ΜεταÏÏÏθμιση στα ΜΜΕ: Ένα ζήτημα που απασχολεί ελλειπτικά την ελληνική κοινή γνώμη
Του ΔημήτÏη ΜάÏη, Ï€ÏοÎδÏου της 24Media
Ο στόχος της συζήτησής μας -εκ του αντικειμÎνου του ÎŸÎ¹ÎºÎ¿Î½Î¿Î¼Î¹ÎºÎ¿Ï Î¦ÏŒÏουμ των Δελφών στο οποίο συμμετείχα – οφείλει να υπεÏβεί τα δεδομÎνα της ελληνικής συγκυÏίας. ΑκÏιβώς γι’ αυτό χÏησιμοποίησα τον ÏŒÏο «ελλειπτικά» αμÎσως Ï€Ïιν – καθώς ο εθνικός μας διάλογος συχνά παÏαβλÎπει το διεθνÎÏ‚ πλαίσιο μÎσα στο οποίο διεξάγεται. Στην Ï€Ïαγματικότητα, η συζήτηση της μεταÏÏÏθμισης του Î¼Î¹Î½Ï„Î¹Î±ÎºÎ¿Ï Ï„Î¿Ï€Î¯Î¿Ï… είναι μια συζήτηση όπου το εθνικό ενθυλακώνεται στο διεθνÎÏ‚, όπου το πολιτικό και το Ïυθμιστικό γίνονται κομμάτι του τεχνολογικοÏ, των δυνάμεων της «δημιουÏγικής καταστÏοφής» και της καινοτομίας.
ΑÏχικά, αν με Îχει διδάξει κάτι η εμπειÏία της 24Media στην Ελλάδα αλλά και η ευÏÏτεÏη ενασχόλησή μου με το συγκεκÏιμÎνο χώÏο, είναι πως τα καλά οÏισμÎνα ÏŒÏια ανάμεσα στα μÎσα – τα σÏνοÏα ανάμεσά τους – τα τείχη Î¼ÎµÏ„Î±Î¾Ï Ï„Î¿Ï…Ï‚ – Îχουν καταÏÏεÏσει, τα Îχουν υπεÏβεί οι ίδιες οι εξελίξεις, η ίδια η ζωή.
ΠαλαιότεÏα, στο χώÏο της επικοινωνίας, ήξεÏες πως σε διαφημιστικό επίπεδο, για παÏάδειγμα, ÎÏ€Ïεπε να ακολουθήσεις μια άλλη πολιτική για το Ïαδιόφωνο, άλλη για την τηλεόÏαση, άλλη για το internet, άλλη για τις εφημεÏίδες – εθνικÎÏ‚ και τοπικÎÏ‚.
Στην Ï€Ïαγματικότητα, πλÎον, ως πολίτες, είμαστε καταναλωτÎÏ‚ της ίδιας είδησης από διαφοÏετικά μÎσα τα οποία παλεÏουν επί ίσοις ÏŒÏοις για Îνα κομμάτι της Ï€Ïοσοχής σου, για λίγα δευτεÏόλεπτα από το χÏόνο σου, είτε είναι το Ïαδιόφωνο που ακοÏÏ‚ το Ï€Ïωί στο αυτοκίνητο, είτε το internet στο κινητό σου μÎσω εφαÏμογών είτε η πλοήγηση στο διαδίκτυο από τον υπολογιστή του γÏαφείου σου, είτε τα νÎα των 8 στην τηλεόÏαση. Ως μÎσα, καλοÏμαστε πλÎον να ανταγωνιστοÏμε παÏαδοσιακά brands, όπως η Nike, η Coca-Cola, η Apple για Îνα ποσοστό του διαθÎσιμου χÏόνου Ï€Ïοσοχής του καταναλωτή.
