Î Ïοτάσεις για νÎο νόμο ελευθεÏίας του ΤÏπου…
Του Μανώλη Βασιλάκη*
Σκοπός του πεÏί ΤÏπου νόμου ήταν -υποτίθεται- η Ï€Ïοστασία της τιμής και της υπόληψης των πολιτών και η αποκατάσταση σε πεÏίπτωση συκοφάντησης. Δεν είναι ο αθÎμιτος πλουτισμός και η δήθεν αποκατάσταση του ενάγοντος όταν Îπειτα από χÏόνια τελεσιδικήσει η υπόθεση. Ο N. 1178/1981, όπως τον χειÏοτÎÏεψαν οι νόμοι ΒενιζÎλου 2243/94 και 2328/1995, Îγινε ακÏιβώς εÏγαλείο εκβιασμοÏ, φίμωσης και αθÎμιτου Ï€Î»Î¿Ï…Ï„Î¹ÏƒÎ¼Î¿Ï Î±Ï€ÏŒ αυτοÏÏ‚ που Îχουν κάνει επικεÏδÎÏ‚ επάγγελμα την υπεÏάσπιση της δήθεν θιγείσης τιμής και υπόληψής τους και το απόλυτο εÏγαλείο για δημόσια Ï€Ïόσωπα ώστε να επιβάλουν τη λογοκÏισία στην κÏιτική στην οποία δείχνουν σφοδÏή δυσανεξία. ΜετατÏάπηκε σε μάστιγα της ελευθεÏίας του λόγου και του ΤÏπου.
Θα μποÏοÏσα να δώσω πολλά παÏαδείγματα για το πώς ο λεγόμενος «τυποκτόνος νόμος» όχι μόνο δεν εξυπηÏετεί τον σκοπό για τον οποίο υποτίθεται ότι θεσπίσθηκε, αλλά σχεδόν πάντα λειτουÏγεί Ï…Ï€ÎÏ Ï„Ï‰Î½ εχθÏών της ελευθεÏίας του λόγου.
ΚαταÏχήν, ο εμφανιζόμενος ως θιγμÎνος δεν ζητά την άμεση ανάκληση όσων υποτίθεται ότι τον Îθιξαν βαÏÏτατα, δεν ζητά την άμεση αποκατάσταση, αλλά με μια αγωγή ζητά αποζημίωση εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυÏίων ευÏÏŽ. Και μόνον αυτό αÏκεί για να αποδειχτεί ότι ο νόμος είναι κακός και Ï€ÏÎπει να αλλάξει.
Και μόνον αυτό αÏκεί για να αποδειχτεί ότι ο ενάγων υποκÏίνεται τον θιγμÎνο, Î±Ï†Î¿Ï Î¬Î»Î»Î± είναι εκείνα που τον ενδιαφÎÏουν: θα υπομÎνει την Ï€Ïοσβολή για όσα χÏόνια απαιτηθεί ώστε να «αποκατασταθεί» η τιμή του που τιμή δεν Îχει, αφενός με την όσο γίνεται μεγαλÏτεÏη χÏηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που δήθεν Ï…Ï€Îστη και αφετÎÏου με τη δήθεν αποκατάσταση διά της καταχώÏισης στον ΤÏπο πεÏίληψης της απόφασης που Îκανε δεκτή –Îστω και κατά μικÏÏŒ ποσοστό– την αγωγή του.
Καμιά φÏάση Î±Ï…Ï„Î¿Ï Ï„Î¿Ï… νόμου δεν Îχει γÏαφεί για να υπηÏετεί τον υποτίθεται δίκαιο σκοπό του. Δεν υπάÏχει διαστÏοφή του νοήματος της δημόσιας κÏιτικής, ακόμη και βιασμός του Ïφους, που να μην ευνόησε ο νομοθÎτης και να μην αποδÎχτηκε η εθελοτυφλία της νομολογίας, εξ ου και οι τόσες καταδίκες της χώÏας μας στο ΣτÏασβοÏÏγο.
Ο νόμος παÏÎχει τη δυνατότητα στους ενάγοντες να κακοποιήσουν την ελευθεÏία του άλλου, την ελευθεÏία του λόγου και του ΤÏπου, Ï€ÏοκειμÎνου να διεκδικήσουν Îνα μεγάλο ποσόν που θα απαλÏνει τον ψυχικό πόνο που Ï…Ï€Îστησαν (Ï€.χ. το άλγος που Îνιωσε «Îξαλλος ακÏοδεξιός εθνολαϊκιστής» πολιτικός, το οποίο θα εξαλειφθεί με την καταβολή 2 εκατομμυÏίων ευÏÏŽ).
Και το Ï€Ïαγματικό θÏμα, ο διωκόμενος συντάκτης του επίμαχου δημοσιεÏματος, δεν Îχει το παÏαμικÏÏŒ όπλο να αντισταθεί στον παÏαλογισμό Î±Ï…Ï„Î¿Ï Ï„Î¿Ï… άδικου νόμου, παÏά μόνο αν Îχει την Ï„Ïχη να χειÏιστοÏν την υπόθεσή του δικαστÎÏ‚ που δεν αγνοοÏν τη νομολογία του ΔικαστηÏίου του ΣτÏασβοÏÏγου (και του Ανωτάτου ΔικαστηÏίου των ΗΠΑ). Σε πεÏίπτωση απόÏÏιψης της αγωγής, που σημαίνει ότι ήταν Ï€Ïοφανώς αβάσιμη, καταχÏηστική ή και εκβιαστική, παÏαδόξως δεν θεωÏείται ότι Ï€Ïοσεβλήθη η Ï€Ïοσωπικότητα ή άλλα Îννομα αγαθά Ï„Î¿Ï Î±Î´Î¯ÎºÏ‰Ï‚ εναχθÎντος ή ότι Ï…Ï€Îστη ηθική βλάβη ώστε να μποÏεί να ασκήσει κάποιο Îνδικο μÎσον.
Με δυο λόγια, με την άσκηση αγωγής, ο ενάγων δεν Îχει να χάσει τίποτε, αντιθÎτως υπάÏχει πιθανότητα να κεÏδίσει Îνα μεγάλο ή καμιά φοÏά και τεÏάστιο ποσόν με τα κατώτατα ÏŒÏια που ÏŒÏισε με Ï€Ïοφανή δόλο ο νομοθÎτης. Ακόμη κι αν ο εναγόμενος δικαιωθεί στο ΕυÏωπαϊκό ΔικαστήÏιο, αποζημιώνεται από τους Ελληνες φοÏολογουμÎνους, ενώ ο αδικοπÏαγήσας ενάγων μποÏεί να απολαμβάνει ανενόχλητος τα χÏήματα που αθεμίτως αποκόμισε με τις επανειλημμÎνες κακοδικίες των ελληνικών δικαστηÏίων.
Ο εναγόμενος, στην καλÏτεÏη πεÏίπτωση Îπειτα από χÏόνια ταλαιπωÏίας, θα Ï€ÏÎπει να αισθάνεται δικαιωμÎνος αν αποÏÏιφθεί η αγωγή, στη χειÏότεÏη μποÏεί να χάσει το σπίτι ή την πεÏιουσία του και σε κάθε πεÏίπτωση Îνα μÎÏος της ελευθεÏίας του και την ψυχική του ηÏεμία για μεγάλο χÏονικό διάστημα. Εχει συμβεί ακόμη και το ακÏαίο κÏοÏσμα να υποβάλλονται πολλÎÏ‚ πανομοιότυπες αγωγÎÏ‚ για το ίδιο κείμενο και να Ï€ÏοσδιοÏίζονται σε διαφοÏετικÎÏ‚ ημεÏομηνίες ώστε ο εναγόμενος να καταστÏÎφεται οικονομικά και ψυχολογικά διά της δικαστικής διαδικασίας και μόνο.
Θα μποÏοÏσα να συνεχίσω πεÏιγÏάφοντας τις διαστÏοφÎÏ‚ του νόμου της ανελευθεÏίας, αλλά είναι Ï€ÏοτιμότεÏο να παÏαθÎσω μεÏικÎÏ‚ ιδÎες και Ï€Ïοτάσεις, όχι βÎβαια νομοτεχνικά επεξεÏγασμÎνες, Î±Ï†Î¿Ï Î´ÎµÎ½ είμαι νομικός, οι οποίες θα συνÎβαλλαν στη σÏνταξη ενός νόμου ελευθεÏίας του λόγου και του ΤÏπου και όχι ανελευθεÏίας, ÎµÎºÎ²Î¹Î±ÏƒÎ¼Î¿Ï ÎºÎ±Î¹ Ï„ÏομοκÏατίας, όπως συμβαίνει με τον σημεÏινό νόμο.
1. Î Ïοϋπόθεση του παÏÎ±Î´ÎµÎºÏ„Î¿Ï ÎγεÏσης αγωγής αστικής αποζημίωσης είναι να Îχει ζητήσει ο ενάγων αποκατάσταση της αλήθειας και να υπήÏξε άÏνηση, απÏοθυμία ή μη επαÏκής και Ïητή αποκατάσταση. Η αποκατάσταση της αλήθειας θεωÏείται οιονεί εξωδικαστικός συμβιβασμός. Î Ïοθεσμία κατάθεσης της αγωγής αστικής αποζημιώσεως να είναι 6 μήνες από το επίμαχο δημοσίευμα (και όχι 5 χÏόνια όπως ισχÏει σήμεÏα).
2. Μετά την υποβολή της η αγωγή μελετάται από αÏμόδιο Ï€Ïος τοÏτο δικαστικό λειτουÏγό-εισηγητή και, σε πεÏίπτωση που είναι Ï€Ïοφανώς αβάσιμη, καταχÏηστική, εκβιαστική ή τα αιτήματά της αντίκεινται στις αποφάσεις του ΕΔΑΔ, τίθεται στο αÏχείο με την ανάπτυξη του ÏƒÏ‡ÎµÏ„Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÎºÎµÏ€Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï, ώστε ο ενάγων να μποÏεί να το Ï€Ïοσβάλει εφόσον επιμÎνει στην αγωγή του.
3. Σε πεÏίπτωση απόÏÏιψης της αγωγής επιδικάζεται το ήμισυ του αιτηθÎντος και αποÏÏιφθÎντος Ï€Î¿ÏƒÎ¿Ï ÏƒÏ„Î¿Î½ εναγόμενο. Θα μποÏοÏσε να γίνει αυστηÏότεÏο αν Ï€ÏοσθÎταμε και για το αποÏÏιφθÎν μÎÏος. Αυτό είναι το κλειδί για να σταματήσει η βιομηχανία υποβολής καταχÏηστικών αγωγών, χωÏίς καμιά συνÎπεια για τους ενάγοντες. Η Ï€Ïοσθήκη θα πεÏιόÏιζε αυτομάτως τις απαιτήσεις εκατοντάδων χιλιάδων ή εκατομμυÏίων ευÏÏŽ.
4. Î Ïοϋπόθεση χÏηματικής αποζημίωσης για ηθική βλάβη Ï€Î¿Î»Î¹Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï Î® δημοσίου Ï€Ïοσώπου είναι να Îχει υποβάλει εκτός από αγωγή και μήνυση ο ενάγων. ΜÎχÏι την εκδίκαση της μήνυσης η συζήτηση της αγωγής αναστÎλλεται.
5. Σε πεÏίπτωση που γίνει δεκτή η αγωγή αλλά ο εναγόμενος δικαιωθεί από το ΕΔΑΔ, δικαιοÏται να ζητήσει ως αποζημίωση όλο το αιτοÏμενο ποσόν εντόκως από τον ενάγοντα εις ολόκληÏο με το Ελληνικό Δημόσιο.
6. Σε πεÏίπτωση υποβολής πολλών και με το ίδιο πεÏιεχόμενο αγωγών για Îνα άÏθÏο ή βιβλίο ή την αÏθÏογÏαφία ή εκπομπή/ÎÏ‚ που αφοÏά Îνα θÎμα, αυτÎÏ‚ υποχÏεωτικά συνεκδικάζονται.
7. Σε πεÏίπτωση καταδίκης της χώÏας μας από το ΕΔΑΔ, οι ενάγοντες υποχÏεοÏνται να επιστÏÎψουν τα ποσά που αθεμίτως εισÎÏ€Ïαξαν και επιπλÎον να αποζημιώσουν τον εναγόμενο αντί των Ελλήνων φοÏολογουμÎνων.
8. Τα κατώτεÏα ποσά που ÏŒÏιζε ο Ï€ÏοηγοÏμενος νόμος καταÏγοÏνται και αφήνονται στην ελεÏθεÏη εκτίμηση του δικαστηÏίου. Ωστόσο, αυτά δεν μποÏεί να είναι υπεÏβολικά ή εξοντωτικά, Îτσι που να καταστÏÎφουν το μÎσον ενημÎÏωσης ή τον συντάκτη του επίδικου δημοσιεÏματος.
* Ο Μ. Βασιλάκης είναι διευθυντής της Athens Review of Books.
Πηγή: greekmme.blogspot.com