
Το ξÎσπασμα και η όξυνση της οικονομικής κÏίσης στην Ελλάδα αποτÎλεσαν γόνιμο Îδαφος για στεÏεοτυπικÎÏ‚ αναλÏσεις και αÏνητικÎÏ‚ αναφοÏÎÏ‚ στα μÎσα ενημÎÏωσης. Τόσο στην Ελλάδα όσο και στη ΓεÏμανία διατυπώθηκαν απόψεις που υπογÏάμμισαν τις διαφοÏÎÏ‚ και επιδόθηκαν σε στείÏα αναζήτηση ενόχων, δίνοντας Îτσι Ï„Ïοφή για εντάσεις και παÏεξηγήσεις Î¼ÎµÏ„Î±Î¾Ï Ï„Ï‰Î½ δÏο πλευÏών τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο.Έξι φοιτητÎÏ‚ του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου της ΕÏφοÏÏτης βγήκαν Ï€Ïος άγÏαν στεÏεοτÏπων για την Ελλάδα της κÏίσης στα γεÏμανικά μίντια. ΚεντÏικό εÏώτημα του εÏÎµÏ…Î½Î·Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Ï…Ï‚ Ï€Ïότζεκτ, που διήÏκεσε Îνα χÏόνο και παÏουσιάστηκε τον ΙοÏλιο, ήταν να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό αντανακλάται στους δÎκτες η εικόνα της Ελλάδας που μεταφÎÏουν τα γεÏμανικά μÎσα ενημÎÏωσης. Την επιστημονική εποπτεία της ÎÏευνας είχε ο κ. Κάι Χάφεζ, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο της ΕÏφοÏÏτης. Όπως επισήμανε στη DW, από την ÎÏευνα διαπιστώθηκε ότι «τα γεÏμανικά μÎσα ενημÎÏωσης τείνουν συχνά να παÏουσιάζουν την Ελλάδα και ιδίως τους Έλληνες με Îναν ιδιαίτεÏα στεÏεοτυπικό Ï„Ïόπο. Έγινε λόγος για ‘χÏεοκοπημÎνους Έλληνες', για ‘τεμπÎληδες Έλληνες', ‘φοÏοφυγάδες' που απομυζοÏν την ΕΕ και άλλα παÏόμοια -και αυτό όχι μόνο σε λαϊκά μÎσα, όπως η εφημεÏίδα Bild, αλλά εν μÎÏει ακόμη και σε σοβαÏÎÏ‚ εφημεÏίδες, αν και σε μικÏότεÏο βαθμό».
ΥπεÏαπλουστεÏσεις και σε ÎγκÏιτα μÎσα

«Οι Έλληνες είναι πλουσιότεÏοι από εμάς» επισημαίνει παλαιότεÏο Ï€ÏωτοσÎλιδο της Bild
Στο μικÏοσκόπιο της ÎÏευνας, την οποία στήÏιξε το πολιτικό ίδÏυμα ΚόνÏαντ Î‘Î½Ï„ÎµÎ½Î¬Î¿Ï…ÎµÏ ÏƒÏ„Î·Î½ Αθήνα, βÏÎθηκαν οι εφημεÏίδες Bild και Frankfurter Allgemeine Zeitung. ΑμφότεÏες κατÎχουν εξÎχουσα θÎση στο γεÏμανικό μιντιακό τοπίο, υιοθετοÏν ωστόσο σαφώς διαφοÏετικÎÏ‚ Ï€Ïοσεγγίσεις, κάτι που διαφάνηκε και στο πλαίσιο της ÎÏευνας. Η λαϊκή Bild επιβεβαίωσε την Ïοπή της Ï€Ïος υπεÏαπλουστευτικÎÏ‚, συναισθηματικά φοÏτισμÎνες και ενίοτε Ï€ÏοκλητικÎÏ‚ απόψεις. Αντίθετα, η ÎγκÏιτη συντηÏητική εφημεÏίδα της ΦÏανκφοÏÏτης επÎδειξε μετÏιοπαθÎστεÏο πνεÏμα, επιχειÏώντας πιο ουδÎτεÏες και αποστασιοποιημÎνες αναλÏσεις. Ωστόσο, αν και εμφάνισε το μισό αÏιθμό στεÏεοτÏπων συγκÏιτικά με τη Bild στα δημοσιεÏματα που εξετάστηκαν, δεν απÎφυγε τη συναισθηματικά φοÏτισμÎνη φÏασεολογία ή και απλοϊκÎÏ‚ εξηγήσεις που, για παÏάδειγμα, αποδίδουν οÏισμÎνα κακώς κείμενα στην Ελλάδα στη συλλογική «παÏοÏμητικότητα» ή την «ξεÏοκεφαλιά» των Ελλήνων.
Τόσο αÏνητικά όσο και θετικά στεÏεότυπα φάνηκε να υιοθετοÏν και τα άτομα που απάντησαν τηλεφωνικά σε σειÏά εÏωτήσεων βάσει ενός Î¿Î´Î·Î³Î¿Ï ÏƒÏ…Î½Îντευξης. ΑκολοÏθως Ï€Ïαγματοποιήθηκε ποιοτική ανάλυση των απαντήσεων. Όπως δήλωσε στη DW η Άνε ΑÏμπÏεχτ, μÎλος της εÏευνητικής ομάδας, «κάναμε κάποιες συνεντεÏξεις, στις οποίες -παÏότι ήταν λίγες- κάθε συμμετÎχων μας ανÎφεÏε στεÏεότυπα που είχαμε εντοπίσει Ï€ÏοηγουμÎνως σε δημοσιεÏματα των εφημεÏίδων, χωÏίς να τον φÎÏουμε άμεσα αντιμÎτωπο με αυτά. Αυτό σημαίνει ότι υπήÏχε ήδη Îνας βαθμός ταÏτισης».
Τα μÎσα ενημÎÏωσης φÎÏουν σημαντική ευθÏνη

Έξι φοιτητÎÏ‚ του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου της ΕÏφοÏÏτης βγήκαν Ï€Ïος άγÏαν στεÏεοτÏπων
ΠαÏά το γεγονός ότι τα στεÏεότυπα των ΜΜΕ ανιχνεÏθηκαν σε μεγάλο βαθμό και στους εÏωτηθÎντες, δεν μποÏεί να εξαχθεί το συμπÎÏασμα ότι τα γεÏμανικά μίντια μεταφÎÏουν στεÏεότυπα, επισημαίνουν οι συντάκτες της ÎÏευνας, η οποία δεν εστίασε στην Ï€ÏοÎλευση των στεÏεοτÏπων. Όπως εξηγεί η Άνε ΑÏμπÏεχτ, «υπάÏχει Îνα πλήθος μεμονωμÎνων παÏαγόντων που Ï„ÏοφοδοτοÏν τις αντιλήψεις μας για τον κόσμο. Τα ΜΜΕ είναι μόνο Îνας από αυτοÏÏ‚. Και αυτά, όμως, 'εμπνεÏστηκαν' από κάπου τις αντιλήψεις τους».
Ο κ. Χάφεζ τονίζει, ωστόσο, ότι τα μÎσα ενημÎÏωσης φÎÏουν σημαντική ευθÏνη και καλοÏνται να ενημεÏώνουν με «καθαÏÏŒ και ακÏιβή Ï„Ïόπο», καθώς «η Ελλάδα Îχει αναμφισβήτητα σοβαÏά Ï€Ïοβλήματα, τα οποία όμως δεν Ï€ÏÎπει να αποδίδονται οπωσδήποτε στη νοοτÏοπία των ανθÏώπων. Σε αυτήν την πεÏίπτωση Ï€Ïόκειται για εσφαλμÎνους οικονομικοÏÏ‚ χειÏισμοÏÏ‚, όχι για συγκεκÏιμÎνη ιδιότητα ή χαÏακτηÏιστικό των Ελλήνων. ΚαιÏοÏÏ‚ κÏίσης βίωσαν όλες οι χώÏες και όλα τα Îθνη -το ίδιο ισχÏει και για την Ελλάδα».
Οι 11 συνεντευξιαζόμενοι επιλÎχθηκαν με βάση οÏισμÎνα κοινωνικά-δημογÏαφικά χαÏακτηÏιστικά (ηλικία, φÏλο, μοÏφωτικό επίπεδο, πεÏιοχή) και χωÏίστηκαν σε Ï„Ïεις ηλικιακÎÏ‚ κατηγοÏίες (18-34, 35-49 και 50-65). Μία παÏάμετÏος που λήφθηκε υπόψη ήταν και η επαφή των εÏωτηθÎντων με Έλληνες. Η Άνε ΑÏμπεχτ διευκÏινίζει ότι «όποιος Îχει επαφή με Έλληνες ÏÎπει Ï€Ïος μία πιο ισοÏÏοπημÎνη, πιο Ïεαλιστική άποψη. Καταλαβαίνει ότι δεν Ï€Ïόκειται για μια ομοιογενή μάζα αλλά για ξεχωÏιστÎÏ‚, ατομικÎÏ‚ πεÏιπτώσεις. Έτσι αντιλαμβάνεται ότι δεν μποÏεί ο κάθε μεμονωμÎνος Έλληνας να θεωÏηθεί υπεÏθυνος για την κÏίση».
Τα στεÏεότυπα δεν γνωÏίζουν ηλικία και μόÏφωση

Ακόμη και ÎγκÏιτες εφημεÏίδες δεν απÎφυγαν τα στεÏεότυπα
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η υιοθÎτηση στεÏεοτυπικών απόψεων δεν Îδειξε να επηÏεάζεται οÏτε από την ηλικία οÏτε από το μοÏφωτικό επίπεδο των εÏωτηθÎντων. Κοινή τους διαπίστωση ήταν πάντως ότι οι Έλληνες Îζησαν τα Ï€ÏοηγοÏμενα χÏόνια πάνω από τις δυνατότητÎÏ‚ τους. Πάντως, τα ΜΜΕ Îδειξαν να Ï€ÏοχωÏοÏν Îνα βήμα παÏαπÎÏα, επιÏÏίπτοντας σε κάποιες πεÏιπτώσεις -σε αντίθεση με τους εÏωτηθÎντες- «πανουÏγία» και «δόλο» στους Έλληνες.
«ΜποÏεί κανείς να θεωÏήσει δεδομÎνο ότι η Ïοπή των σοβαÏών μÎσων ενημÎÏωσης στο λαϊκισμό παÏατηÏείται εντονότεÏα σε καιÏοÏÏ‚ κÏίσης και τότε είναι που τα μÎσα γίνονται ιδιαίτεÏα επιÏÏεπή στη χÏησιμοποίηση κλισΠκαι στεÏεοτυπικών εθνικών εικόνων» επισημαίνει ο κ. Χάφεζ.
ΆÏης ΚαλτιÏιμτζής
Πηγή: greekmme.blogspot.com