ΜÎσα από αυτό το Ï€Ïίσμα θα Ï€ÏÎπει να διεξαχθεί κάθε συζήτηση αναδιοÏγάνωσης του τοπίου των ΜΜΕ, είτε στη χώÏα μας είτε σε άλλες χώÏες. Μια Ï€Ïόσθετη παÏάμετÏος είναι αυτή του “personalizationâ€, του “custom-madeâ€, της αυξανόμενης Ï€Ïοσωπικής στόχευσης του πεÏιεχομÎνου, μια εξÎλιξη η οποία ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση πεÏί Ï€Ïοσωπικών δεδομÎνων και ιδιωτικότητας. Στην καμπάνια του Ομπάμα το 2012, βάσεις δεδομÎνων του δημοκÏÎ±Ï„Î¹ÎºÎ¿Ï ÎºÏŒÎ¼Î¼Î±Ï„Î¿Ï‚ – συγκεκÏιμÎνα η βάση του Catalist που Îχει δεδομÎνα για εκατομμÏÏια ψηφοφόÏους – «παντÏεÏτηκε» με δεδομÎνα από τα κοινωνικά μÎσα, με Ï„Ïαπεζικά δεδομÎνα πιστωτικών καÏτών, με καταναλωτικά δεδομÎνα συνδÏομών και με πληÏοφοÏίες των ίδιων των εθελοντών της καμπάνιας, για να συνθÎσουν μια χαÏτογÏάφηση του ÎµÎºÎ»Î¿Î³Î¹ÎºÎ¿Ï ÏƒÏŽÎ¼Î±Ï„Î¿Ï‚ η οποία ήταν σε θÎση να υπεÏβεί δÏαματικά τα όποια δεδομÎνα παÏάγουν οι εταιÏείες δημοσκοπήσεων. Τοποθετώντας τις Îτσι σε δεÏτεÏο Ïόλο, σε μια παÏάσταση που μÎχÏι Ï€Ïότινος είχαν μάθει να Ï€ÏωταγωνιστοÏν. ΜÎσα όπως οι NYTimes – μÎσω του Nate Silver και των αλγοÏίθμων του – παÏακολοÏθησαν αυτή την εξÎλιξη από την Ï€Ïώτη γÏαμμή και όχι από τα μετόπισθεν. Αυτή η συζήτηση ανοίγει σταδιακά και στην ΕυÏώπη, και μοιÏαία αφοÏά και τα ΜΜΕ, καθώς ξεπεÏνά Ï€Ïόσθετα σÏνοÏα, όχι απλώς ανάμεσα σε μÎσα, αλλά ανάμεσα σε τεχνολογίες.
Στην Ελλάδα, φυσικά, Îχουμε τα Ï€Ïόσθετα συστατικά, μÎσων που αγωνιοÏν για την επιβίωσή τους, ενός αÏÏÏθμιστου τοπίου τόσο για την τηλεόÏαση όσο και για το Ïαδιόφωνο και για το διαδίκτυο – όπου, ειδικά για το τελευταίο, η ανωνυμία Îγινε από ευκαιÏία για ÎκφÏαση σε μεγάλο βαθμό απειλή για τους θεσμοÏÏ‚ – αλλά και μιας διαφημιστικής πίτας που Îχει συÏÏικνωθεί στα χÏόνια της κÏίσης και στην οποία συναντοÏσες πολιτικÎÏ‚ και â€Ï€Î±ÏεοκÏατικÎς†λογικÎÏ‚ συχνότεÏα από ÏŒ,τι θα ÎÏ€Ïεπε. Ωστόσο, παÏά το γεγονός ότι η Ελλάδα βÏίσκεται σε αυτή τη δÏσκολη φάση, θα μποÏοÏσε κανείς να ισχυÏιστεί πως ακÏιβώς γι’ αυτό το λόγο μποÏεί να γίνει Îνα εÏγαστήÏιο, Îνα δημιουÏγικό πείÏαμα μιας νÎας κατάστασης. Είναι το γνωστό λεκτικό σχήμα της λÎξης «κÏίση» στα κινÎζικα, όπου από τα δυο ιδεογÏάμματα το Îνα πεÏιγÏάφει τον κίνδυνο και το άλλο την ευκαιÏία. Είναι καιÏός, λοιπόν, να ξεκινήσουμε να αξιοποιοÏμε την ευκαιÏία και να μην αφήσουμε την κÏίση να πάει χαμÎνη.
