Κρίσιμη διαπραγμάτευση βρίσκεται σε εξέλιξη για τη χρηματοδότηση της γεωργίας στην Ευρώπη. Αγρότες, οι οργανώσεις τους και οι συνεταιρισμοί προειδοποιούν ότι όσα αποφασιστούν για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027 θα έχουν αντίκτυπο στην παραγωγή τροφίμων, στη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων και στη συνοχή της υπαίθρου.
Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Ιρλανδικής Προεδρίας κρατά το κατώτατο επίπεδο χρηματοδότησης της ΚΑΠ που είχε εισηγηθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις τονίζουν, όμως, ότι αυτό δεν ισοδυναμεί με κατοχύρωση των πόρων που ισχύουν σήμερα.
Οι συνομιλίες για το μέλλον της ΚΑΠ και του προϋπολογισμού της μένουν ανοιχτές. Η ιρλανδική προεδρία εισηγείται να διατηρηθεί η ελάχιστη χρηματοδότηση, μεταβάλλει όμως τους όρους κατανομής των ενισχύσεων προς αγρότες και κτηνοτρόφους και συρρικνώνει ταυτόχρονα τους πόρους που προορίζονται για την αντιμετώπιση κρίσεων στη γεωργία.
Κατώτατο όριο 293,7 δισ. ευρώ για την εισοδηματική στήριξη
Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό, η πρόταση της Ιρλανδίας προβλέπει μείωση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034 κατά περίπου 8% συνολικά, σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Για την εισοδηματική στήριξη της ΚΑΠ το ελάχιστο ποσό παραμένει στα 293,7 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, δηλαδή περίπου 261 δισ. ευρώ με τιμές του 2025.
Έντονη ήταν η αντίδραση της Farm Europe, ένωσης οικονομικών φορέων που επιδιώκει να τονώσει τη σκέψη γύρω από τη γεωργία και τις αγροτικές οικονομίες. Η ένωση δεν δέχεται την ερμηνεία ότι η ΚΑΠ έχει εξασφαλιστεί. Υποστηρίζει ότι παραμένει η αρχική πρόταση περιορισμού της χρηματοδότησης και ότι οι δυνητικοί πρόσθετοι πόροι δεν συνιστούν εγγυημένη αγροτική στήριξη.
Όπως σημειώνει, στην πρόταση που συζητείται η γεωργία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές περικοπές, τις οποίες η ιρλανδική προεδρία δεν ανατρέπει. Την ίδια στιγμή, μολονότι όλα τα κράτη μέλη ζητούν περισσότερα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων και αποθεματικό κρίσεων, τα αρχικά κονδύλια που είχε προτείνει η Επιτροπή για τη γεωργία στο πλαίσιο της ΕΕ μειώνονται κατά 30%.
Λιγότερα κονδύλια για κρίσεις και νέα κλιμάκια ενισχύσεων
Ισχυρή ανησυχία προκαλούν οι περικοπές που προτείνονται στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων. Σύμφωνα με το διαπραγματευτικό πλαίσιο της ιρλανδικής προεδρίας, η χρηματοδότηση του δικτύου ασφαλείας για τις γεωργικές αγορές περιορίζεται κατά 30% έναντι της πρότασης της Επιτροπής. Αντί για 900 εκατ. ευρώ ετησίως, προβλέπονται περίπου 630 εκατ. ευρώ. Το ποσό ξεπερνά το σημερινό ετήσιο αποθεματικό των 450 εκατ. ευρώ, μένει όμως κάτω από την αρχική πρόταση ενίσχυσής του.
Αλλαγές εισηγούνται και στην κατανομή της εισοδηματικής στήριξης με βάση την έκταση. Η σταδιακή μείωση των μεγάλων πληρωμών μεταφέρεται σε υψηλότερα επίπεδα: 15% για το τμήμα μεταξύ 100.000 και 125.000 ευρώ, 25% μεταξύ 125.000 και 150.000 ευρώ και 50% πάνω από τις 150.000 ευρώ.
Παράλληλα εξετάζεται προαιρετικό ανώτατο όριο 300.000 ευρώ. Οι ρυθμίσεις παραμένουν υπό διαπραγμάτευση, απομακρύνονται όμως αισθητά από την αρχική πρόταση της Επιτροπής, που προέβλεπε μειώσεις από τις 20.000 ευρώ και πλαφόν 100.000 ευρώ. Έτσι περιορίζεται η φιλοδοξία αναδιανομής προς μικρότερες εκμεταλλεύσεις.
Κοινή διακήρυξη για τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ
Οι κορυφαίες αγροτικές οργανώσεις και οι συνεταιρισμοί προειδοποιούν για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν η ΚΑΠ και ο προϋπολογισμός της. Υπέγραψαν από κοινού διακήρυξη-ορόσημο για την υπεράσπιση της ΚΑΠ, η οποία υιοθετήθηκε στο 12ο Συνέδριο Ευρωπαίων Αγροτών στη Στοκχόλμη. Με το κείμενο απευθύνονται στα κράτη μέλη της ΕΕ και προειδοποιούν ότι οι αποφάσεις για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και του προϋπολογισμού της Ένωσης θα κρίνουν την ικανότητα της Ευρώπης να τροφοδοτεί τους πολίτες της και να παραμένει ασφαλής, ανταγωνιστική και ανθεκτική.
Στη διακήρυξη η εικόνα της ευρωπαϊκής γεωργίας αποτυπώνεται ως εξαιρετικά τεταμένη. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα του καλοκαιριού ανέδειξαν και πάλι την ευπάθεια της παραγωγής. Πόλεμοι, εμπορικές εντάσεις και η γεωπολιτική αστάθεια που εντείνεται διαταράσσουν τις παγκόσμιες αγορές, τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και αυξάνουν την οικονομική πίεση στις εκμεταλλεύσεις και τους αγροτικούς συνεταιρισμούς.
Σημειώνουν ακόμη ότι οι τρέχουσες προτάσεις για το μέλλον του προϋπολογισμού της ΕΕ και της ΚΑΠ εγκυμονούν τον κίνδυνο να αποδυναμωθούν οι πόροι, ο κοινός χαρακτήρας και η προβλεψιμότητα της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής, ακριβώς όταν οι αγρότες χρειάζονται σταθερότητα και σαφή μακροπρόθεσμη προοπτική.
Κεντρικό αίτημα είναι ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ να διατηρηθεί τουλάχιστον στο τρέχον επίπεδό του και να προσαρμοστεί στον πληθωρισμό, με πραγματική και ουσιαστική κατοχύρωση των πόρων.
Αντίδραση έχει εκδηλώσει και ο Ευρωπαϊκός Συντονισμός της Via Campesina (ECVC). Όπως αναφέρει, καταδικάζει μέτρα που γυρίζουν την πλάτη στα θεμελιώδη αιτήματα των αγροτών: δικαιότερη κατανομή της βοήθειας ώστε να στηριχθούν οι μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενθάρρυνση της ανανέωσης των γενεών και ενίσχυση των μηχανισμών πρόβλεψης και αντιμετώπισης κρίσεων σε αυτές τις ασταθείς εποχές. Τα μέτρα αυτά, σημειώνει, υπονομεύουν τις προσπάθειες για μια πιο δίκαιη ΚΑΠ και για τη μετάβαση σε βιώσιμη γεωργία. Αντί να κατευθυνθούν σε αγροκτήματα που τροφοδοτούν την ήπειρο, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διοχετεύσει τα χρήματα των φορολογουμένων σε αγροτικές επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό.

































