Νέες ανατιμήσεις στα τρόφιμα απειλούν τα φτωχότερα νοικοκυριά παγκοσμίως

Η ξηρασία που συνδέεται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο και οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές εξαιτίας του πολέμου ασκούν ανοδική πίεση στις προμήθειες δημητριακών. Οι ευάλωτοι καταναλωτές δέχονται έτσι πρόσθετη επιβάρυνση, ενώ εντείνονται οι φόβοι ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός των τροφίμων θα επιταχυνθεί και θα διατηρηθεί και το 2027.

Οι τιμές του ρυζιού στην Ινδονησία έχουν ήδη σπάσει ρεκόρ, εν μέρει λόγω προβλέψεων για καθυστερημένες βροχές. Το ψωμί στην Αίγυπτο έχει ακριβύνει κατά 25%, και η ζάχαρη στην Ινδία έφτασε σε ιστορικό υψηλό, επειδή η παραγωγή περιορίστηκε από τους πιο αδύναμους μουσώνες των τελευταίων δέκα και πλέον ετών.

Στο Reuters, ο Maximo Torero, επικεφαλής οικονομικός αναλυτής του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), δήλωσε: «Όλα αυτά έχουν ασκήσει σημαντική πίεση στο σύστημα». Προβλέπει επίσης: «θα δούμε μεγαλύτερο αντίκτυπο προς το τέλος του έτους, στις αρχές του επόμενου έτους και πιθανώς καθ’ όλη τη διάρκεια του επόμενου έτους».

Ανατιμήσεις τροφίμων σε Ασία, Μέση Ανατολή και Αφρική

Σε πολλές αγορές οι αυξήσεις είναι ήδη αισθητές. Το ρύζι στην Ινδονησία έχει αγγίξει επίπεδα ρεκόρ, αφού οι προβλέψεις για βροχές που θα αργήσουν προκαλούν ανησυχία ως προς την παραγωγή. Από τον Ιούλιο, το μη επιδοτούμενο ψωμί στην Αίγυπτο έχει ακριβύνει περίπου 25%. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το μαγειρικό λάδι έχει ανατιμηθεί περίπου 40%.

Τον Σεπτέμβριο στην Ινδία, η ζάχαρη, τα κρεμμύδια και τα όσπρια ακρίβυναν πάνω από 10% σε σχέση με τον αμέσως προηγούμενο μήνα. Η παραγωγή περιορίστηκε από την πιο αδύναμη μουσωνική περίοδο των τελευταίων δέκα και πλέον ετών, και οι πιέσεις στην εγχώρια αγορά έγιναν εντονότερες.

Τον Σεπτέμβριο ο δείκτης τιμών τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο οποίος παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές ενός καλαθιού προϊόντων που διακινούνται διεθνώς, έφτασε τις 136 μονάδες. Είναι το υψηλότερο σημείο από τον Νοέμβριο του 2022. Την ίδια περίοδο, στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνουν ότι οι τιμές των τροφίμων ανέβηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό στο 22% των 150 χωρών που εξετάστηκαν, από 14% το προηγούμενο τρίμηνο.

Ο Μάξιμο Τορέρο, επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, προειδοποιεί ότι προς το τέλος του 2026 και στις αρχές του 2027 οι πιέσεις θα γίνουν εντονότερες. Ιδιαίτερα εκτεθειμένα είναι τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία ξοδεύουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα και δύσκολα μπορούν να απορροφήσουν καινούργιες ανατιμήσεις.

Πολλαπλά πλήγματα στην παγκόσμια προσφορά

Οι εξαγωγές σιτηρών έχουν διαταραχθεί από τις συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα. Στην Ερυθρά Θάλασσα, η ανασφάλεια υποχρεώνει τα πλοία να κινούνται σε μακρύτερες και ακριβότερες διαδρομές, κάνοντας τον γύρο της Αφρικής. Δύο μεγάλοι εισαγωγείς σιτηρών, η Αίγυπτος και η Ινδονησία, ψάχνουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν έχει ανεβάσει τις τιμές των καυσίμων και έχει διαταράξει τις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παραγωγοί επιβαρύνονται από το υψηλότερο κόστος ενέργειας, μεταφορών και γεωργικών εισροών. Σε τμήματα της Ασίας, η ξηρασία περιορίζει τις αποδόσεις των καλλιεργειών.

Μέσα στο 2026 το σιτάρι έχει ακριβύνει πάνω από 30%. Σε βασικές ασιατικές χώρες που εξάγουν ρύζι, το προϊόν έχει ανατιμηθεί κατά 10%-13%, μολονότι τα αποθέματα παραμένουν σημαντικά. Σε ορισμένες κρίσιμες διεθνείς διαδρομές, όπως από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, τα ναύλα έχουν ανέβει περίπου 50%.

Τα αποθέματα δεν λειτουργούν πλέον ως επαρκής ασπίδα

Στο παρελθόν, τα υψηλά αποθέματα και οι καλές σοδειές είχαν λειτουργήσει ως ανάχωμα έναντι των διαταραχών. Ο Τορέρο επισημαίνει ότι το περιθώριο ασφαλείας αρχίζει να μικραίνει. Καθώς επιστρέφουν στη διεθνή αγορά χώρες που είχαν αναβάλει αγορές εξαιτίας ικανοποιητικών εγχώριων συγκομιδών, η ζήτηση μπορεί να ανέβει απότομα.

Νέο κύμα αγορών από εισαγωγείς ενδέχεται να εμφανιστεί μέσα στους επόμενους μήνες, εκτιμά ο Αλεξάντερ Καραβιτσάεφ, οικονομολόγος του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών. Εφόσον η κίνηση αυτή συμπέσει με στενότερη προσφορά, οι τιμές μπορεί να πιεστούν επιπλέον προς τα πάνω.

Σταδιακά, οι συνέπειες περνούν και στη βιομηχανία τροφίμων. Όσοι παραγωγοί ανανεώνουν συμβόλαια αγοράς πρώτων υλών με διάρκεια τριών έως έξι μηνών βρίσκονται αντιμέτωποι με ακριβότερες τιμές. Ταυτόχρονα, η υποχώρηση νομισμάτων, όπως της ρουπίας, ανεβάζει κι άλλο το κόστος των εισαγωγών.

Κίνδυνος κοινωνικών αναταραχών

Το ζήτημα της ακρίβειας δεν περιορίζεται στην οικονομία. Αν τα βασικά αγαθά γίνουν δυσπρόσιτα, μεγαλώνει ο κίνδυνος κοινωνικής δυσαρέσκειας και αναταραχών. Την ίδια ώρα, κυβερνήσεις κρατών με μεγάλες εξαγωγές τροφίμων ενδέχεται να επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές, προκειμένου να θωρακίσουν την εγχώρια αγορά, με αποτέλεσμα να επιδεινωθούν οι ελλείψεις σε διεθνές επίπεδο.

Το πού θα κινηθούν οι τιμές θα κριθεί από τη διάρκεια των πολεμικών διαταραχών, τον καιρό και τις σοδειές που ακολουθούν. Σε αυτή τη φάση, τα υπάρχοντα αποθέματα παρέχουν μικρότερη προστασία σε σχέση με το παρελθόν.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow