Ύφεση σε πέντε οικονομίες του Κόλπου, με το Ομάν να ξεχωρίζει

Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή πλήττει βαριά τις μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής. Τις ωθεί σε ύφεση και μεγαλώνει τις δυσκολίες για κυβερνήσεις που, έως τώρα, στηρίζονταν σε μεγάλο βαθμό στα ενεργειακά έσοδα, δηλαδή στο αργό πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η οικονομική ανάπτυξη στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (Gulf Cooperation Council) θα υποχωρήσει φέτος τουλάχιστον κατά 5%. Το αραβικό περιφερειακό μπλοκ περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν. Το Ομάν αποτελεί την εξαίρεση στις προβλέψεις.

Για το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ προβλέπεται διψήφια συρρίκνωση της οικονομικής παραγωγής. Αιτία είναι η σχεδόν απόλυτη εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διαθέτουν τα ενεργειακά τους προϊόντα στην παγκόσμια αγορά. Η θαλάσσια αυτή οδός δέχεται συνεχή πίεση από τις συγκρούσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Το Ομάν, που δεν στηρίζεται στα Στενά, αναμένεται, αν δεν υπάρξει απρόοπτο, να αναδειχθεί το πιο κερδισμένο.

1. Σαουδική Αραβία

Στα τέλη Οκτωβρίου η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε, για το τρίμηνο που έκλεισε τον Σεπτέμβριο, συρρίκνωση της οικονομίας του βασιλείου κατά 3,8% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Τη μεγαλύτερη ευθύνη για την κάμψη είχε, με διαφορά, η κατακόρυφη πτώση κατά 20,4% στη δραστηριότητα εξαγωγών και διακίνησης πετρελαίου. Τα σχετικά στοιχεία επικαλούνταν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης».

Η χώρα έχει θέσει σε κίνηση το μεγάλο οικονομικό της δυναμικό για εναλλακτικές λύσεις μεταφοράς πετρελαίου, όπως ο αγωγός Ανατολής-Δύσης. Η κρατική Aramco προχωρά πλέον στην επέκταση αγωγού αργού που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο κόσμος εξακολουθεί να βιώνει το μεγαλύτερο σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό στην Ιστορία.

2. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Αγωγοί στα ΗΑΕ, που δίνουν στα εμιράτα τη δυνατότητα να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, έχουν βοηθήσει ώστε να μη διακοπεί η ροή του πετρελαίου. Σε αυτό συνέβαλε και εκτεταμένη επιχείρηση του αμερικανικού στρατού για την προστασία των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά.

Από τους αγωγούς και την παρουσία των ΗΠΑ ωφελείται και η Σαουδική Αραβία. Τα ΗΑΕ αποχώρησαν πρόσφατα από τον ΟΠΕΚ, ώστε να χαράσσουν μόνα τους την εξαγωγική πολιτική, με την προσδοκία να μην δεσμεύονται από ποσοστώσεις που θα επιβληθούν στα μέλη του καρτέλ όταν η κατάσταση βελτιωθεί. Έξι μήνες μετά την αποχώρηση, ανακοίνωσαν εξαγωγές πετρελαίου υψηλότερες από ό,τι πριν από τον πόλεμο.

Τον Σεπτέμβριο η ημερήσια παραγωγή αργού στα ΗΑΕ ανήλθε σε 3,917 εκατομμύρια βαρέλια, αυξημένη κατά 15% σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Το επίπεδο του Σεπτεμβρίου υπερβαίνει κατά 470.000 βαρέλια ημερησίως την ποσόστωση του OPEC+ που θα ίσχυε για τα ΗΑΕ τον Μάιο, εάν η χώρα δεν είχε φύγει από τον ΟΠΕΚ και από το ευρύτερο σχήμα OPEC+.

3. Κατάρ

Τα έσοδα του Κατάρ μειώθηκαν κατά 42% στο πρώτο εξάμηνο της φετινής χρονιάς, καθώς οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) υποχώρησαν εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν. Την εξέλιξη δήλωσε ο εμίρης, σεΐχης Ταμίμ, κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Σούρα.

Οι εξαγωγές LNG του Κατάρ, που πριν από τη σύγκρουση ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής παγκοσμίως, έχουν πέσει απότομα λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Περίπου το 17% της παραγωγικής δυναμικότητας LNG της χώρας είναι εκτός λειτουργίας. Ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε δύο από τις 14 μονάδες υγροποίησης (trains), αφαιρώντας από την αγορά 12,8 εκατομμύρια τόνους ετησίως.

Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι το ΑΕΠ της χώρας θα υποχωρήσει κατά 15,6% το 2026. Η απόφαση του Κατάρ να εξασφαλίσει το ίδιο προμήθειες LNG από τις ΗΠΑ δείχνει σημαντική μεταβολή στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Η χώρα στρέφεται όλο και περισσότερο πέρα από τη δική της παραγωγική ικανότητα, προκειμένου να προστατευθεί από τη γεωπολιτική αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και ιδίως από τους κινδύνους που συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ.

4. Κουβέιτ

Για τις εξαγωγές πετρελαίου το Κουβέιτ δεν διαθέτει άλλη ουσιαστική οδό εκτός από τα Στενά του Ορμούζ. Η κρίση στο Ιράν είχε ήδη φέρει μεγάλη μείωση στις εξαγωγές πετρελαίου και άλλων παράγωγων προϊόντων.

Οι προκλήσεις είναι μεγάλες, γιατί οι πωλήσεις πετρελαίου, υπό κανονικές συνθήκες, καλύπτουν το 85% έως 90% των ετήσιων κρατικών εσόδων. Στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της χώρας είχαν δείξει πτώση του ΑΕΠ κατά 5,2% στο πρώτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς εξαιτίας της κατάστασης. Ζημιές σημειώθηκαν και σε υποδομές από ιρανικά αντίποινα, ενώ αποδυναμώθηκαν οι επενδύσεις, η εγχώρια παραγωγή και η κατανάλωση.

Τον Οκτώβριο το Κουβέιτ ανέβασε την παραγωγή αργού στα 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν και για αύξηση άνω των 300.000 βαρελιών την ημέρα σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters.

Τον Σεπτέμβριο η παραγωγή κινούνταν περίπου στα 1,77 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Πριν από την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Φεβρουαρίου, έφτανε τα 2,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Η άνοδος καταγράφηκε παρά τους αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

5. Μπαχρέιν

Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 η οικονομία του Μπαχρέιν κατέγραψε συρρίκνωση, μετά την απότομη υποχώρηση της πετρελαϊκής δραστηριότητας εξαιτίας της σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν.

Το πραγματικό ΑΕΠ, δηλαδή ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης προσαρμοσμένος στον πληθωρισμό, μειώθηκε κατά 3,8% σε ετήσια βάση από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχουν κυρίαρχο ρόλο στην οικονομία της χώρας.

Παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης των προηγούμενων ετών, το πετρέλαιο εξακολουθεί να αποδίδει το 85% των εσόδων του προϋπολογισμού. Το Μπαχρέιν είναι πιθανό να καλύψει τις άμεσες υποχρεώσεις αποπληρωμής χρέους. Ωστόσο, η κατακόρυφη πτώση των πετρελαϊκών εσόδων και το αυξανόμενο κόστος δανεισμού θα κάνουν την εξυπηρέτηση του διογκούμενου χρέους όλο και πιο δύσκολη μετά το 2026, σύμφωνα με προειδοποιήσεις οικονομολόγων.

Και για το Μπαχρέιν μετρά το πότε θα τελειώσει η κρίση. Στελέχη της εταιρείας εμπορίας ενέργειας Vitol Bahrain δήλωσαν στο Reuters ότι τα διυλιστήρια πετρελαίου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα παραγωγής μέσα σε 40-60 ημέρες από τη λήξη της τρέχουσας κρίσης εφοδιασμού, η οποία συνδέεται με την ουσιαστική διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

6. Ομάν

Το Ομάν, σουλτανάτο της Μέσης Ανατολής που σπάνια βρίσκεται στο προσκήνιο, αποκομίζει οικονομικά οφέλη δισεκατομμυρίων δολαρίων και αναδεικνύεται σε μεγάλο περιφερειακό κερδισμένο του πολέμου του Ιράν.

Γεωγραφία, διπλωματία και οικονομική πολιτική έχουν, σε συνδυασμό, προστατεύσει τη χώρα από τα χειρότερα του πολέμου και της έχουν επιτρέψει να αποκτήσει πιο κεντρικό ρόλο στην περιοχή, όπως σημείωνε το Bloomberg.

Το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη 4,1% φέτος για την οικονομία του Ομάν, σε όρους προσαρμοσμένους στον πληθωρισμό. Την ίδια περίοδο οι οικονομίες των υπόλοιπων κρατών μελών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου συρρικνώνονται.

Με πληθυσμό 5,4 εκατομμύρια, η χώρα έχει αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τις ιρανικές επιθέσεις που έχουν ανατρέψει την κατάσταση σε μεγάλο τμήμα της περιοχής. Στόχος είναι τα σημερινά οφέλη να γίνουν πλεονέκτημα με διάρκεια.

Προσελκύει επενδυτές για τα λιμάνια, σχεδιάζει διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο και επενδύει στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ταυτόχρονα, πολυτελή θέρετρα και παραθαλάσσια κλαμπ συνεχίζουν να εμφανίζονται κατά μήκος των ακτών του.

Τους τελευταίους μήνες το Ομάν συνομίλησε με το Ιράν για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Τις τελευταίες ημέρες ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε στο Πεκίνο τον σουλτάνο του Ομάν, Χαϊθάμ μπιν Ταρίκ, εξέλιξη που αναδεικνύει την αυξανόμενη παγκόσμια γεωπολιτική σημασία της χώρας του Κόλπου.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow