Τα κοινά αντικαταθλιπτικά μπορεί να έχουν απρόσμενο ρόλο στην επιβίωση από τον καρκίνο

Ό,τι κάποτε πρόσφερε ευχαρίστηση χάνει την έλξη του. Το να σηκωθεί κανείς από το κρεβάτι, να μιλήσει σε φίλους ή να τελειώσει τις καθημερινές δουλειές γίνεται πιο δύσκολο. Για έναν άνθρωπο που ζει με κατάθλιψη, μια θεραπεία μπορεί να προσφέρει έναν τρόπο να επιστρέψει στην καθημερινή ζωή.

Οι άνθρωποι που ακολουθούν θεραπεία κατά του καρκίνου μπορεί επίσης να νιώθουν κατάθλιψη ή άγχος, παίρνοντας ένα φάρμακο για την ψυχική τους υγεία μαζί με τα φάρμακα που στρέφονται κατά των όγκων τους. Ερευνητές εξετάζουν πλέον έναν απρόσμενο σύνδεσμο ανάμεσα σε αυτές τις θεραπείες.

Μια νέα ανάλυση διαπίστωσε ότι οι ασθενείς που έπαιρναν κοινά αντικαταθλιπτικά είχαν λιγότερους καταγεγραμμένους θανάτους σε διάστημα δύο ετών μετά την έναρξη ανοσοθεραπείας, μιας θεραπείας που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στον καρκίνο.

«Ο απλούστερος τρόπος να το πει κανείς είναι ότι οι SSRI μπορούν να άρουν ένα δεύτερο φρένο της ανοσίας, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα σε εκείνο που αίρουν οι αναστολείς σημείων ελέγχου», δήλωσε στο ScienceAlert ο ογκολόγος Cho-Hao Lee, από το Tri-Service General Hospital και το National Defense Medical University, στην Ταϊβάν.

Οι SSRI, δηλαδή οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, μπλοκάρουν την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης, ενός χημικού αγγελιοφόρου. Σε αυτή την ομάδα ανήκουν η φλουοξετίνη, η σερτραλίνη και η εσιταλοπράμη.

Δύο ομάδες αντιστοιχισμένων ασθενών

Για να μελετήσουν την πιθανή σχέση τους με την εξέλιξη του καρκίνου, οι ερευνητές εξέτασαν τους ιατρικούς φακέλους ενηλίκων με κατάθλιψη ή άγχος και με συμπαγείς όγκους, εξαιρώντας τους καρκίνους του αίματος.

Όλοι ξεκινούσαν θεραπεία με αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού. Αυτά τα φάρμακα ανοσοθεραπείας μπλοκάρουν σήματα που μπορούν να εμποδίσουν τα ανοσοποιητικά κύτταρα να επιτεθούν στους όγκους.

Με επικεφαλής τον ιατρό Po-Huang Chen, από το Tri-Service General Hospital και το National Defense Medical University, η έρευνα εντόπισε τους επιλέξιμους ασθενείς μέσω του δικτύου ηλεκτρονικών φακέλων υγείας TriNetX, ανάμεσα σε όσους ξεκίνησαν ανοσοθεραπεία μεταξύ 2015 και 2025.

Στη μελέτη, 1.567 χρήστες SSRI αντιστοιχίστηκαν με 1.567 άτομα που έπαιρναν βενζοδιαζεπίνες, φάρμακα που συνταγογραφούνται για προβλήματα στα οποία περιλαμβάνονται το άγχος και η αϋπνία. Η αντιστοίχιση κάλυπτε 49 αρχικά χαρακτηριστικά, ανάμεσά τους τα δημογραφικά στοιχεία, τα χαρακτηριστικά των όγκων, τις άλλες ασθένειες, τα φάρμακα και τα εργαστηριακά αποτελέσματα.

Ο στόχος ήταν να συγκριθούν ασθενείς όσο το δυνατόν πιο όμοιοι. Η κύρια σύγκριση αφορούσε λοιπόν δύο ομάδες ψυχιατρικών φαρμάκων, και όχι χρήστες αντικαταθλιπτικών απέναντι σε ανθρώπους που δεν έπαιρναν κανένα ψυχιατρικό φάρμακο.

Στο παράθυρο παρακολούθησης των δύο ετών, πέθαναν 368 ασθενείς της ομάδας των SSRI, έναντι 539 στην ομάδα των βενζοδιαζεπινών: 23,5% έναντι 34,4%.

Συνολική εικόνα της μελέτης που συγκρίνει τους χρήστες αντικαταθλιπτικών SSRI με τους χρήστες βενζοδιαζεπινών υπό αντικαρκινική ανοσοθεραπεία. Η λήψη SSRI συνδεόταν με ρυθμό κινδύνου θανάτου χαμηλότερο κατά 37% σε δύο έτη. Η μελέτη παρατήρησης δεν μπορεί να δείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. (Συγγραφείς της μελέτης, Tri-Service General Hospital / National Defense Medical University. Chen κ.ά., PLOS Medicine, 2026, CC BY 4.0)

Μια ανάλυση που έλαβε υπόψη τη χρονική στιγμή των θανάτων συνέδεσε τη χρήση SSRI με ρυθμό κινδύνου θανάτου χαμηλότερο κατά περίπου 37%. Αυτό περιγράφει χαμηλότερο σχετικό ρυθμό θανάτων στη διάρκεια της παρακολούθησης, και όχι ασθενείς που έζησαν 37% περισσότερο.

Οι πέντε SSRI που μπορούσαν να εξεταστούν χωριστά συνδέονταν με χαμηλότερη θνησιμότητα. Σε σύγκριση με τους αντιστοιχισμένους ασθενείς που δεν έπαιρναν καμία από αυτές τις δύο κατηγορίες φαρμάκων, οι χρήστες SSRI είχαν ρυθμό κινδύνου θανάτου χαμηλότερο κατά περίπου 25%.

Μια ανοσολογική ένδειξη και τα όριά της

Μια πιθανή εξήγηση βρίσκεται στις επιδράσεις της σεροτονίνης πέρα από τον εγκέφαλο. Τα Τ-λεμφοκύτταρα που καταπολεμούν τον καρκίνο ανταποκρίνονται και αυτά σε αυτόν τον χημικό αγγελιοφόρο.

Μελέτη του 2025 που δημοσιεύτηκε στο Cell εντόπισε τον μεταφορέα της σεροτονίνης, την πρωτεΐνη που μπλοκάρουν οι SSRI, ως φρένο πάνω σε αυτά τα ανοσοποιητικά κύτταρα στο ποντίκι. Το μπλοκάρισμά του ενίσχυε την αντικαρκινική ανοσία.

Ο συνδυασμός ενός SSRI με ανοσοθεραπεία anti-PD-1, που αίρει ένα άλλο ανοσολογικό φρένο, βελτίωνε τον έλεγχο του όγκου. Η νέα έρευνα εξετάζει αν αυτά τα εργαστηριακά αποτελέσματα θα μπορούσαν να έχουν αντίστοιχο στους ασθενείς.

Η ομάδα ανέλυσε χωριστά 8.272 δείγματα όγκων από το The Cancer Genome Atlas. Για 13 από τους 20 τύπους καρκίνου, υψηλότερη έκφραση του γονιδίου που κωδικοποιεί τον μεταφορέα της σεροτονίνης συσχετιζόταν με χαμηλότερες βαθμολογίες φλεγμονής των Τ-λεμφοκυττάρων.

Ωστόσο, τα δείγματα αυτά προέρχονταν από διαφορετικούς ασθενείς σε σχέση με την κοόρτη της οποίας η μελέτη εξέτασε τους φακέλους επιβίωσης.

Τα αποτελέσματα αυτά στηρίζουν τον προτεινόμενο μηχανισμό, χωρίς να δείχνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά άλλαξαν τις συνθήκες στο εσωτερικό των ανθρώπινων όγκων. Δεν είναι γνωστό αν οι δόσεις αντικαταθλιπτικών μεταβάλλουν τα επίπεδα σεροτονίνης ή τη συμπεριφορά των Τ-λεμφοκυττάρων μέσα στους όγκους των ασθενών.

Οι ιατρικοί φάκελοι αποκάλυψαν επίσης μια διαφορά ως προς τα προβλήματα του θυρεοειδούς. Δυσλειτουργία του θυρεοειδούς καταγράφηκε στο 31,6% των χρηστών SSRI, έναντι 26,7% των χρηστών βενζοδιαζεπινών. Η ηπατίτιδα, η πνευμονίτιδα και η κολίτιδα δεν διέφεραν σημαντικά.

Καμπύλες επιβίωσης και εκτιμώμενη αθροιστική θνησιμότητα σε 3.134 αντιστοιχισμένους ασθενείς που λάμβαναν αντικαρκινική ανοσοθεραπεία. Οι χρήστες αντικαταθλιπτικών SSRI (με μπλε) είχαν ρυθμό κινδύνου θανάτου χαμηλότερο κατά 37% από εκείνον των χρηστών βενζοδιαζεπινών (με πορτοκαλί). Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης. (Chen κ.ά., PLOS Medicine, 2026, CC BY 4.0)

Οι κωδικοί διάγνωσης δεν επέτρεψαν να διαπιστωθεί αν κάθε θυρεοειδικό συμβάν είχε ανοσολογική προέλευση, κάτι που αφήνει ένα ακόμη ερώτημα για μελλοντικές έρευνες.

Ένας μεγάλος περιορισμός ήταν η απουσία πληροφορίας για την ικανότητα των ασθενών να διεκπεραιώνουν τις καθημερινές δραστηριότητες, σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας της επιβίωσης απέναντι στον καρκίνο.

Οι βενζοδιαζεπίνες μπορεί επίσης να συνταγογραφούνται για οξύ άγχος ή για αϋπνία όταν ο καρκίνος επιδεινώνεται. Οι χρήστες τους μπορούσαν επομένως να είναι πιο βαριά άρρωστοι, μολονότι φαίνονταν όμοιοι στα καταγεγραμμένα χαρακτηριστικά.

Οι συνταγές SSRI θα μπορούσαν επίσης να αντανακλούν πληρέστερη ψυχολογική και ιατρική φροντίδα, παρά άμεση επίδραση στους όγκους. Ο Lee αναγνωρίζει ότι αυτές οι διαφορές θα μπορούσαν να εξηγήσουν ένα αξιόλογο μέρος της συσχέτισης.

«Μόνο μια τυχαιοποιημένη δοκιμή μπορεί να ξεχωρίσει τι οφείλεται σε αιτία και τι σε συγχυτικούς παράγοντες», λέει.

Σε αυτή τη μελέτη, οι ασθενείς δεν τοποθετήθηκαν τυχαία στο ένα ή στο άλλο φάρμακο, ώστε τα αποτελέσματα να μην μπορούν να τεκμηριώσουν ότι τα αντικαταθλιπτικά επιμηκύνουν τη ζωή.

Μελλοντικές δοκιμές θα πρέπει να αξιολογήσουν την επιβίωση, την εξέλιξη του καρκίνου και τις ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ δείγματα όγκων που θα συλλεχθούν πριν και μετά τη θεραπεία θα μπορούσαν να αποκαλύψουν μεταβολές της ανοσολογικής δραστηριότητας.

Οι ερευνητές θα πρέπει επίσης να προσδιορίσουν ποιο φάρμακο, ποια δόση και ποια διάρκεια θεραπείας θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Η ένταξη ασθενών χωρίς κατάθλιψη ή άγχος θα μπορούσε να βοηθήσει να διαχωριστούν οι επιδράσεις της ψυχιατρικής θεραπείας από ενδεχόμενες αντικαρκινικές επιδράσεις.

Για τους ασθενείς, το μήνυμα του Lee είναι σαφές: «Αυτό δεν είναι λόγος να ξεκινήσετε έναν SSRI για να "ενισχύσετε" την ανοσοθεραπεία, ούτε να διακόψετε μόνοι σας μια βενζοδιαζεπίνη.»

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο PLOS Medicine.

Πηγή: article365.fr

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow