Οι στήλες ή οι στύλοι του Ολυμπίου Διός; Ημερομηνία:
22/8/2018, 10:28 - Εμφανίσεις: 59
Είναι βέβαιο ότι έχουμε ακούσει πολλούς, σε διάφορες χρονικές στιγμές, να αναφέρονται στις περίφημες
στήλες
του ναού του Ολυμπίου Διός, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Αθήνας. Άλλοι πάλι μιλούν για τους σωζόμενους
στύλους
του ίδιου ναού, ενός από τους μεγαλύτερους του αρχαίου κόσμου, που θεμελιώθηκε στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. και αποπερατώθηκε από το ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό το 2ο αιώνα μ.Χ.
Το ερώτημα που διαφαίνεται είναι εύλογο: ποια από τις δύο λέξεις —στήλες ή στύλοι— ενδείκνυται να χρησιμοποιούμε, όταν αναφερόμαστε σήμερα στους δεκαπέντε μόλις (από τους αρχικά 104)
ιστάμενους κίονες
του άλλοτε μεγαλοπρεπούς αδριάνειου ναού και, κατ’ επέκταση, στο Ολυμπιείο, το χαρακτηριστικό αυτό τοπόσημο της σύγχρονης Αθήνας;
Κατ’ αρχάς, πρέπει να επισημάνουμε ότι και οι δύο λέξεις δηλώνουν κατασκευές από διαφόρων ειδών υλικά (λίθο, μάρμαρο, ξύλο, τσιμέντο κ.ά.), με τύπο, σχήμα και χρήση που ποικίλλει κατά περίσταση.
Ειδικότερα, όμως, η μεν
στήλη
(πληθ.
στήλες
) σημαίνει κατ’ αρχήν μια μεγάλη, ορθίως τοποθετημένη πλάκα μνημειακού ή διακοσμητικού χαρακτήρα, ο δε
στύλος
(πληθ.
στύλοι
) μια ψηλή και επιμήκη, συνήθως κυλινδρική κατασκευή ή σώμα, που αξιοποιείται ως υποστήριγμα.
Κατά την αρχαιότητα η
στήλη
, η πλάκα που στηνόταν όρθια σε τάφους ή σε δημόσιους χώρους, μπορούσε να είναι λεία ή να έχει υποστεί επεξεργασία και να φέρει επιγραφή, ψήφισμα, ανάγλυφη παράσταση κ.λπ. (επιτύμβια ή επιτάφια στήλη, αναθηματική στήλη, τιμητική στήλη, ψηφισματική στήλη).
Όσον αφορά τις υπόλοιπες χρήσεις της λέξης στήλη στη νέα ελληνική γλώσσα, αξίζει να σταθούμε στις στήλες μιας
εφημερίδας
, ενός
περιοδικού
ή ενός
εντύπου
(κοσμική στήλη, αθλητική στήλη κ.λπ.), στη
σπονδυλική στήλη
(κυριολεκτικώς και μεταφορικώς), στην
ηλεκτρική στήλη
(ευ...