Ανατιμήσεις 35% έως 40% στα λιπάσματα και κίνδυνος για τη σοδειά του 2027

Το υψηλό κόστος των λιπασμάτων επιστρέφει στο προσκήνιο, καθώς οι αγορές ενέργειας παραμένουν ταραγμένες, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται και οι εμπορικές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ αντιμετωπίζουν διαταραχές. Για τους αγρότες το περιβάλλον είναι ασφυκτικό.

Οι ανάγκες των καλλιεργειών αυξάνονται και οι χειμερινές σπορές προχωρούν. Οι αγρότες, όμως, έχουν μπροστά τους ανατιμήσεις που, κατά παράγοντες του κλάδου, φτάνουν ακόμη και το 35% έως 40% σε σχέση με πέρυσι.

Η περίοδος λίπανσης και σποράς των χειμερινών καλλιεργειών, όπως το σιτάρι και το κριθάρι, είναι σε εξέλιξη. Σε αυτήν αντιστοιχεί το 30% με 35% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης λιπασμάτων.

Αν οι παραγωγοί δεν μπορούν οικονομικά να προμηθευτούν τις ποσότητες που χρειάζονται, οι καλλιέργειες μπορεί να μείνουν υπολιπασμένες. Οι αποδόσεις και η ποιότητα της παραγωγής του 2027 θα πληγούν άμεσα, ενώ ευρύτερα θα επηρεαστούν η επάρκεια και το κόστος των τροφίμων.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών και Εμπόρων Λιπασμάτων (ΣΠΕΛ), Κωνσταντίνος Ωραιόπουλος, δήλωσε στον ΟΤ ότι η τιμή των λιπασμάτων δεν καθορίζεται σήμερα από την αγροτική αγορά. Καθορίζεται από το ενεργειακό κόστος και τις γεωπολιτικές εξελίξεις, παράγοντες που συνεχίζουν να πιέζουν τις τιμές προς τα πάνω.

Φυσικό αέριο, Ορμούζ και πιέσεις στις τιμές

Στα αζωτούχα λιπάσματα, το φυσικό αέριο αντιστοιχεί στο 80% έως 90% του κόστους παραγωγής. Ο κ. Ωραιόπουλος ανέφερε στον ΟΤ ότι το ευρωπαϊκό TTF βρίσκεται σήμερα πάνω από τα 86 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ έναν χρόνο νωρίτερα ήταν κάτω από τα 28 ευρώ.

Ο πρόεδρος του ΣΠΕΛ σημείωσε ότι σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας περνά από τα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα. Με τέτοιο ενεργειακό κόστος, περίπου το ένα τρίτο της ευρωπαϊκής παραγωγής αμμωνίας έχει περιοριστεί. Η Αίγυπτος, βασικός προμηθευτής της Μεσογείου, μείωσε από την 1η Νοεμβρίου κατά 20% το φυσικό αέριο με το οποίο τροφοδοτεί τα εργοστάσια λιπασμάτων. Το κόστος του θείου και του θειικού οξέος, πρώτων υλών για τη θειική αμμωνία και τα φωσφορικά λιπάσματα, έχει αυξηθεί σε ιστορικά υψηλά. Στις εισαγωγές εφαρμόζεται από φέτος και ο ευρωπαϊκός μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM). Αν οι παράγοντες αυτοί μείνουν αμετάβλητοι, ουσιαστική αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών δεν διαφαίνεται.

Ζητούν να επιστρέψει η ενίσχυση 15%

Οι διεθνείς εξελίξεις δεν αφήνουν ανεπηρέαστη ούτε την ελληνική ούτε την ευρωπαϊκή αγορά λιπασμάτων. Οι επιπτώσεις φαίνονται ήδη: η ζήτηση, σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, είναι αισθητά μειωμένη, σύμφωνα με τον κ. Ωραιόπουλο.

Η ενίσχυση 15% που έδωσε η κυβέρνηση για αγορές λιπασμάτων από τις 15 Μαρτίου έως τις 31 Αυγούστου 2026 πήγε απευθείας στους αγρότες και λειτούργησε θετικά, είπε ο πρόεδρος του ΣΠΕΛ. Στήριξε τη ρευστότητα των εκμεταλλεύσεων και τη ζήτηση σε κρίσιμη περίοδο. Μετά τη λήξη της, η βασική λίπανση των χειμερινών καλλιεργειών μένει ακάλυπτη. Ο ΣΠΕΛ έχει ζητήσει να ενισχυθούν ξανά οι Έλληνες αγρότες, με νέα ενεργοποίηση του μέτρου για την αγορά λιπασμάτων, ώστε να διασφαλιστούν η επάρκεια και η οικονομική προσιτότητα των προϊόντων και να διατηρηθεί η παραγωγική ικανότητα του πρωτογενούς τομέα.

Υπολίπανση και επιπτώσεις στη συγκομιδή

Η καλλιεργητική περίοδος βρίσκεται στην αιχμή της και η λίπανση θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει. Ο κ. Ωραιόπουλος εξήγησε στον ΟΤ ότι η κάλυψη μέρους του κόστους των λιπασμάτων χρειάζεται ώστε οι αγρότες να λιπάνουν τις καλλιέργειές τους, και ότι τα μέτρα πρέπει να θεσμοθετηθούν άμεσα.

Το γενικότερο περιβάλλον, πρόσθεσε, δημιουργεί κίνδυνο υπολίπανσης, με αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα και στην ποσότητα της παραγωγής.

Οι πιέσεις πέφτουν πάνω στη σπορά των χειμερινών καλλιεργειών, σιταριού, κριθαριού, σταυρανθών και άλλων. Τότε καταναλώνεται το 30% έως 35% των λιπασμάτων της χρονιάς. Η αγορά δείχνει περιορισμένη ζήτηση, γιατί οι Έλληνες αγρότες έχουν πιεσμένη ρευστότητα. Χωρίς βασική λίπανση, οι καλλιέργειες δεν παίρνουν το άζωτο, τον φώσφορο και το κάλιο που χρειάζονται στα πρώτα στάδια, δηλαδή στην ανάπτυξη του ριζικού συστήματος και στο αδέλφωμα. Ό,τι χάνεται από τη μη χρήση λιπασμάτων δεν αναπληρώνεται. Θα φανεί στις αποδόσεις και στην ποιότητα της συγκομιδής του 2027, όταν διορθωτική παρέμβαση δεν θα είναι πλέον δυνατή.

Οι τιμές μετά το 2021

Ύστερα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση του 2022, οι τιμές έπεσαν, χωρίς να γυρίσουν στα επίπεδα πριν από την COVID. Το 2025 ανέβηκαν ξανά. Τον Φεβρουάριο του 2026 η κρίση στη Μέση Ανατολή επιδείνωσε την εικόνα.

Τον Απρίλιο του 2026 τα αζωτούχα λιπάσματα, στο σύνολό τους, κόστιζαν 71% περισσότερο από τον μέσο όρο του 2024.

Κατά στοιχεία της ΕΕ, τα λιπάσματα αντιστοιχούν στο 7% έως 8% του συνολικού κόστους εισροών για το σύνολο του ευρωπαϊκού τομέα.

Με τις τιμές σε άνοδο, οι αγρότες, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, συνήθως δεν μπορούν να πουλήσουν ακριβότερα για να καλύψουν το επιπλέον κόστος. Τα κέρδη τους μειώνονται.

Πολλοί περιορίζουν τη χρήση λιπασμάτων κάτω από τις ανάγκες των καλλιεργειών. Οι αποδόσεις πέφτουν.

Με τον καιρό, το υψηλότερο κόστος εισροών πλήττει την ανταγωνιστικότητα απέναντι σε παραγωγούς χαμηλότερου κόστους εκτός ΕΕ.

Οι εξελίξεις του 2026

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μέσα στο 2026 έχει διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού λιπασμάτων. Οι τιμές λιπασμάτων και ενέργειας ανέβηκαν και η διαθεσιμότητα βασικών πρώτων υλών για την παραγωγή λιπασμάτων στην ΕΕ επηρεάστηκε.

Νέα αύξηση τιμών καταγράφηκε το πρώτο εξάμηνο του 2026, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και του κλεισίματος των Στενών. Το κλείσιμο δεν περιόρισε μόνο άμεσα τη διαθεσιμότητα αζωτούχων λιπασμάτων. Ανέβασε και το κόστος ενέργειας, μεταφοράς εμπορευμάτων και πρώτων υλών. Στην ίδια κατεύθυνση έδρασαν οι νέοι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές λιπασμάτων.

Περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών αζωτούχων λιπασμάτων προέρχεται από τη Μέση Ανατολή. Η άμεση εξάρτηση της ΕΕ από την περιοχή είναι περιορισμένη, κοντά στο 3% των εισαγωγών αμμωνίας και στο 1% έως 2% των εισαγωγών αζωτούχων λιπασμάτων. Επειδή όμως τα λιπάσματα είναι παγκόσμια εμπορεύματα, οι διαταραχές ανεβάζουν τις τιμές. Οι αναταράξεις στην περιοχή κινδυνεύουν να περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά και να αυξήσουν τον ανταγωνισμό για εναλλακτικές πηγές.

Ο ΟΟΣΑ για λιπάσματα και επισιτιστική ασφάλεια

Η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων αναμένεται να μεγαλώσει κατά 13% από το 2026 έως το 2035.

Η αύξηση των τιμών στα λιπάσματα συνδέεται άμεσα με το αν μπορεί να διατηρηθεί η παραγωγή τροφίμων και, τελικά, με την επισιτιστική ασφάλεια.

Κατά τον ΟΟΣΑ, οι τιμές των λιπασμάτων ανέβηκαν εκ νέου το πρώτο εξάμηνο του 2026, μετά το ισχυρό σοκ του 2022. Η πορεία αυτή δείχνει πόσο εξαρτάται η αγορά από την ενέργεια και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά και πόσο ευαίσθητος είναι ο αγροτικός τομέας στις γεωπολιτικές αναταράξεις.

Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι η πρόσφατη αστάθεια στις αγορές λιπασμάτων φανερώνει προκλήσεις ανθεκτικότητας και επισιτιστικής ασφάλειας, τόσο στο άμεσο διάστημα όσο και σε βάθος χρόνου. Υπογραμμίζει ότι τα λιπάσματα έχουν κρίσιμο ρόλο στην αγροτική παραγωγή και στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, ενώ η παραγωγή και οι εμπορικές ροές τους είναι στενά δεμένες με τις ενεργειακές αγορές.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow