55ο ΦΚΘ: Αφιερώματα σε Ρόι Άντερσον και Χάνα Σιγκούλα

Αφιερώματα σε τέσσερις δημιουργούς πραγματοποιεί φέτος το 55ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Ανάμεσά τους στον Ρόι Άντερσον, νικητή στο Φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία του Ένα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί, συλλογιζόμενο την ύπαρξη του, καθώς και στην ηθοποιό Χάνα Σιγκούλα, η οποία θα βρεθεί και στη Θεσσαλονίκη για την παρουσίαση του έργου της.

Το αφιέρωμα στη μούσα του γερμανικού σινεμά, Χάνα Σιγκούλα, πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Goethe-Institut Thessaloniki. Η Χάνα Σιγκούλα, ιέρεια του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, αναδείχθηκε σε ηθοποιό - σύμβολο της δεκαετίας του ’70, με τις ριζοσπαστικές ερμηνείες της στις ταινίες του σπουδαίου γερμανού σκηνοθέτη.

Εν συνεχεία, χάραξε την προσωπική της διαδρομή, συμμετέχοντας σε ταινίες διακεκριμένων δημιουργών όπως οι Φόλκερ Σλέντορφ, Ζαν Λικ Γκοντάρ, Ετόρε Σκόλα, Αντρέι Βάιντα και Μαργκαρέτε φον Τρότα, ενώ παράλληλα με τον κινηματογράφο, διέπρεψε και στο τραγούδι.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος, θα προβληθούν τρεις αντιπροσωπευτικές ταινίες από τη φιλμογραφία της Χάνα Σιγκούλα - Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ (1972), Ο γάμος της Μαρία Μπράουν (1979) και Λίλι Μαρλέν (1981) σε σκηνοθεσία Φασμπίντερ-, καθώς και μια σειρά μικρού μήκους ταινιών που έχει επιμεληθεί η ίδια. Επιπροσθέτως, την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου στις 20.30 στο Ολύμπιον, το Φεστιβάλ θα τιμήσει σε ειδική εκδήλωση την καλλιτέχνιδα για το σύνολο του έργου της.

Αμέσως μετά, η ίδια θα πραγματοποιήσει συναυλία στον ίδιο χώρο και θα ακολουθήσει η προβολή του ντοκιμαντέρ Whatever The Dream Is της Αν Ίμπερτ, με αντικείμενο τη ζωή της.

Το σινεμά του σουηδού σκηνοθέτη Ρόι Άντερσον γεννιέται εκεί όπου η τραγωδία συναντά την κωμωδία. Σαρκαστικός, σουρεαλιστής, οπαδός του  στοιχείου του παραλόγου, ο Άντερσον χτίζει ένα κινηματογραφικό σύμπαν παράξενο αλλά γοητευτικό.

Σχολαστικός και ακριβής, σε περισσότερα από σαράντα χρόνια καριέρας, έχει υπογράψει μόλις 5 μεγάλου μήκους ταινίες, οι οποίες και θα προβληθούν στο αφιέρωμα που πραγματοποιεί φέτος το 55ο Φεστιβάλ.

Ο Άντερσον έκανε το ντεμπούτο του το 1970 με το πολυβραβευμένο φιλμ A Swedish Love Story (1975), όπου επηρεασμένος από το τσέχικο νέο κύμα, αφηγείται την ιστορία αγάπης δύο εφήβων και την αντίδραση των οικείων τους. Το 1975 υπέγραψε το φιλμ Giliap (1975), μια παράδοξη μείξη κινηματογραφικών ειδών, ενώ στον κινηματογράφο επέστρεψε θριαμβευτικά έπειτα από 25 χρόνια απουσίας το 2000, με την ταινία Τραγούδια από τον δεύτερο όροφο (βραβείο επιτροπής στο φεστιβάλ Κανών), μια συρραφή επεισοδίων με ετερόκλητους χαρακτήρες, όπου ο Άντερσον σατιρίζει με μαύρο χιούμορ την παράνοια του μοντέρνου κόσμου σε μια χαώδη μητρόπολη.

Η ταινία Εσείς οι ζωντανοί (2007) έχει θέσει υπό διερεύνηση το μυστήριο της ζωής μέσα από τις ιστορίες ανθρώπων σε σύγχυση, ισορροπώντας ανάμεσα στην απαισιοδοξία, αλλά και μια αχτίδα ελπίδας. Η πρόσφατη, επίσης σπονδυλωτή ταινία του Ένα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί, συλλογιζόμενο την ύπαρξη του (Χρυσός Λέων στο Φεστιβάλ Βενετίας) ολοκληρώνει την τριλογία του σκηνοθέτη με αντικείμενο την ανθρώπινη ύπαρξη, αγγίζοντας διαχρονικές θεματικές, όπως η θνητότητα, τα γηρατειά και η αγάπη.

«Σκηνοθέτη της δεκαετίας» χαρακτήρισε ο σπουδαίος κριτικός κινηματογράφου Ρότζερ Έμπερτ τον Ραμίν Μπαχρανί πριν από μερικά χρόνια, επιβεβαιώνοντας την πορεία του δραστήριου 39χρονου δημιουργού, ενός από τους πλέον αξιόλογους στο νέο ανεξάρτητο αμερικανικό σινεμά. Γεννημένος στις ΗΠΑ, γιος ιρανών μεταναστών, ο Μπαχρανί θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει το έργο του, στο πλαίσιο του αφιερώματος όπου περιλαμβάνεται μεγάλου και μικρού μήκους φιλμ του, καθώς και να πραγματοποιήσει masterclass.

Το σινεμά του Μπαχρανί πάλλεται από ζωντάνια και ανθρωπιά. Η απομυθοποίηση του αμερικανικού ονείρου και η γενικευμένη κρίση αξιών απασχολούν έντονα τον δημιουργό. Στην πρόσφατη ταινία του 99 Homes (2014), με τους Άντριου Γκάρφιλντ και Μάικλ Σάνον, σχολιάζει το άγριο πρόσωπο της σύγχρονης οικονομίας που θυσιάζει τους ανθρώπους στο όνομα του κέρδους. Στην ταινία At Any Price (2012), στηλιτεύει την ηθική παρακμή των αμερικανών, εστιάζοντας σε μια οικογένεια –στους βασικούς ρόλους οι Ντένις Κουέιντ και Ζακ Έφρον. Δέσμιοι μιας εύθραυστης ευημερίας, είναι και οι ήρωες του συγκινητικού Goodbye Solo (2008), το οποίο, με φόντο τη Νότια Καρολίνα -γενέτειρα του Μπαχρανί-, έχει θέσει υπό διερεύνηση τα ήθη και τις νοοτροπίες διαφορετικών γενεών σε μια Αμερική που αλλάζει.

Ύμνο στην ανθρωπιά αποτελεί και η ταινία Chop Shop (2007), η οποία με ντοκιμαντερίστικο στυλ αναδεικνύει ανάγλυφα τη σκληρή καθημερινότητα δύο ανήλικων μεταναστών. Μετανάστης είναι και ο σισύφειος ήρωας του Man Push Cart (2005), ενός φιλμ που εκτυλίσσεται σαν τη νεοϋορκέζικη εκδοχή του Κλέφτη των ποδηλάτων.

Με έντονη φεστιβαλική παρουσία, ο Ούγγρος Κόρνελ Μουντρούτσο, τολμηρός και πολυπράγμων, ανήκει στην αφρόκρεμα των νέων ευρωπαίων δημιουργών.

Ο ίδιος θα δώσει το παρών στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή το αφιέρωμα που πραγματοποιεί η φετινή διοργάνωση στο έργο του. Βαδίζοντας στα χνάρια των συμπατριωτών ομότεχνών του Μπέλα Ταρ και Μίκλος Γιάντσο, τον οποίο μάλιστα θεωρεί έναν από τους μέντορές του, ο Μουντρούτσο προτείνει ένα ελεύθερο σινεμά χωρίς προκαθορισμένους κανόνες και αμείλικτες αφηγηματικές γραμμές. Οι εικόνες του είναι σκληρές, συχνά στα όρια του γκροτέσκ, αλλά ταυτόχρονα γεμάτες αισθησιασμό και λυρισμό. Στην πρόσφατη ταινία του Λευκός Θεός η 13χρονη ηρωίδα επαναστατεί, ενώ ο πιστός της σκύλος ηγείται μιας εξέγερσης των τετράποδων εναντίον των ανθρώπων, σε μια αλληγορική «δήλωση αλληλεγγύης για τους περιθωριοποιημένους και τους καταπιεσμένους», όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης.

Ο Μουντρούτσο δεν διστάζει να αποκαλύψει τις σκοτεινές όψεις της ανθρώπινης φύσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το φιλμ Tender Son – The Frankenstein Project, όπου ο σκηνοθέτης αντλεί έμπνευση από το μύθο του Φρανκενστάιν για να αφηγηθεί το ξέσπασμα βίας ενός 17χρονου που νιώθει ανεπιθύμητος από την ίδια του την οικογένεια. Ακραίες καταστάσεις αποτυπώνει και το δραματικό φιλμ Delta (2008, βραβείο FIPRESCI στο φεστιβάλ Κανών), μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δύο ετεροθαλή αδέλφια με φόντο τις όχθες του Δούναβη. Από την άλλη, το μιούζικαλ Johanna (2005) αποτελεί μια μοντέρνα εκδοχή της ιστορίας της Ζαν ντ’ Αρκ, ενώ άλλο ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα ωμού ρεαλισμού είναι και το φιλμ Pleasant Days (2002, βραβείο Αργυρή Λεοπάρδαλη στο φεστιβάλ Λοκάρνο), με επίκεντρο μια παρέα νεαρών σε οικονομική και ηθική παρακμή.