Ο ΠΟΥ δημοσιεύει νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τη μείωση των κρουσμάτων άνοιας κατά 45%

Δεν κατανοούμε ακόμη πλήρως πώς ούτε γιατί ξεκινά η άνοια.

Ο όρος καλύπτει ένα σύνολο εκφυλιστικών ασθενειών που εμφανίζονται συνήθως αργότερα στη ζωή και χαρακτηρίζονται κατά κανόνα από έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών.

Αλλά αν και οι πολυάριθμες οδοί που ακολουθεί δεν έχουν ακόμη διαλευκανθεί πλήρως, οι επιστήμονες σχηματίζουν μια ολοένα και πιο σαφή εικόνα των παραγόντων που μπορούν να επιταχύνουν και να επιδεινώσουν τον κίνδυνο άνοιας.

Και ακόμη και μέσα σε όλες αυτές τις αβεβαιότητες, ένα σημαντικό μέρος των κρουσμάτων άνοιας θα μπορούσε να είναι αποφεύξιμο, ή τουλάχιστον να καθυστερήσει.

Μια μεγάλη ανασκόπηση του 2024 που δημοσιεύθηκε στο The Lancet εκτίμησε ότι έως και το 45% όλων των κρουσμάτων άνοιας ανήκει σε αυτή την κατηγορία, και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) μόλις δημοσίευσε επικαιροποιημένες συστάσεις για να βοηθήσει στην πρόληψη ή την καθυστέρηση της εμφάνισης της άνοιας.

Η ανασκόπηση του 2024 εντόπισε 14 δυνητικά τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου που, μαζί, συνδέονται με περίπου το 45% των κρουσμάτων άνοιας σε επίπεδο πληθυσμού.

«Σήμερα γνωρίζουμε περισσότερα από ποτέ για το τι τροφοδοτεί τον κίνδυνο άνοιας, και αυτές οι κατευθυντήριες οδηγίες μετατρέπουν αυτή τη γνώση σε δράση», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ. Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους.

«Οι χώρες διαθέτουν πλέον σαφείς συστάσεις, βασισμένες σε αποδεικτικά στοιχεία, τις οποίες μπορούν να εφαρμόσουν άμεσα για να προστατεύσουν τη γνωστική υγεία των πληθυσμών.»

Για ένα άτομο, αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων κινδύνου μπορεί να μειώσει τις πιθανότητές του να αναπτύξει άνοια, ακόμη κι αν δεν υπάρχει τρόπος να αποδοθεί ένα καθολικό ποσοστό σε αυτή τη μείωση. Το ποσοστό του 45% ισχύει σε επίπεδο πληθυσμού, και όχι για τον κίνδυνο ενός συγκεκριμένου ατόμου.

Ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας, ενώ άλλοι είναι πολύ πιο δύσκολο να αλλάξουν.

Πολλοί θα φανούν εξαιρετικά οικείοι σε όποιον έχει ήδη λάβει συστάσεις για την καρδιακή υγεία. Να παραμένει κανείς σωματικά και κοινωνικά ενεργός, να μην καπνίζει, να αποφεύγει την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, να τρώει υγιεινά και να κρατά υπό έλεγχο την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερόλη, το σάκχαρο του αίματος και το βάρος.

Δεν είναι τυχαία σύμπτωση. Η υγεία του εγκεφάλου συνδέεται στενά με αυτή του καρδιαγγειακού συστήματος, και ό,τι κρατά το ένα σε καλή κατάσταση συχνά συμπίπτει με ό,τι ωφελεί το άλλο.

Ορισμένες από τις συστάσεις μπορεί να είναι λίγο λιγότερο προφανείς, αλλά όχι λιγότερο σημαντικές.

Τα τελευταία χρόνια, τα στοιχεία για σύνδεση μεταξύ απώλειας ακοής και άνοιας έχουν πολλαπλασιαστεί, και μια σημαντική κλινική δοκιμή έδειξε ότι τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορούσαν να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση κατά σχεδόν 50% σε ορισμένους ηλικιωμένους ενήλικες που ήταν ήδη περισσότερο εκτεθειμένοι σε αυτή την έκπτωση.

Δεν είναι ακριβώς γνωστό γιατί η απώλεια ακοής συνδέεται με την άνοια, αλλά οι ερευνητές πιστεύουν ότι η επιπλέον γνωστική προσπάθεια που απαιτείται για την επεξεργασία του ήχου, καθώς και η κοινωνική απομόνωση που μπορεί να προκαλέσει η απώλεια ακοής, μπορεί να παίζουν ρόλο.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου απέχουν πολύ από το να είναι εξίσου εύκολοι στην αντιμετώπιση σε ατομικό επίπεδο.

Ένας από τους 14 παράγοντες που εντόπισε η ανασκόπηση του Lancet, για παράδειγμα, είναι το χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο στην αρχή της ζωής, κάτι που δεν μπορεί κανείς πραγματικά να αναπληρώσει δεκαετίες αργότερα, όταν ο κίνδυνος άνοιας γίνεται πιο άμεση ανησυχία.