Για να γίνω πιο συγκεκÏιμÎνος: στην Ελλάδα μιλάμε συχνά για «σÏστημα», για «κατεστημÎνο», ωστόσο όποιος στην Ï€Ïαγματικότητα Îχει καταφÎÏει να Ï€ÏοοδεÏσει σε αυτή τη χώÏα, τολμώ να πω και σε κάθε χώÏα, αντιλαμβάνεται πως δεν υπάÏχει «σÏστημα» με τους ÏŒÏους που όποιος είναι Îξω από την αÏÎνα συχνά το φαντασιώνεται. Το σÏστημα είναι κάτι άλλο. Είναι ο Ï„Ïόπος λειτουÏγίας των ηγετών ενός κλάδου ή μιας χώÏας, το modus operandi, οι κανόνες βάσει των οποίων λειτουÏγοÏν και η κουλτοÏÏα τους. Και, υπό αυτή την Îννοια, η Ελλάδα χÏειάζεται αλλαγή συστήματος, γενική αλλά και ειδική για τον κλάδο των ΜΜΕ. Και μάλιστα άμεσα.
Σε Îνα Ï€Ïόσφατο άÏθÏο γνώμης, μια αÏθÏογÏάφος του Guardian, η Emily Bell, ÎγÏαψε πως η Îννοια του «εκδότη», το concept «εκδότης», Îχει τελειώσει υπό την παÏαδοσιακή του οπτική, αφοÏά το χθες. Όπως αντιλαμβάνεστε, με αυτό δεν εννοοÏσε πως τελείωσε η διαδικασία του να εκδίδεις πεÏιεχόμενο, το αντίθετο. Η αναφοÏά της είναι Ïητή ως Ï€Ïος τους βαθμοÏÏ‚ ελευθεÏίας που Îχει Îνας εκδότης ως Ï€Ïος το πεÏιεχόμενο του οÏÎ³Î±Î½Î¹ÏƒÎ¼Î¿Ï Ï€Î¿Ï… διοικεί, αναφεÏόταν δηλαδή στην πολιτική επιÏÏοή του εκδότη, μια Îννοια με την οποία είμαστε αÏκετά εξοικειωμÎνοι στην Ελλάδα, ίσως πεÏισσότεÏο από ÏŒ,τι θα ÎÏ€Ïεπε. Οι πιο σημαντικÎÏ‚ αποφάσεις πλÎον λαμβάνονται σε επίπεδο συσκευής – όπως μας διδάσκει η Ï€Ïόσφατη δικαστική διαμάχη της Apple αναφοÏικά με την ασφάλεια των συσκευών της – σε επίπεδο διακομιστή ή ακόμα και σε επίπεδο πλατφόÏμας.
Αναλογιστείτε το εξής: Ï€Ïιν από λίγες ημÎÏες, το βασικό νÎο στο χώÏο των ΜΜΕ στη Μ. Î’Ïετανία ήταν ότι μια τηλεφωνική εταιÏία, η Three, αποφάσισε να μπλοκάÏει τις διαφημίσεις στο δίκτυό της από όλες τις ιστοσελίδες τις οποίες βλÎπουν οι συνδÏομητÎÏ‚ της. Η διαφήμιση σε κινητά είναι μικÏÏŒ κομμάτι από τα Îσοδα των σχετικών ομίλων, ωστόσο είναι Îνα κομμάτι της πίτας το οποίο διαÏκώς αυξάνεται. Δεν ξÎÏω αν αυτή η πολιτική θα Ï€Ïοσβληθεί από τα αÏμόδια Ïυθμιστικά ÏŒÏγανα της Ε.Ε. – ενδεχομÎνως αυτό θα γίνει – ωστόσο δίνει μια γεÏση των Ï€Ïαγματικών διακυβευμάτων του κλάδου.
