ΑΡΧΙΚΗ
Ένα κοινό φάρμακο, που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ασθενών από τη δεκαετία του 1950, θα μπορούσε να έχει μετασχηματιστικό δυναμικό για την ανθρώπινη υγεία, σύμφωνα με ερευνητές.
Σε μια νέα ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, επιστήμονες φτάνουν στο σημείο να το χαρακτηρίσουν ως πιθανό «φάρμακο-θαύμα», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πώς μπορεί να ωφελήσει τη σύγχρονη ιατρική, ιδίως για την υπόσχεσή του να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση.
Το φάρμακο αυτό ονομάζεται μετφορμίνη. Είναι θεραπεία πρώτης γραμμής για τον διαβήτη τύπου 2 και ένα από τα ουσιώδη φάρμακα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Συντέθηκε από επιστήμονες πριν από περισσότερα από 100 χρόνια και υπήρξε επί μακρόν ένα από τα πιο συνταγογραφούμενα φάρμακα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι οι γιατροί γνωρίζουν τα πάντα για τη μετφορμίνη.
Αλλά θα κάνατε λάθος.
Τα τελευταία χρόνια, ένας αυξανόμενος όγκος επιστημονικών στοιχείων έχει δείξει ότι το πραγματικό δυναμικό της μετφορμίνης δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί: ερευνητές διαπιστώνουν ότι το φάρμακο δρα με τρόπους που δεν είχαμε ποτέ φανταστεί.
Ακόμη σημαντικότερο, μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να διαθέτει ισχυρές αντιγηραντικές ιδιότητες τόσο στον άνθρωπο όσο και στα ζώα, παρότι μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε πώς η μετφορμίνη θα μπορούσε να παράγει αυτά τα αποτελέσματα.
Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Aging, επιστήμονες ανασκοπούν όσα είναι γνωστά για τη μετφορμίνη και εξετάζουν πώς θα μπορούσε να επιτυγχάνει τα αντιγηραντικά της αποτελέσματα και εκείνα που ευνοούν τη μακροζωία.
«Πέρα από τον κύριο ρόλο της, που συνίσταται στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, έχει αποδειχθεί ότι η μετφορμίνη έχει πολλαπλές επιδράσεις σε μοριακό επίπεδο», εξηγεί στη μελέτη τους η ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση του πρώτου συγγραφέα και ερευνητή γονιδιωματικής Jarra Manneh, του πανεπιστημίου Hamad Bin Khalifa στο Κατάρ.
Στην πρώτη θέση αυτών των επιδράσεων βρίσκεται ο ρόλος της μετφορμίνης στην ενεργοποίηση ενός κυτταρικού ενζύμου που ονομάζεται πρωτεϊνική κινάση ενεργοποιούμενη από AMP (AMPK).
Αυτό συμβάλλει όχι μόνο στη μείωση της γλυκαιμίας, αλλά έχει και άλλες επιδράσεις, ιδίως την αναστολή μιας πρωτεϊνικής κινάσης γνωστής ως mTOR, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση της αυτοφαγίας (την ανακύκλωση από τα κύτταρα κατεστραμμένων ή άχρηστων συστατικών), μείωση του οξειδωτικού στρες και βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη.
Όλες αυτές οι διεργασίες συμβάλλουν στην επιβράδυνση της κυτταρικής γήρανσης, γεγονός που θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει σε αυξημένη μακροζωία στα ζώα.
Χρονολόγιο των στοιχείων που υποστηρίζουν τις αντιγηραντικές επιδράσεις της μετφορμίνης σε διαφορετικά είδη. (Manneh et al., Aging, 2026)
Αν και η οδός στον άνθρωπο παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποθετική, μελέτες έχουν δείξει ότι αυξημένα επίπεδα AMPK μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των σκουληκιών, ενώ η απενεργοποίηση του ενζύμου στα ποντίκια συντομεύει τη διάρκεια ζωής τους.
Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η μετφορμίνη θα μπορούσε να επιβραδύνει τις διεργασίες γήρανσης είναι μέσω επιγενετικών αλλοιώσεων που συνδέονται με τον μεταβολισμό, τη γήρανση και τη φλεγμονή, ιδίως τροποποιώντας την παραγωγή ενός ενζύμου που ονομάζεται ten-eleven translocation 2 (TET2).
«Αυξημένη σταθερότητα του TET2, που προκαλείται από τη λήψη μετφορμίνης, οδηγεί σε μείωση των ανώμαλων προφίλ μεθυλίωσης που προκαλούν γονιδιωματική αστάθεια κατά τη γήρανση», γράφουν οι ερευνητές.
«Αυτή η μείωση των ανώμαλων προφίλ μεθυλίωσης του DNA μεταφράζεται σε καλύτερη γονιδιωματική σταθερότητα και προλαμβάνει τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία, διατηρώντας έτσι ένα προφίλ μεθυλίωσης που παραμένει νεανικό.»
Μια αξιοσημείωτη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 διαπίστωσε ότι η λήψη μετφορμίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 σχετιζόταν με επιγενετικά σημάδια πιο αργής γήρανσης, σε σύγκριση με άτομα που δεν λάμβαναν το φάρμακο.