Ένας άλλος είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ο ΠΟΥ συνιστά τη μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση όπου είναι δυνατόν, αλλά αυτό δεν είναι πάντα στη διάθεση ενός ατόμου, ούτε καν ενός επαγγελματία υγείας. Ελέγχει κανείς καλύτερα το εσωτερικό του περιβάλλον από τον αέρα της πόλης όπου ζει, αλλά υπάρχουν και πάλι όρια.

Στο ίδιο πνεύμα, ο εντοπισμός ενός τροποποιήσιμου κινδύνου άνοιας δεν ισοδυναμεί με το να γνωρίζει κανείς πώς να τον τροποποιήσει με τρόπο που να προλαμβάνει πραγματικά την άνοια.

Η απώλεια όρασης, για παράδειγμα, έχει συνδεθεί με τον κίνδυνο άνοιας, και η αντιμετώπιση των προβλημάτων όρασης είναι σημαντική για την υγεία από μόνη της. Αλλά ο ΠΟΥ διαπίστωσε ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία για να συστηθεί η θεραπεία των οπτικών διαταραχών ειδικά στο πλαίσιο μιας στρατηγικής μείωσης του κινδύνου άνοιας.

Παρόμοιο εύρημα ισχύει και για τον ύπνο. Ο καλής ποιότητας ύπνος είναι σημαντικός για τη συνολική υγεία, και ο κακός ύπνος έχει μάλιστα συνδεθεί με τον κίνδυνο άνοιας, αλλά τα στοιχεία είναι προς το παρόν ανεπαρκή για να υποστηριχθεί ότι παρεμβάσεις για τη βελτίωση του ύπνου, ή για τη θεραπεία διαταραχών του ρυθμού ύπνου-εγρήγορσης, μπορούν ειδικά να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας.

Τέλος, ορισμένες παρεμβάσεις που προβάλλονται ευρέως δεν αξίζουν τον κόπο να ασχοληθεί κανείς μαζί τους. Μάλιστα, ο ΠΟΥ συνιστά ρητά να τις αποφεύγει κανείς.

Ο οργανισμός αποθαρρύνει έντονα τη λήψη βιταμινών B ή E, συμπληρωμάτων ωμέγα-3, ή πολυβιταμινούχων/μεταλλικών συμπλεγμάτων ειδικά για προστασία από την άνοια, εκτός από περίπτωση διαγνωσμένης διατροφικής ανεπάρκειας.

Οι δοκιμές δεν βρήκαν πειστικά στοιχεία ότι αυτά τα συμπληρώματα προστατεύουν από τη γνωστική έκπτωση, και τα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα ακίνδυνα απλώς επειδή τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν είναι απαραίτητα για την υγεία. Σε υψηλή δόση, ορισμένα μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες, ακόμη και επιβλαβείς, επιδράσεις.

Αν ψάχνετε για θαυματουργή λύση, ένα «περίεργο κόλπο» ή κάποια άλλη συντόμευση για να κρατήσετε την άνοια σε απόσταση, έχετε λίγες πιθανότητες να βρείτε κάτι τέτοιο.

Η διατήρηση ενός υγιούς εγκεφάλου φαίνεται, σε μεγάλο βαθμό, να σημαίνει τη διατήρηση της υγείας του ανθρώπου στον οποίο είναι συνδεδεμένος, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς του, των αισθήσεών του, των κοινωνικών του δεσμών και του περιβάλλοντός του.

Όπως σημειώνει ο ΠΟΥ, «Οι παράγοντες κινδύνου για την άνοια πρέπει να αντιμετωπίζονται ολιστικά, επειδή συχνά συνυπάρχουν πολλοί κίνδυνοι και συσσωρεύονται στη διάρκεια της ζωής.»

Για τους επαγγελματίες υγείας, αυτό σημαίνει παρεμβάσεις και στρατηγικές προσαρμοσμένες σε κάθε άτομο.

Για το άτομο, αυτό σημαίνει να προσπαθεί να διατηρεί έναν τρόπο ζωής σχεδόν υπερβολικά υγιεινό.

Τίποτα από όλα αυτά δεν σημαίνει ότι η άνοια είναι πλήρως αποφεύξιμη, ούτε ότι κάποιος που θα έκανε «τα πάντα σωστά» δεν θα την αναπτύξει. Αλλά με δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους που πάσχουν ήδη από άνοια στον κόσμο, ακόμη και η καθυστέρηση ενός μέρους των μελλοντικών κρουσμάτων θα μπορούσε να κάνει τεράστια διαφορά.

Μπορείτε να κατεβάσετε την πλήρη έκθεση από τον ιστότοπο του ΠΟΥ.

Πηγή: Article365.fr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow