν ρεκόρ δεκαετιών, σχεδόν αποκλειστικά χάρη στη ζήτηση για μικροτσίπ και εξοπλισμό κέντρων δεδομένων.

Πολιτικό ρίσκο και κλυδωνισμοί στις αγορές

Η μεταβολή των συσχετισμών στο αμερικανικό Κογκρέσο, έπειτα από τη νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, γέννησε έντονες ανησυχίες στους επενδυτές για επικείμενο «φρένο» και αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο στην ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων.

Την ίδια στιγμή, το φερόμενο σκάνδαλο κατασκοπείας που έπληξε τον τεχνολογικό κολοσσό Nvidia, βασικό τροφοδότη του οικοσυστήματος AI, κλόνισε ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη της αγοράς.

Παρά τις προσπάθειες ανάκαμψης των τελευταίων ημερών, οι απώλειες από τα ετήσια υψηλά μένουν βαριές. Ο αμερικανικός δείκτης Nasdaq βρίσκεται 8% χαμηλότερα και ο ιαπωνικός Nikkei υποχωρεί 16%. Ο νοτιοκορεατικός Kospi, όπου δεσπόζουν οι κατασκευαστές τσιπ μνήμης Samsung Electronics και SK Hynix, έχει σημειώσει βουτιά 43%.

Το παράδοξο στο παγκόσμιο εμπόριο

Στην πραγματική οικονομία, όμως, η εικόνα εμφανίζεται εντελώς αντίθετη.

Σύμφωνα με στοιχεία της CEIC για τον Οκτώβριο, οι εξαγωγές της Κίνας αυξήθηκαν 35% σε ετήσια βάση και της Νότιας Κορέας εκτινάχθηκαν 93%. Αντίστοιχα διψήφια ποσοστά ανόδου εμφανίζουν η Ιαπωνία, η Ταϊβάν και η Σιγκαπούρη.

Οικονομολόγοι της Capital Economics επισημαίνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο κινείται προς την ισχυρότερη ετήσια επίδοσή του από την εποχή της υπερπαγκοσμιοποίησης της δεκαετίας του 1990, εξαιρουμένων των μετα-κρισιακών ανακάμψεων του 2009 και της πανδημίας.

Η παγίδα που κρύβει η υπερσυγκέντρωση

Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς υπάρχει δομική αδυναμία.

Η Capital Economics προειδοποιεί πως έως και το 80% της πρόσφατης ανόδου των εξαγωγών αφορά αγαθά συνδεδεμένα με την τεχνητή νοημοσύνη.

Χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα έχουν αναιμική εγχώρια κατανάλωση. Η ανάπτυξή τους εξαρτάται σε επικίνδυνο βαθμό από τις κεφαλαιουχικές δαπάνες των αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας.

Ο Marcel Thieliant, επικεφαλής Ασίας-Ειρηνικού της Capital Economics, τονίζει: «Καθώς οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων επιβραδύνονται, οι δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη θα μετατραπούν από σημαντικό στήριγμα σε τροχοπέδη για το παγκόσμιο εμπόριο».

Ανησυχίες για επανάληψη του σεναρίου του 2000

Το ύψος των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη ξεπερνά πλέον ιστορικές εκρήξεις υποδομών, όπως εκείνη των σιδηροδρόμων. Αν τα εταιρικά έσοδα μείνουν κάτω από τις προσδοκίες ή αν τα επιτόκια ανέβουν, η διόρθωση θεωρείται αναπόφευκτη.

Αναλυτές της Oxford Economics θυμίζουν τη φούσκα των dot-com στις αρχές της χιλιετίας. Τότε οι αμερικανικές εισαγωγές εξοπλισμού πληροφορικής κατέρρευσαν 55% μέσα σε δύο χρόνια, παρέσυραν τους Ασιάτες προμηθευτές και έριξαν την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2% το 2001.

Ο Gaurav Ganguly της Moody’s Analytics προειδοποιεί, από την πλευρά του, ότι η παγκοσμιοποιημένη χρηματοδότηση της AI πολλαπλασιάζει τους κινδύνους.

Σε περιβάλλον που ήδη πιέζεται από δασμούς, αυξανόμενα επιτόκια και ενεργειακές αναταράξεις, απότομη κατάρρευση των μετοχών τεχνολογίας θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό σοκ, με παγκόσμιες υφεσιακές συνέπειες.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow