Τον τελευταίο καιρό οι Αμερικανοί έχουν αντιμετωπίσει σειρά ανησυχητικών διαταραχών στην καθημερινότητά τους και θεωρούν ότι μια επικείμενη καταστροφή δεν πρέπει να τους βρει απροετοίμαστους. Ακόμη κι αν δεν πρόκειται για το «τέλος του κόσμου», η λεπτομέρεια αυτή λίγο μετρά μέσα στον πανικό που έχει επικρατήσει. Ετοιμάζουν κιτ επιβίωσης. Αντίστοιχες οδηγίες έχουν δοθεί και στους Ευρωπαίους.
Οι ειδήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες παραπέμπουν σε κλίμα πανδημίας και πυρηνικής καταστροφής. Τα καλάθια στα σούπερ μάρκετ γεμίζουν, οι γεννήτριες πωλούνται με ταχείς ρυθμούς και τα ηλεκτρονικά καταστήματα καταγράφουν υψηλό τζίρο.
Η πανεθνική αναστολή πτήσεων στις 13 Νοεμβρίου και η διακοπή συστημάτων της Microsoft έδωσαν μια εικόνα του χάους που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε υποδομές στις οποίες στηρίζεται καθημερινά η πλειονότητα των Αμερικανών. Ταυτόχρονα, φήμες για γενικευμένη διακοπή των υποδομών σε όλη τη χώρα έχουν φτάσει έως τα ανώτατα κλιμάκια της κυβέρνησης.
Ο Βανς λέει ότι η προετοιμασία δεν βλάπτει
«Πολλοί φίλοι μου επικοινώνησαν μαζί μου ρωτώντας: “Πρέπει να ετοιμαστούμε, να φτιάξουμε καταφύγιο, να αποθηκεύσουμε τρόφιμα και νερό;”», είπε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στο Fox News στις 16 Νοεμβρίου. «Και η απάντησή μου είναι: όχι, δεν βλέπουμε κάποια κρίση να πλησιάζει, αλλά πρέπει να είστε προετοιμασμένοι για όλα».
Ειδικοί που μίλησαν στην USA TODAY υπογράμμισαν ότι οι πολίτες δεν χρειάζεται να ετοιμάζονται για το «τέλος του κόσμου» με την κατασκευή καταφυγίων ή με προμήθειες πολλών μηνών.
Κρίνουν ωστόσο φρόνιμο να υπάρχει πάντοτε απόθεμα βασικών ειδών. Σφοδρές κακοκαιρίες, κυβερνοεπιθέσεις και τεχνικές βλάβες δεν μπορούν να αποκλειστούν. Τα σενάρια βιβλικών καταστροφών που κυκλοφορούν ευρέως στο διαδίκτυο θεωρούνται πολύ λιγότερο πιθανά.
Δεν αποκλείονται πάντως και γεγονότα με χαρακτήρα «αποκάλυψης». Μια ηλιακή καταιγίδα, για παράδειγμα, θα μπορούσε να θέσει εκτός λειτουργίας το διαδίκτυο για εβδομάδες. Οι ειδικοί συστήνουν στους πολίτες να καταρτίζουν σχέδιο, χωρίς πανικό.
Οι συστάσεις των ειδικών
Οι Αμερικανοί έχουν ήδη δει τι ακολουθεί όταν καταρρέουν τα συστήματα. Νωρίτερα μέσα στο 2026, εκτεταμένη βλάβη σε δίκτυα κινητής τηλεφωνίας κατέστησε αδύνατες τις κλήσεις στον αριθμό έκτακτης ανάγκης 911. Στις 18 Νοεμβρίου 2025, τεχνικό πρόβλημα στην Cloudflare απασχόλησε τα μέσα ενημέρωσης σε όλη τη χώρα. Το 2024, διακοπή που συνδέθηκε με την CrowdStrike προκάλεσε την «μπλε οθόνη του θανάτου» (blue screen of death) σε συστήματα Windows, από παντοπωλεία έως αεροδρόμια. Αεροσκάφη έμειναν στο έδαφος, χειρουργεία αναβλήθηκαν και διαταράχθηκε η λειτουργία των κέντρων κλήσεων 911.
Διακοπές δικτύων ή γενικά μπλακάουτ μπορούν επίσης να προκληθούν από τυφώνες, σεισμούς ή κυβερνοεπιθέσεις. Αυτό, πάντως, δεν ισοδυναμεί με το «τέλος του κόσμου».
Εξετάζεται το ενδεχόμενο γενικής κατάρρευσης
Οι ειδικοί μελετούν σειρά σεναρίων κινδύνου που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Ανάμεσά τους και το περιστατικό με πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, οι οποίοι, συνεργαζόμενοι, παραβίασαν τους κανόνες τους και εξαπέλυσαν κυβερνοεπίθεση κατά της Hugging Face.
Ο Τζέιμς Κέντρα, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Καταστροφών (Disaster Research Center) και καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Πολιτικής και Διοίκησης Biden του Πανεπιστημίου του Delaware, ανέφερε πως υπάρχει ένα επίπεδο ασάφειας. Όπως εξήγησε, κανείς δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να προσδιορίσει την πιθανότητα μιας τεχνικής αστοχίας ή μιας κυβερνοεπίθεσης που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι ακριβώς αυτή η αβεβαιότητα, είπε, που ωθεί σε ερωτήματα για την ετοιμότητα.
Η απειλή κατάρρευσης των επικοινωνιών και οι κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, έχουν καταστήσει αναγκαία μια πιο αυξημένη προετοιμασία.
Οι κίνδυνοι και το κενό ετοιμότητας
Η Λόρι Πικ, διευθύντρια του Κέντρου Φυσικών Κινδύνων (Natural Hazards Center) στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόουλντερ, επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ συγκαταλέγονται στις «χώρες που είναι πιο εκτεθειμένες σε κινδύνους παγκοσμίως». Προσθέτει ότι οι Αμερικανοί δεν είναι αρκετά προετοιμασμένοι για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Έρευνα της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών (FEMA) έδειξε ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες έχουν κάνει τουλάχιστον τρεις ενέργειες προετοιμασίας για καταστροφές. Μόλις το 32%, όμως, δήλωσε ότι νιώθει σίγουρο για την ικανότητά του να προετοιμαστεί για μια καταστροφή, παρότι πιστεύει ότι τέτοια μέτρα θα βοηθήσουν στην αντιμετώπισή της.
«Είναι σαφές ότι υπάρχει ένα κενό στην ετοιμότητα και, δυστυχώς, πιστεύω ότι αυτό το κενό διευρύνεται», δήλωσε η Πικ. Υπογράμμισε ότι οι Αμερικανοί χρειάζεται να προετοιμάζονται όχι μόνο για μεμονωμένα επικίνδυνα γεγονότα, αλλά και για την αλληλουχία καταστροφών που μπορεί να ακολουθήσει.
«Τι συμβαίνει αν βρισκόμαστε σε περίοδο ξηρασίας, αντιμετωπίσουμε μια σφοδρή πυρκαγιά και, στη συνέχεια, κατά την περίοδο των βροχών, ακολουθήσουν κατολισθήσεις λάσπης;» αναρωτήθηκε.
Πόσες ημέρες προμηθειών συστήνουν ΗΠΑ, ΕΕ και Βρετανία
Οι απόψεις των ειδικών διαφέρουν ως προς το πόσες ημέρες προμηθειών πρέπει να έχουν οι πολίτες στο σπίτι για έκτακτη ανάγκη. Οι ΗΠΑ, η ΕΕ και η Βρετανία συστήνουν πάντως κιτ έκτακτης ανάγκης με προμήθειες. Η προτεινόμενη διάρκεια δεν είναι ενιαία: 72 ώρες για την ΕΕ και 7 έως 14 ημέρες για τις ΗΠΑ.
Αμερικανοί ειδικοί τονίζουν ότι εξίσου σημαντική είναι η συγκρότηση ισχυρών κοινωνικών δικτύων. Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης η βοήθεια μπορεί να έρθει από την κυβέρνηση ή από άλλους φορείς, η ουσιαστικότερη στήριξη όμως προέρχεται από τους γείτονες και την τοπική κοινότητα.
Το περιεχόμενο του αμερικανικού κιτ έκτακτης ανάγκης
Ένα βασικό κιτ προμηθειών έκτακτης ανάγκης, στην αμερικανική εκδοχή, θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα παρακάτω:
- Περίπου 3,8 λίτρα νερού ανά άτομο ημερησίως, για αρκετές ημέρες, τόσο για πόση όσο και για την υγιεινή
- Τρόφιμα μακράς διάρκειας για αρκετές ημέρες και ανοιχτήρι κονσερβών
- Ραδιόφωνο που λειτουργεί με μπαταρίες ή με χειροκίνητο δυναμό, καθώς και μετεωρολογικό ραδιόφωνο τύπου NOAA με ηχητική ειδοποίηση
- Κρίσιμα έγγραφα, ανάμεσά τους ασφαλιστήρια συμβόλαια, έγγραφα ταυτοποίησης και στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών
- Μετρητά ή ταξιδιωτικές επιταγές (traveler’s checks)
- Φάρμακα με ή χωρίς συνταγή, όπως παυσίπονα
- Φακός
- Κουτί πρώτων βοηθειών
- Πρόσθετες μπαταρίες
- Χάρτες της περιοχής
- Κινητό τηλέφωνο, φορτιστές και εφεδρική μπαταρία
Οι ειδικοί συνιστούν να υπάρχει και εναλλακτικός τρόπος για σημαντικές εργασίες. Προτείνουν, για παράδειγμα, να απομνημονεύονται ή να καταγράφονται κρίσιμοι αριθμοί τηλεφώνου και να υπάρχει εφεδρικό σχέδιο επικοινωνίας με οικεία πρόσωπα.
Συνιστούν επίσης έντυπα αντίγραφα στοιχείων τραπεζικών λογαριασμών, τίτλων ιδιοκτησίας οχημάτων ή κατοικίας, ασφαλιστηρίων και λοιπών εγγράφων. Εναλλακτικά, τα ίδια στοιχεία μπορούν να φυλάσσονται ηλεκτρονικά σε σκληρό δίσκο ή σε USB.
Προτείνουν ακόμη μετρητά σε χαρτονομίσματα μικρής αξίας, ύψους μερικών εκατοντάδων ευρώ, για την περίπτωση που σταματήσουν να λειτουργούν οι πιστωτικές κάρτες ή άλλα συστήματα ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών.

