Σε συνάÏτηση με όσα ανÎφεÏα Ï€Ïιν, είναι αυξανόμενα σαφÎÏ‚ πως για μια εμπειÏία 360 μοιÏών για τον καταναλωτή, όπως διαμοÏφώνεται, όπου το μήνυμα χÏειάζεται πεÏισσότεÏα του ενός μÎσα για να φθάσει στο δÎκτη του, χÏειαζόμαστε και ομίλους 360 μοιÏών που θα συνθÎτουν τα συστατικά Î±Ï…Ï„Î¿Ï Ï„Î¿Ï… μηνÏματος, αυτής της εμπειÏίας. Συνεπώς, με αυτή την Îννοια και στο βαθμό κατά τον οποίο εμφανίζουμε μια μικÏή υστÎÏηση στην Ελλάδα, ως ευÏÏτεÏος κλάδος των ΜΜΕ θα Ï€ÏÎπει να αφουγκÏαστοÏμε και να εκτελÎσουμε μια μετατόπιση. Η μετατόπιση αφοÏά στο πως θα επιλÎξουμε να κινηθοÏμε εμείς οι ίδιοι σε συνάÏτηση με την πολιτεία. Θα διεκδικήσουμε μια στενή Ï€ÏοσοδοθηÏία με παλαιοÏÏ‚ ÏŒÏους επιÏÏοής; Ή θα Ï€Ïοσπαθήσουμε να συμβάλουμε στο χτίσιμο ενός σοβαÏÎ¿Ï Î¸ÎµÏƒÎ¼Î¹ÎºÎ¿Ï Ï€Î»Î±Î¹ÏƒÎ¯Î¿Ï…, ÏƒÏ…Î¼Î²Î±Ï„Î¿Ï Î¼Îµ τις διεθνείς εξελίξεις, το οποίο να Ï€Ïοβαίνει σε μια Îξυπνη Ïυθμιστική πολιτική για κάθε τεχνολογικό μÎσο; Το ζήτημα είναι η Îκβαση του παιχνιδιοÏ; Ή μήπως είναι το να οÏίσεις υγιείς κανόνες του παιχνιδιοÏ, σε Îνα παιχνίδι το οποίο αλλάζει συνεχώς, σε Îνα γήπεδο το οποίο το ίδιο καθαυτό είναι ασταθÎÏ‚; Τα εÏωτήματα αυτά, κατά τη γνώμη μου, θα Ï€ÏÎπει να αποδειχτοÏν ÏητοÏικά.
* *Το άÏθÏο αποτελεί αναδημοσίευση από την ομιλία του ΔημήτÏη ΜάÏη στο Delphi Economic Forum, στη συζήτηση με θÎμα «ΣτÏατηγικÎÏ‚ μεταÏÏÏθμισης των ΜΜΕ», με συντονίστÏια της συζήτησης τη δημοσιογÏάφο Πόπη Τσαπανίδου και συνομιλητÎÏ‚ τους: ΘεοχάÏη Φιλιπόπουλο, Î ÏόεδÏο και ΔιευθÏνοντα ΣÏμβουλο των Αττικών Εκδόσεων, Δόμνα Μιχαηλίδου, Οικονομική ΣÏμβουλος του ΟΟΣΑ και Fabrizio D’ Angelo, Ï€Ïώην ΔιευθÏνοντα ΣÏμβουλο του Burda International, ενός από τους μεγαλÏτεÏους media οÏγανισμοÏÏ‚ στον κόσμο
Πηγή: greekmme.blogspot.com