Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Ζ')

Με το κεφαλαιώδους σημασίας ζήτημα της γραμματικής καταπιάστηκε, μεταξύ άλλων, ο Σέξτος ο Εμπειρικός, ιατροφιλόσοφος που έζησε το 2ο-3ο αιώνα μ.Χ.

Στο σύγγραμμά του Προς γραμματικούς, ο επιφανής σκεπτικός φιλόσοφος εκφράζει τις προσωπικές του αντιλήψεις για τη γραμματική και τους –περισσότερο ή λιγότερο γνωστούς– αρχαίους γραμματικούς.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στο ελληνίζειν και στον ελληνισμό, που απηχεί ασφαλώς τις απόψεις της αλεξανδρινής γραμματικής παράδοσης.

Πιο αναλυτικά, ο Σέξτος υποστηρίζει την καθαρότητα (καθαριότητα) των διαλέκτων, του τρόπου ομιλίας.

Ισχυρίζεται ότι αυτός που υποπίπτει κάθε τόσο σε βαρβαρισμούς και σολοικισμούς, ο εκάστοτε βαρβαρίζων και σολοικίζων, χλευάζεται ως απαίδευτος, αμόρφωτος.

Απεναντίας, εκείνος που μιλά σωστά ελληνικά, ο ελληνίζων, είναι ικανός να παρουσιάζει με σαφήνεια και ακρίβεια συνάμα όσα έχει στο νου του για τα πράγματα, τα νοηθέντα των πραγμάτων.

Κατά τα άλλα, ο Σέξτος διακρίνει δύο είδη ελληνισμού: αυτόν που βασίζεται στην αρχή της γραμματικής αναλογίας και εκείνον που διαμορφώνεται από τη χρήση της κοινής διαλέκτου και την παρατήρηση του προφορικού λόγου.Ο πρώτος ελληνισμός, αποκομμένος από την κοινή γλώσσα (κεχωρισμένος της κοινής ημών συνηθείας), επιβάλλει τη συστηματική σύγκριση των γραμματικών τύπων, τη μελέτη της ομοιότητας και της διαφοράς τους (αναλογία ονομάζει τη διαδικασία αυτήν ο Σέξτος).

Όσοι τύποι ελέγχονται ως ανώμαλοι, ως αντιβαίνοντες στη γλωσσική ορθότητα, απορρίπτονται.

Η γλωσσική νόρμα υπαγορεύεται από κανονιστικά κριτήρια, σε συνδυασμό με την ετυμολογία και την παράδοση.

Στον αντίποδα του πρώτου ελληνισμού είναι ο δεύτερος, τον οποίον αποδέχεται και υποστηρίζει ο Σέξτος.

Εδώ η γραμματική δεν είναι κανονιστική, ρυθμιστικού χαρακτήρα, όπως η ανωτέρω μνημονευθείσα, αλλά διαμορφώνεται με βάση την παρατήρηση της φυσικής και ανεπιτήδευτης γλώσσας που χρησιμοποιεί αυθόρμητα στην καθημερινή ομιλία η πλειονότητα των Ελλήνων.

Με άλλα λόγια, στο πλαίσιο του δεύτερου ελληνισμού, οι γ...

Πηγή/Περισσότερα: in.gr