Το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι ποινικά διωκόμενοι για «παράνομη» είσοδο, έξοδο και παραμονή στη χώρα ξεπέρασαν τους 3.500. Το δόγμα «φυλακή ή επιστροφή», που έχει εξαγγείλει το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, φαίνεται πως εφαρμόζεται πλέον πλήρως. Σε μεγάλο βαθμό, όμως, δεν μοιάζει να αφορά ανθρώπους που μένουν παράνομα στη χώρα, αλλά πρόσφυγες.
Αντίθετη εικόνα δίνει το τελευταίο Policy Note της οργάνωσης Refugee Support Aegean (RSA). Ο κίνδυνος άδικης ποινικοποίησης των προσφύγων είναι πλέον εντονότερος, αφού μετά την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο δεν έχουν πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου στην ενδοχώρα.
Ο δικηγόρος της RSA, Μίνως Μουζουράκης, φέρνει ένα ενδεικτικό παράδειγμα. Οι διώξεις αυτές, σημειώνει, περιλαμβάνουν σε πολύ μεγάλο ποσοστό και ανθρώπους από το Αφγανιστάν, οι οποίοι ως πληθυσμιακή ομάδα έχουν κανονικά ποσοστό αναγνώρισης ως πρόσφυγες «κοντά στο 100%», και ειδικότερα οι γυναίκες, «οι οποίες και μόνο λόγω του φύλου τους διώκονται από τους Ταλιμπάν».
Παρ' όλα αυτά, άνθρωποι από το Αφγανιστάν που κανονικά αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες αντιμετωπίζουν διώξεις ή και καταδίκες για παράνομη παραμονή στη χώρα.
Το περασμένο καλοκαίρι είχαν έρθει στη δημοσιότητα οι συνέπειες της τεχνητής παρανομοποίησης, μέσα από το «πάγωμα» των υπηρεσιών ασύλου μετά την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου. Δύο από τις περιπτώσεις είχαν δημοσιοποιηθεί από την RSA.
Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, απαντώντας τότε σε σχετικό ερώτημα, είχε επικαλεστεί πρόβλημα στο ευρωπαϊκό σύστημα EU-Lisa. Ο ίδιος ο Θάνος Πλεύρης, όμως, τόνιζε στη σχετική δήλωσή του ότι το δόγμα «φυλακή ή επιστροφή» θα εφαρμοστεί «απαρέγκλιτα».
Σύμφωνα με τον σχετικό νόμο, το δόγμα «φυλακή ή επιστροφή» αφορά την παράνομη είσοδο και παραμονή στη χώρα. Εδώ, όπως λέει ο κ. Μουζουράκης με βάση τους κανόνες της διεθνούς προστασίας, «όχι μόνο αυτοί οι άνθρωποι δεν βρίσκονται παράτυπα στη χώρα, αλλά απαγορεύεται να ποινικοποιούνται επειδή έφτασαν ή βρίσκονται χωρίς χαρτιά».
Μεγάλη μερίδα ανθρώπων έμεινε, παρ' όλα αυτά, χωρίς τα έγγραφα στα οποία έχουν δικαίωμα, επειδή πάγωσαν οι διαδικασίες ασύλου. Πρόκειται για έγγραφα που δείχνουν ότι βρίσκονται νόμιμα στη χώρα, όσο εξετάζεται το αίτημά τους για άσυλο.

































