Δημιούργημα της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, το
Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
, σημείο αναφοράς και πόλος έλξεως στην
πόλη του Ηρακλείου
, αφηγείται με έξοχο τρόπο την πολυκύμαντη διαδρομή της μεγαλονήσου στο διάβα του χρόνου.
Η
Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών (ΕΚΙΜ)
ιδρύθηκε την 7η Οκτωβρίου 1951, με σκοπό την «υποστήριξη και προαγωγή των κρητολογικών, αρχαιολογικών, ιστορικών, εθνογραφικών, φιλολογικών σπουδών από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και εντεύθεν».
Στο πλαίσιο της πολυσχιδούς δράσης της, η ΕΚΙΜ προέβη στην ίδρυση και τη λειτουργία του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης στην πόλη του Ηρακλείου (οδός Σοφοκλή Βενιζέλου 27 & Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7), καθώς και παραρτήματος αυτού στο Πισκοπιανό Χερσονήσου (Αγροτικό Μουσείο Μενελάου Παρλαμά και Συλλογή Υφαντών Θεανώς Μεταξά-Κανακάκη).
Ειδικότερα, το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης (ΙΜΚ) ιδρύθηκε το 1953, με αποστολή την καταγραφή, συντήρηση, τεκμηρίωση και προβολή των πάσης φύσεως τεκμηρίων της κρητικής ιστορίας (αντικείμενα, αρχειακό υλικό κ.ά.).
Στις συλλογές, που είναι ταξινομημένες χρονολογικά και θεματολογικά στους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου (συνίσταται από τον
Οίκο Ανδρέου και Μαρίας Καλοκαιρινού
, διατηρητέο νεοκλασικό του 1903, και νέα πτέρυγα), προβάλλεται η συνέχεια του κρητικού πολιτισμού από τους Πρώιμους Βυζαντινούς Xρόνους έως τα μέσα του 20ού αιώνα.
Μεταξύ άλλων, εκτίθενται:
μακέτα (περίπου 15 τ.μ.) της βενετσιάνικης Κάντιας στα μέσα του 17ου αιώνα
κεραμικά αντικείμενα (τοπικής παραγωγής και εισηγμένα)
γλυπτά που χρονολογούνται από τους Παλαιοχριστιανικούς Χρόνους (4ος-5ος αιώνας) έως τα τέλη της Ενετοκρατίας (μέσα 17ου αιώνα)
νομισματικά αντικείμενα και νομισματικά σύνολα («θησαυροί») μεγάλης αξίας
σπουδαία έργα τέχνης των Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Χρόνων