Οι διαφορές αντιστοιχούσαν σε 2,7 έως 3,4 λιγότερα έτη βιολογικής γήρανσης, αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι επρόκειτο μόνο για μια μικρή μελέτη (32 ασθενείς) και ότι δεν αποδεικνύει πως η χρήση της μετφορμίνης προκάλεσε τις παρατηρούμενες αλλαγές.
Μοριακοί μηχανισμοί μέσω των οποίων η μετφορμίνη ασκεί τις δυνητικά ευεργετικές της επιδράσεις στον μεταβολισμό, τη γήρανση και την κυτταρική λειτουργία. (Manneh et al., Aging, 2026)
Θεωρείται επίσης ότι η μετφορμίνη έχει γεροπροστατευτικές επιδράσεις μέσω της δράσης της στα εντερικά βακτήρια, προκαλώντας αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα που μειώνουν τη φλεγμονή, ενισχύουν την ακεραιότητα του εντέρου και βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία.
Πείραμα που αναφέρθηκε το 2022 διαπίστωσε ότι η μετφορμίνη που χορηγήθηκε σε ποντίκια που τρέφονταν με δίαιτα πλούσια σε λιπαρά συνδέθηκε με μείωση της ανάπτυξης όγκων, μια επίδραση που θεωρείται ότι διαμεσολαβείται από αλλαγές στο εντερικό μικροβίωμα.
Παρότι υπάρχει τεράστιος όγκος έρευνας για τη μετφορμίνη και τους πολλούς μηχανισμούς της που ενδέχεται να ευνοούν τη μακροζωία, ο Manneh και η ομάδα του τονίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία μεγάλης κλίμακας ή οριστικά για το πώς το φάρμακο επηρεάζει τη μακροζωία στον άνθρωπο, καθώς οι περισσότερες μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα είναι παρατηρησιακές ή έχουν πραγματοποιηθεί σε ζώα.
Από τις έρευνες σε ανθρώπινους ασθενείς, πολλές από τις μέχρι σήμερα μελέτες έχουν εξετάσει κυρίως τη μετφορμίνη στο πλαίσιο συγκεκριμένων τύπων ασθενειών, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό μιας μοναδικής γεροπροστατευτικής επίδρασης σε υγιή άτομα, παρά τον όγκο έμμεσων στοιχείων από άλλες γραμμές έρευνας.
«Οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες είχαν ετερογενή κριτήρια έκβασης (θνησιμότητα, επίπτωση καρκίνου, καρδιαγγειακά συμβάντα, κριτήρια που σχετίζονται με την ευπάθεια, δείκτες βιολογικής γήρανσης), τα οποία γενικά ομαδοποιούνται υπό τον όρο γήρανση», γράφουν οι ερευνητές.
«Αν και αυτό το ευρύ πεδίο είναι εννοιολογικά χρήσιμο, καθιστά δύσκολο να προσδιοριστεί αν η μετφορμίνη βελτιώνει τη διάρκεια της υγιούς ζωής ή αν επηρεάζει μόνο ορισμένα αποτελέσματα ασθενειών σε ορισμένους πληθυσμούς.»
Υπάρχουν ωστόσο θετικά σημάδια για το μέλλον.
Μια επερχόμενη εμβληματική μελέτη, με την ονομασία Targeting Aging with Metformin (TAME), προτείνει να μετρήσει τις επιδράσεις του φαρμάκου σε περίπου 3.000 συμμετέχοντες, σε κλινικές δοκιμές που θα διεξαχθούν σε 14 αμερικανικά ερευνητικά ιδρύματα επί έξι χρόνια.
Αν η TAME ή άλλες κλινικές δοκιμές πραγματοποιηθούν, θα μπορούσαν επιτέλους να προσφέρουν ισχυρά στοιχεία που να υποστηρίξουν το πλήθος των ενθαρρυντικών ενδείξεων που έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα.
Μέχρι τότε, το απόλυτο δυναμικό της μετφορμίνης να μαλακώσει το πέρασμα του χρόνου παραμένει αναξιοποίητο.
«Χρειάζεται περισσότερη έρευνα, ιδίως τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές σε μη διαβητικούς πληθυσμούς, για να μελετηθούν οι επιγενετικές επιδράσεις του φαρμάκου και εκείνες που διαμεσολαβούνται από το μικροβίωμα, καθώς και για την ανάπτυξη προγνωστικών βιοδεικτών γήρανσης που ανταποκρίνονται στη μετφορμίνη», γράφουν οι ερευνητές.
«Συνδυάζοντας τα δεδομένα σε κλινικό, μοριακό και πληθυσμιακό επίπεδο, η μετφορμίνη θα μπορούσε να είναι το φάρμακο-θαύμα που επαναπροσδιορίζει τα όρια της υγιούς γήρανσης.»
Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο Aging.
Πηγή: Article365.fr
Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου: Δείτε πώς κατασκευάστηκε η μεγαλύτερη καλωδιωτή γέφυρα του κόσμου
Ειδήσεις
Copyright 2010-2026 © pentelikonews.gr