ΚΑΙΡΟΣ · LIVE19°CΣχεδόν αίθριος49% υγρασίαLive cam Αστεροσκοπείο Πεντέλης
ΑΡΧΙΚΗ
pentelikonews.gr Ελλάδα
Διαβάστε τις ειδήσεις μας μέσω RSS Βρείτε μας στο Facebook Βρείτε μας στο Google Plus Ακολουθήστε μας στο Twitter Επισκεφθείτε το κανάλι μας στο YouTube

Ισχυρισμοί στις συσκευασίες και η ψευδαίσθηση του υγιεινού τροφίμου

Ημερομηνία: Σήμερα · Εμφανίσεις: 0

Ισχυρισμοί στις συσκευασίες και η ψευδαίσθηση του υγιεινού τροφίμου

Το ερώτημα αν οι καταναλωτές διαλέγουν τα τρόφιμα ή αν τα τρόφιμα διαλέγουν εκείνους μπορεί να ακούγεται ασυνήθιστο. Το σύγχρονο μάρκετινγκ, όμως, δείχνει ικανό για εντυπωσιακά αποτελέσματα. Οι αναλυτές εστιάζουν ολοένα συχνότερα στο «φαινόμενο φωτοστέφανου υγείας», το health halo effect. Πρόκειται για μηχανισμό που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τις διατροφικές επιλογές, δημιουργώντας την εντύπωση συνειδητής αγοράς με γνώμονα την υγεία, ενώ η συσκευασία έχει ήδη διαμορφώσει την αντίληψη για το προϊόν.

Στα «ΝΕΑ» ο Χάρης Δημοσθενόπουλος, κλινικός διαιτολόγος και βιολόγος, προϊστάμενος του Τμήματος Κλινικής Διατροφής και Διαιτολογίας στο νοσοκομείο «Λαϊκό», εξηγεί ότι ένας θετικός ισχυρισμός στη συσκευασία αρκεί για να σχηματιστεί αυτό το «φωτοστέφανο». Ο καταναλωτής καταλήγει έτσι να πιστεύει ότι αγοράζει τρόφιμο αθώο από διατροφική άποψη.

Όπως το περιγράφει, το Health Halo Effect, δηλαδή το φαινόμενο φωτοστέφανου υγείας, αποτελεί γνωστική προκατάληψη. Ένα θετικό χαρακτηριστικό ενός τροφίμου οδηγεί στο να θεωρείται το προϊόν υγιεινό στο σύνολό του. Η φράση «χωρίς προσθήκη ζάχαρης», για παράδειγμα, μπορεί αυτόματα να γεννήσει την πεποίθηση ότι το τρόφιμο έχει λίγες θερμίδες ή ότι η κατανάλωσή του δεν χρειάζεται όριο. Στην πράξη, όμως, ενδέχεται να περιέχει αρκετά λιπαρά, θερμίδες ή φυσικά σάκχαρα.

Παρόμοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά στην αγορά. Ο καταναλωτής σχηματίζει έτσι συχνά ωραιοποιημένη εικόνα για όσα αγοράζει, εικόνα που απέχει από την πραγματικότητα. Ο Γιώργος Μπόσκου, καθηγητής Οργάνωσης και Διαχείρισης Μονάδων Διατροφής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, σημειώνει ότι η εποχή είναι τέτοια ώστε τα τρόφιμα να επιλέγουν τους καταναλωτές και όχι το αντίστροφο. Κάθε συσκευασία διαθέτει front of pack labelling, την μπροστινή πλευρά, και back of pack labelling, την πίσω. Οι πραγματικές πληροφορίες βρίσκονται στη δεύτερη, όμως στο ράφι ο καταναλωτής αντικρίζει την πρώτη. Λέξεις όπως «χωρίς», «ελεύθερο» και «αγνό» αποτυπώνουν κατά κανόνα μία μόνο πλευρά του τροφίμου και όχι το σύνολο.

Ισχυρισμοί που δεν δείχνουν το σύνολο του τροφίμου

Η λάμψη στη συσκευασία δεν ισοδυναμεί με διατροφική αξία. Κατά κανόνα, όταν αφαιρείται ένα συστατικό, όπως η ζάχαρη ή κάποιο συντηρητικό, προστίθενται συχνά άλλες ουσίες, ώστε να μείνουν ίδιες η γεύση, η υφή, το χρώμα ή η διάρκεια ζωής. Τα παραδείγματα του Γ. Μπόσκου είναι ενδεικτικά. Από την παραγωγή αλλαντικών με λιγότερο αλάτι προκύπτει αμέσως ζήτημα συντήρησης και ασφάλειας, αφού μπορεί να αναπτυχθούν παθογόνα βακτήρια. Χρειάζεται, λοιπόν, επεξεργασία άλλου τύπου, κυρίως θερμική. Αρτοσκεύασμα χωρίς γλουτένη μπορεί να περιέχει πρόσθετα αρτοποιίας, επειδή η γλουτένη είναι εκείνη που επιτρέπει στο ψωμί να φουσκώσει. Προϊόν χωρίς λιπαρά ή με λίγα λιπαρά ενδέχεται να έχει περισσότερους υδατάνθρακες. Μπισκότα με κομματάκια φρούτων και την ένδειξη «χωρίς ζάχαρη» μπορεί τελικά να διαθέτουν περισσότερα απλά σάκχαρα, προερχόμενα από τα αποξηραμένα φρούτα.

Στην ίδια κατηγορία ο καθηγητής εντάσσει και άλλους ισχυρισμούς που μπορεί να παραπλανούν. Προϊόν με την επιγραφή «palm oil free» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν περιέχει κορεσμένα λιπαρά. Κριτσίνια «ζυμωμένα με ελαιόλαδο» μπορεί να έχουν ως βασικό συστατικό σπορέλαια, ενώ στη συνταγή προστίθεται μικρή ποσότητα ελαιολάδου ώστε να στηριχθεί ο χαρακτηρισμός της συσκευασίας. Στα επιδόρπια γιαουρτιού, επίσης, μπορεί να διαβαστεί η ένδειξη «πηγή πρωτεΐνης», μολονότι στην πράξη όλα τα συμβατικά γιαούρτια αποτελούν πηγή πρωτεϊνών.

Ο Χ. Δημοσθενόπουλος αντιπαραβάλλει, από την πλευρά του, σοκολάτα χωρίς ζάχαρη με συμβατική. Το πρώτο προϊόν, όπως λέει, μπορεί να περιέχει γλυκαντικά όπως η μαλτιτόλη, αλλά και σημαντική ποσότητα βουτύρου κακάο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι 500 kcal ανά 100 γραμμάρια, έναντι 530 kcal ανά 100 γραμμάρια για μια συμβατική σοκολάτα. Η διαφορά στις θερμίδες μένει μικρή, παρά τη μεγάλη απόκλιση στα σάκχαρα. Η υπερβολική κατανάλωση ορισμένων πολυολών, όπως η μαλτιτόλη, μπορεί επιπλέον να προκαλέσει φούσκωμα ή διάρροια.

Βιολογικό προϊόν, όχι απαραίτητα διαιτητικό

Ένα βιολογικό προϊόν μπορεί να είναι και διαιτητικό, χωρίς όμως αυτό να ισχύει απαραίτητα. Μελέτη του 2025 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, μολονότι ο ένας ισχυρισμός δεν συνεπάγεται τον άλλο, οι καταναλωτές συνδέουν συχνά τα δύο αυτόματα, ακόμη και χωρίς επιστημονική βάση. Με αυτόν τον τρόπο η βιολογική ετικέτα μπορεί να ενθαρρύνει την υπερκατανάλωση ιδιαίτερα λιπαρών και γλυκών τροφίμων, με τις αντίστοιχες συνέπειες για την υγεία.

Επιστήμονες από τη Γαλλία διενήργησαν συστηματική ανασκόπηση της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, εξετάζοντας 10 επιστημονικά άρθρα που περιλάμβαναν 21 επιμέρους μελέτες. Επιβεβαίωσαν ότι η βιολογική σήμανση οδηγεί συστηματικά σε υποτίμηση των θερμίδων. Όταν, δηλαδή, ένα ανθυγιεινό προϊόν φέρει την ένδειξη «βιολογικό», ο καταναλωτής τείνει να διαγράφει νοερά ένα μέρος των θερμίδων του.

Με αυτά τα δεδομένα, οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη γνωστική προκατάληψη μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση και να συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας. Κρίνουν, γι' αυτό, αναγκαίες αλλαγές στην πολιτική υγείας. Στις προτάσεις τους περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η ευρύτερη χρήση συστημάτων διατροφικής επισήμανσης, όπως το Nutri-Score, ώστε να φαίνεται αμέσως ότι ένα προϊόν μπορεί να είναι βιολογικό και ταυτόχρονα πλούσιο σε λιπαρά ή ζάχαρη.

Η δύναμη της εικόνας στη συσκευασία

Έρευνα παλαιότερων ετών καταλήγει σε ανάλογα συμπεράσματα και δείχνει πόσο αποτελεσματικό μπορεί να αποδειχθεί το «φωτοστέφανο» στην προώθηση προϊόντων. Η μελέτη δημοσιεύτηκε το 2021 στο περιοδικό «Food Quality and Preference». Σύμφωνα με αυτήν, μια συσκευασία μπορεί να είναι νόμιμη κατά 100% και τυπικά ορθή και, παράλληλα, να παραπλανά τον καταναλωτή. Οι νομοθέτες κοιτούν τη λεκτική και επιστημονική ακρίβεια των ισχυρισμών, ενώ οι καταναλωτές επεξεργάζονται τα στοιχεία της συσκευασίας μέσα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα, στηριζόμενοι σε ψυχολογικούς αυτοματισμούς.

Η νομοθεσία, για παράδειγμα, επιτρέπει σε προϊόν να φέρει επιστημονικά εγκεκριμένο ισχυρισμό, όπως «πηγή ασβεστίου» ή «με βιταμίνη D». Ο παρασκευαστής δεν λέει ψέματα. Ο καταναλωτής, όμως, μπορεί να υποκύψει στο health halo effect. Μόλις δει τη λέξη «ασβέστιο» σε σοκολατούχο ρόφημα ή σε επιδόρπιο, τείνει να μην προσέξει ότι το γλυκό περιέχει, για παράδειγμα, 30 γραμμάρια ζάχαρης και να το εκλάβει ως συνολικά ωφέλιμο για την υγεία του.

Οι ερευνητές δίνουν και άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Βιομηχανικό ψωμί του τοστ, που παράγεται μαζικά σε εργοστάσιο, συσκευάζεται σε καφέ χάρτινη σακούλα με γραμματοσειρά που παραπέμπει σε χειρόγραφη ένδειξη. Ο καταναλωτής το αντιλαμβάνεται ως «παραδοσιακό», σαν να ζυμώθηκε και να ψήθηκε στον φούρνο της γειτονιάς, παρότι στην πίσω πλευρά αναγράφεται πλήθος συντηρητικών. Η εικόνα που πλάθει η συσκευασία μπορεί έτσι να αποδειχθεί ισχυρότερη από τις πληροφορίες που αναγράφονται πάνω της.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter:
ΚΑΙΡΟΣ LIVE
ARTICLES
· Strong magnitude 6.9 earthquake hits Russia's Kamchatka
· Meat eaters more likely to reach 100, with a catch
· Ukraine poll on the winter ahead, concessions, and voting intention
· A narcissistic abuser falls for power, not for you
· Fitch keeps France's credit rating at A+ with a stable outlook
· How the EU will help popular tourist destinations limit short-term rentals
· New York: Police fatally shoot 49-year-old woman after she stabbed passers-by
· A quantum battery that charges faster as it grows
· Who is this 17-year-old "Superman of the forests" putting out fires in Indonesia?
· Hospitalized King of Norway sees his health worsen because of a blood disease
VIDEO NEWS


ΟΜΟΡΦΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΑ
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ
TV - ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Περισσότερα
DOWNLOADS
- Περισσότερα >
ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΣΕΙΣΜΩΝ

Live γραφική ενημέρωση για τους σεισμούς στην Ελλάδα
DRONE VIDEOS
Drone videos από πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Τα πιο πρόσφατα:
· Θεσσαλονίκη
· Καλαμάτα
· Λουτράκι
· Λίμνη Στράτου
· Αγρίνιο
· Τρίκαλα
· Μετέωρα
» Περισσότερα


Ειδήσεις



Ειδήσεις από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων



Copyright 2010-2026 © pentelikonews.gr
Privacy Policy and Cookie Policy - Πολιτική απορρήτου και cookies