Τετραπλάσια της Γερμανίας και σχεδόν τριπλάσια της Ε.Ε. η συμμετοχή των ασθενών στα φάρμακα

Περίπου 404.500 νοικοκυριά, σχεδόν το 9,5% του πληθυσμού, φτάνουν σε καταστροφικές δαπάνες επειδή οι απευθείας πληρωμές για την περίθαλψή τους είναι δυσβάσταχτες.

Από αυτά, το 36% επιβαρύνεται καταστροφικά για νοσοκομειακή περίθαλψη και το 34% επειδή δεν μπορεί να αγοράσει τα φάρμακα που χρειάζεται. Άλλο 14% ξοδεύει δυσανάλογα στην προσπάθεια να καλύψει την οδοντιατρική του φροντίδα.

Στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού, καταστροφικές δαπάνες για φάρμακα αφορούν το 57% των νοικοκυριών. Για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη το ποσοστό είναι 17,65%.

Στη μεσαία τάξη, οι καταστροφικές δαπάνες για αγορά φαρμάκων κινούνται κοντά στο 40% (39,93%). Για νοσηλεία φτάνουν περίπου το 21% και για οδοντιατρική περίθαλψη περίπου το 20,5%.

Ακόμη και στο πλουσιότερο πέμπτο του πληθυσμού, το 16% αδυνατεί να αγοράσει τα φάρμακα που χρειάζεται. Σε αυτή την ομάδα οι καταστροφικές δαπάνες συνδέονται κυρίως με τη νοσηλεία, η οποία είναι δυσβάσταχτη για το 65,76% της πιο εύπορης μερίδας.

Το κατά πόσο εφαρμόζονται τα θετικά μέτρα στην υγεία μένει να αποτιμηθεί, αφού η επιβάρυνση των πολιτών έχει αυξηθεί.

Οι δαπάνες νοσηλείας μπορούν να φτωχοποιήσουν ακόμη και το 60% των υψηλότερων εισοδημάτων στην Ελλάδα.

Τα στοιχεία παρουσίασε ο Χαράλαμπος Οικονόμου, καθηγητής Κοινωνιολογίας και Πολιτικής Υγείας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Μίλησε στο 15ο Συνέδριο της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, σε συζήτηση για το υψηλό οικονομικό βάρος που επωμίζονται οι ασθενείς στη χώρα όταν αγοράζουν υπηρεσίες υγείας.

Ανάμεσα στα αίτια των καταστροφικών δαπανών υγείας για τα νοικοκυριά, ο κ. Οικονόμου στάθηκε στις θεσμικές και πολιτικές μεταβολές. Η βεβαιότητα που προσέφεραν οι δομές και η σταθερότητα των βιομηχανικών κοινωνιών, είπε, καταρρέει και έρχεται στο προσκήνιο η ατομική ευθύνη. Λόγω της παγκοσμιότητας των κινδύνων, το κράτος χάνει σταδιακά τον αυτόνομο ρόλο του και, σε μεγάλο βαθμό, κυριαρχεί πλέον η ατομική ευθύνη. Η έντονη αυτή εξατομίκευση οφείλεται στο ότι οι αρμόδιες δομές δεν μπορούν να διαχειριστούν τους κινδύνους. Έτσι, ορισμένες προτεραιότητες των πολιτών ως προς την προάσπιση των δικαιωμάτων τους υποχωρούν, ώστε να διασφαλιστούν τα πρωταρχικά υπαρξιακά αγαθά της ζωής και της ασφάλειας.

Την ίδια στιγμή, οι καταστροφικές δαπάνες θέτουν προκλήσεις για την ανθεκτικότητα των κοινωνιών και των συστημάτων υγείας.

Ειδικά για την Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή, τα μέτρα λιτότητας την περίοδο των μνημονίων περιέκοψαν τη δημόσια δαπάνη υγείας. Η κάλυψη του πληθυσμού επηρεάστηκε αρνητικά, με μεγαλύτερη συμμετοχή στο κόστος χρήσης των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και με πλαφόν στις επισκέψεις σε γιατρό και στη συνταγογράφηση. Με τον τρόπο αυτό αυξήθηκαν οι ακάλυπτες ανάγκες.

Η οικονομική δυσπραγία αποτυπώνεται στις δαπάνες φτωχοποίησης. Εξαιτίας τους, κάποια νοικοκυριά πέφτουν κάτω από το όριο της φτώχειας ή κινδυνεύουν να φτωχοποιηθούν, περίπου το 7% ή 302.250 νοικοκυριά. Άλλα υφίστανται καταστροφικές δαπάνες, δηλαδή άμεσες πληρωμές για υγεία πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Πρόκειται για το 9,5% ή 404.418 νοικοκυριά.

Ως αποτέλεσμα, στην Ελλάδα οι άμεσες πληρωμές είναι υψηλότερες από ό,τι σε πολλές χώρες της Ε.Ε. Οι καταστροφικές δαπάνες εντοπίζονται σταθερά στο φτωχότερο πέμπτο του πληθυσμού και αφορούν φάρμακα και εξωνοσοκομειακή περίθαλψη. Η οικονομική προστασία επιδεινώθηκε στα χρόνια της κρίσης, αναδεικνύοντας την περιορισμένη ανθεκτικότητα της υγειονομικής περίθαλψης της χώρας απέναντι σε κραδασμούς.

