Ρήματα σε -μι: προβλημάτων συνέχεια (Μέρος Β’) Ημερομηνία:
25/6/2018, 10:14 - Εμφανίσεις: 70
Ειδικότερα, το
ίσταμαι
(πρώτο πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα της μέσης φωνής του ρήματος
ίστημι
) της αρχαίας ελληνικής γλώσσας έγινε μεν στέκω ή στέκομαι στη νεοελληνική γλώσσα, αλλά κρατάται παράλληλα και ο
αρχαιοπρεπής τύπος
του ρήματος, από τον οποίο σχηματίζονται ο ενεστώτας, ο παρατατικός και ο αόριστος πολλών σύνθετων ρημάτων (ανθίσταμαι, αφίσταμαι, διίσταμαι, εξανίσταμαι, καθίσταμαι, παρίσταμαι, συμπαρίσταμαι, συνίσταμαι, υφίσταμαι).
Το ρήμα ίσταμαι κλίνεται στον
ενεστώτα
και τον
παρατατικό
ως εξής:
Ο
αόριστος β’ έστην
(ανήκει κατά τον τύπο στην ενεργητική φωνή, αλλά είναι αμετάβατος, ενώ έχει μέση ή παθητική διάθεση όταν είναι σύνθετος) κλίνεται ως ακολούθως:
έστην, έστης, έστη, έστημεν, έστητε, έστησαν.
Ακολουθούν παραδείγματα της νέας ελληνικής γλώσσας στα οποία γίνεται ορθή χρήση τύπων του
ίστημι/ίσταμαι
:
ανθίσταται η κυβέρνηση, κατόρθωσε να αποστεί από τον ακραίο δημοτικισμό, διίστανται οι απόψεις, εξανέστη ενώπιον του δικαστηρίου, καθίστατο ολοένα και περισσότερο σαφές, παριστάμεθα στην τελετή, συμπαρίστανται στους συγγενείς των αγνοουμένων, η διαφορά συνίσταται στην εργασιακή πείρα, υπέστησαν τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς τους.
Ανάλογες δυσκολίες εμφανίζονται και σε ό,τι αφορά τη χρήση τού
τίθεμαι
(πρώτο πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα της μέσης φωνής του ρήματος
τίθημι
) και των συνθέτων του. Δεν είναι λίγες οι φορές που αλιεύουμε από κείμενα ή ακούμε μαργαριτάρια όπως τα ακόλουθα:
τα προβλήματα τίθονται με σαφήνεια, αντιτίθονται στις νέες εργασιακές ρυθμίσεις, τα απορρίμματα αποσυντίθονται, τα κονδύλια που διατίθονταν για την παιδεία, οι εχθροί της χώρα...