Τα οστά του Φιλίππου του Β στον βασιλικό τάφο ΙΙ των Αιγών

Τα πρώτα συμπεράσματα-υποθέσεις στις οποίες κατέληξαν οι επιστημονικές ομάδες που μελετούν την τελευταία τετραετία τα ευρήματα από τους μακεδονικούς τάφους των Αιγών παρουσιάστηκαν σε επιστημονική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης με τίτλο «Νέα ευρήματα από τον τάφο Ι των Αιγών».

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που επικαλέστηκαν οι δυο πρώτοι ομιλητές, Θεόδωρος Αντίκας, υπίατρος-καθηγητής της Ανατομίας και Φυσιολογίας σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και Γιάννης Μανιάτης επικεφαλής του εργαστηρίου Αρχαιομετρίας του «Δημόκριτου»:

Στο Βασιλικό Τάφο ΙΙ των Αιγών βρίσκονται τα οστά του βασιλιά των Μακεδόνων Φιλίππου του Β΄ καθώς μετά από ενδελεχείς έρευνες των οστών διαφαίνεται πως ο νεκρός ήταν άνδρας, ηλικίας 41-49 χρόνων, είχε υποστεί τραύμα στο τέταρτο μετατάρσιο του αριστερού χεριού του (όχι όμως και στα οστά του προσώπου του -πέριξ του ματιού -χωρίς όμως αυτό να αποκλείει την τυφλότητά του από τραύμα το οποίο όμως δεν έπληξε τα οστά), έπασχε από χρόνια ιγμορίτιδα (πιθανόν εξαιτίας της μόλυνσης που υπέστη από τραύμα), έπασχε από χρόνια πλευρίτιδα (πιθανόν από φυματίωση), από οστεόφυτα (παρατηρήθηκαν κατά τη μελέτη των οστών εκφυλιστικές αλλοιώσεις στα οστά της σπονδυλικής στήλης, γεγονός που αποδόθηκε από τον κ. Αντίκα, στην έντονη ιππική δραστηριότητα του Φιλίππου, όπως και πάχυνση της κνήμης).

Στους αυχενικούς σπονδύλους και στα οστά της ωμοπλάτης του βασιλιά Φιλίππου, σύμφωνα με τον κ.Αντίκα, εντοπίστηκαν κατά τη σάρωση από τον αξονικό τομογράφο ίχνη χρυσού, τα οποία αποδίδονται στην εγγύτητα των συγκεκριμένων σπονδύλων με το κρανίο και το χρυσό στεφάνι που έφερε και το οποίο πιθανόν να αλλοίωσε η πυρά της άμεσα μεταθανάτιας καύσης, σε υψηλή θερμοκρασία.

Η νεκρή του προθαλάμου του ίδιου τάφου, είναι -σύμφωνα πάντα με τον κ.Αντίκα – γυναίκα ηλικίας 30-34 χρόνων, υπέστη κι αυτή άμεση μεταθανάτια καύση, είχε κι αυτή στη διάρκεια της ζωής της έντονη ιππική δραστηριότητα, καθώς με έκπληξη οι ερευνητές εντόπισαν και σ' αυτήν κάταγμα της αριστερής κνήμης -γεγονός που τους οδήγησε μετά από μετρήσεις των άνισων (η μία έχει 41,5 -35 και η δεύτερη 33,5-30 cm) στο συμπέρασμα πως συγκαταλέγονται όχι στο βασιλιά Φίλιππο (στον οποίο είχαν αρχικά αποδοθεί) αλλά στην ανώνυμη Σκύθισσα πριγκίπισσα – κόρη του βασιλιά της Σκυθίας Ατέα  – 6η σύζυγο του βασιλιά Φιλίππου, την οποία ο μελετητής κ. Αντίκας χαρακτήρισε ως... «Σκύθισσα αμαζόνα» αλλά και... «την πρώτη στην ιστορία περίπτωση βασιλικού ΑΜΕΑ».

Ο κ.Αντίκας ολοκλήρωσε την εισήγησή του επισημαίνοντας πως «η επιστήμη δεν ψεύδεται ποτέ, οι ιστορικοί και οι συγγραφείς μπορεί και να ψεύδονται», ενώ ζήτησε και από του βήματος να εγκριθεί από το αρμόδιο υπουργείο πολιτισμού (ΚΑΣ) η ανάλυση αρχαίου DNA στα οστά αυτού – αλλά και «οποιουδήποτε άλλου αρχαίου τάφου χρειαστεί για τον εντοπισμό της ταυτότητας του νεκρού».

Στη δεύτερη εισήγησή του ο ερευνητής του εργαστηρίου αρχαιομετρίας του Δημόκριτου Γιάννης Μανιάτης αναφέρθηκε στις μικροσκοπικές σαρώσεις που έκανε με την ομάδα του στο υλικό (οστά άλλα και άλλα απροσδιόριστης μέχρι σήμερα υφής και συστατικών υλικά) από τη χρυσή λάρνακα του θαλάμου των τάφων των Αιγών.

Μέσα στη λάρνακα και μαζί με τα οστά, οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη άγνωστου υλικού με τρία χρώματα (σε στρώσεις μπεζ, λευκού και πορφυρού) και χαρακτηριστικές σε κάποιες περιπτώσεις πτυχώσεις που σύμφωνα με τον κ. Μανιάτη, παραπέμπουν σε ύφασμα (σύνθετο συμπληρωματικό υλικό) με σπογγώδη δομή.

Στη λευκή επιφάνεια βρέθηκαν, μάλιστα, ίχνη του σπάνιου (εντοπίζεται μόνο στην Τυνησία, την Ανατολική Τουρκία και την Ελλάδα – η εταιρεία μάλιστα εξόρυξής του έχει έδρα στην περιοχή “Λεύκαρα” της Κοζάνης) ορυκτού χουντίτη.

Στην απροσδιόριστη ακόμα αυτή μάζα «υφάσματος» οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη από κερί και ρετσίνι πεύκου.

Με το δεδομένο πως ο χουντίτης, το εκτυφλωτικά λευκό υλικό, χρησιμοποιείται από το 1.500 π.Χ για την κατασκευή νεκρικών μασκών και καλυμμάτων στις μούμιες, οι ερευνητές κατέληξαν στην υπόθεση πως πρόκειται για υπολείμματα από κάποια μάσκα που φορούσε ο νεκρός βασιλιάς και στην περίοδο που βρισκόταν εν ζωή (καθώς φέρεται να ήταν και αρχιερέας των ορφικών μυστηρίων) και την τοποθέτησαν και στη λάρνακά του ως ανάθημα.

Αντίστοιχη μάσκα -όπως δήλωσε ο κ. Μανιάτης – εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο του Μάντσεστερ και προέρχεται από περιοχή της Αιγύπτου όπου ζούσαν οι περισσότεροι κατασκευαστές των πυραμίδων.

Βασικός στόχος των ερευνητών, τα στοιχεία των οποίων -όπως είπαν- ανοίγουν νέο κεφάλαιο για τα ταφικά έθιμα στην αρχαία Μακεδονία – είναι η αναζήτηση οικονομικών πόρων και η εξασφάλιση κονδυλίων για τη συνέχιση των ερευνών στις Αιγές άλλα και όπου χρειαστεί στο μακεδονικό χώρο.

Οι εργασίες – έρευνες των οστών και του αρχαιολογικού υλικού έγιναν από τις ομάδες των ερευνητών τα τελευταία τέσσερα χρόνια, στις εγκαταστάσεις του αρχαιολογικού μουσείου Θεσσαλονίκης όπου και έχουν μεταφερθεί τα ευρήματα.

Από την εκδήλωση απουσίαζαν και τα τρία μέλη της πανεπιστημιακής ανασκαφής της Βεργίνας (οι καθηγητές Χρυσούλα Παλιαδέλη – επικεφαλής, Στέλλα Δρούγου και Παναγιώτης Φάκλαρης), καθώς και η προϊσταμένη της ΙΖ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων (ανασκαφή της Βεργίνας) Αγγελική Κοτταρίδη.