Για την αντιμετώπιση των επιβαρύνσεων των ασθενών, ο κ. Οικονόμου πρότεινε:

• Να αποσυνδεθεί το δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας από την καταβολή εισφορών και να συνδεθεί με τη διαμονή.
• Να διασφαλιστεί ότι στην καλυπτόμενη δέσμη παροχών ανήκουν όχι μόνο η επίσκεψη και η διάγνωση, αλλά και η θεραπεία στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη.
• Να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε οδοντιατρική φροντίδα με δημόσια χρηματοδότηση.
• Να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας που χρηματοδοτούνται από το δημόσιο.
• Αν η συμμετοχή των ασθενών στις πληρωμές κριθεί για κάποιον λόγο αναγκαία, χρειάζεται να περιοριστεί η αρνητική της επίπτωση, με επανασχεδιασμό των μέτρων συμμετοχής των πολιτών στο κόστος της φροντίδας υγείας, ιδίως στα φάρμακα, με εξαιρέσεις για τα άτομα χαμηλού εισοδήματος, με ετήσιο ανώτατο όριο σε όλες τις συμμετοχές ανάλογα με το εισόδημα και με αντικατάσταση των ποσοστιαίων συμμετοχών από σταθερά χαμηλά ποσά.

Αναφερόμενος σε θετικά μέτρα, όπως η ανακουφιστική φροντίδα, το δίκτυο αντιμετώπισης εγκεφαλικών επεισοδίων, η κατ' οίκον νοσηλεία και η ενιαία λίστα χειρουργείων, ο κ. Οικονόμου τόνισε ότι ο βαθμός εφαρμογής τους απομένει να αξιολογηθεί. Η επιβάρυνση των πολιτών, σημείωσε, αυξήθηκε μεταξύ άλλων με τα απογευματινά χειρουργεία, τη δυνατότητα ιδιωτικού έργου των γιατρών του ΕΣΥ, τη συμμετοχή των ασθενών στα διαγνωστικά κέντρα, ακόμη και στην έκδοση παραπεμπτικών για εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις, καθώς και με το ιδιωτικό έργο των προσωπικών γιατρών.

Τριπλάσια η συμμετοχή στα φάρμακα

Στη συζήτηση, ο διευθυντής Εταιρικών Υποθέσεων της MSD Αντώνης Καρόκης παρουσίασε μελέτη. Σύμφωνα με αυτήν, η ιδιωτική συμμετοχή των ασθενών αυξάνεται συνεχώς και έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από 416 εκατ. ευρώ το 2012 σε 810 εκατ. ευρώ το 2024.

Οι ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες λόγω κόστους, λίστας αναμονής ή απόστασης αφορούν το 21,9% του πληθυσμού και το 32,3% όσων έχουν χαμηλό εισόδημα. Στην Ε.Ε. τα αντίστοιχα μέσα ποσοστά είναι 3,6% και 6%.

Στα φάρμακα, το 64% της δαπάνης χρηματοδοτείται από τη φαρμακοβιομηχανία, σε ποσοστό 54%, και από τους ασθενείς. Το δημόσιο καλύπτει μόλις το 36%, ενώ στην Ευρώπη ο δημόσιος τομέας καλύπτει παραδοσιακά πάνω από 65% έως 75%.

Ειδικά για τους ασθενείς, ο κ. Καρόκης επισήμανε διπλή επιβάρυνση: είτε συμμετοχή 10% ή 25%, είτε τη διαφορά ανάμεσα στη λιανική τιμή του φαρμάκου και την τιμή αποζημίωσης του ΕΟΠΥΥ.

Η συμμετοχή αυτή δεν έχει δίχτυ προστασίας για τους ασθενείς. Σε αρκετές άλλες χώρες της Ε.Ε. τίθεται ανώτατο όριο και, πέρα από αυτό, η δημόσια κάλυψη φτάνει το 100%, ενώ όλα τα φάρμακα για το υπόλοιπο του έτους χορηγούνται δωρεάν.

Εστιάζοντας στους ασθενείς με πολυνοσηρότητα, έφερε ως παράδειγμα άνθρωπο με υπέρταση, διαβήτη και χοληστερίνη, του οποίου τα φάρμακα κοστίζουν 1980 ευρώ τον χρόνο. Η συμμετοχή του φτάνει τα 396 ευρώ ετησίως, δηλαδή το 3,38% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Στη Γαλλία το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 0,15%, στη Μεγάλη Βρετανία κυμαίνεται έως 0,30%, στη Γερμανία μένει κάτω από 1% και στην Ε.Ε. ο μέσος όρος είναι 1,26%.

Έτσι, η συμμετοχή στα φάρμακα αποτελεί στην Ελλάδα επιβάρυνση τουλάχιστον τετραπλάσια σε σχέση με τη Γερμανία και σχεδόν τριπλάσια από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

Εξαιτίας της δυσβάσταχτης επιβάρυνσης, οι ασθενείς δεν ακολουθούν πάντα πλήρως τη θεραπεία τους και καταφεύγουν σε υποκατάστατα με επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες. Αυτό οδηγεί σε αύξηση των νοσηλειών κατά 2,4% έως 6,5% και σε πρόσθετο νοσοκομειακό κόστος που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, της τάξης των 500 εκατ. ευρώ.

Ο κ. Καρόκης πρότεινε ελάφρυνση των ασθενών με συννοσηρότητες κατά 120 εκατ. ευρώ τον χρόνο, με υιοθέτηση συμμετοχής 10% στα φάρμακά τους. Αν επιπλέον επιλεγεί ετήσιο πλαφόν συμμετοχής στα 250 ευρώ, η οικονομική ανακούφιση θα ήταν άλλα 160 εκατ. ευρώ.

Για να εξισορροπηθεί η πρόσθετη επιβάρυνση του συστήματος, πρότεινε να αυξηθεί η δυνατότητα μείωσης των τιμών των φαρμάκων από 7% σε 10%. Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να εξοικονομήσει περί τα 170 εκατ. ευρώ, ενώ πρόσθετες εξοικονομήσεις θα μπορούσαν να προκύψουν από τη μείωση των συμμετοχών και την καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία τους.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow