Γλωσσικές απορίες: Ευθύνη και υπευθυνότητα
Ημερομηνία:
27/11/2017, 16:42 - Εμφανίσεις: 95
Στην αÏχαία ελληνική γλώσσα το Ïήμα ευθÏνω (ιθÏνω) είχε τις ακόλουθες σημασίες: κατευθÏνω, οδηγώ κατευθείαν, διευθÏνω, διοικώ, κυβεÏνώ, διαφυλάσσω, διασώζω, διοÏθώνω, επανοÏθώνω, καλώ σε λογοδοσία. Το παθητικό ευθÏνομαι σήμαινε καλοÏμαι να λογοδοτήσω, υποβάλλομαι σε λογοδοσία, διοÏθώνομαι, τιμωÏοÏμαι.
ΠαÏάγωγο του Ïήματος ευθÏνω υπήÏξε το ουσιαστικό εÏθυνα (ευθÏνη σε μεταγενÎστεÏη φάση), που είχε την Îννοια της λογοδοσίας, της τιμωÏίας ή της επανόÏθωσης και απαντοÏσε ως επί το πλείστον στον πληθυντικό: ευθÏνας απαιτώ (απαιτώ λογοδοσία από κάποιον), ευθÏνας δίδωμι (Ï…Ï€Îχω ευθÏνη, λογοδοτώ), ευθÏνας οφλισκάνω (κατηγοÏοÏμαι ή καταδικάζομαι για κατάχÏηση, πληÏώνω Ï€Ïόστιμο).
Στη νÎα ελληνική γλώσσα χÏησιμοποιοÏμε πολλÎÏ‚ λÎξεις που ανάγουν την αφετηÏία τους στο Ïήμα ευθÏνω (ευθÏνομαι): ευθÏνη, υπεÏθυνος, υπευθυνότητα, ανεÏθυνος, απαλλαγή ευθυνών, κατευθÏνω, κατεÏθυνση, ευθυνόφοβος κ.ά.
Το πλÎον συνηθισμÎνο Ï€Ïόβλημα σε ÏŒ,τι αφοÏά τη χÏήση των λÎξεων που συγκÏοτοÏν την ομάδα των παÏαγώγων Ï„Î¿Ï ÎµÏ…Î¸Ïνω σχετίζεται με τα ουσιαστικά ευθÏνη και υπευθυνότητα. Τα εν λόγω ουσιαστικά δεν ταυτίζονται σημασιολογικώς, κι ως εκ τοÏτου δεν είναι δυνατόν να υποκαθιστά το Îνα το άλλο.
Το ουσιαστικό ευθÏνη δηλώνει την υποχÏÎωση που Îχει κάποιος να δίνει λόγο για τις ενÎÏγειÎÏ‚ του, να λογοδοτεί για ÏŒ,τι ενδεχομÎνως συμβεί, να ανταποκÏίνεται στα καθήκοντα ή τις αÏμοδιότητες που Îχει αναλάβει:
«Το ΥπουÏγείο Εθνικής Άμυνας Îχει την ευθÏνη για την Ï€Ïοάσπιση της εδαφικής ακεÏαιότητας της χώÏας μας», «Όλες αυτÎÏ‚ οι ευθÏνες που δήλωσες δεν τον εμποδίζουν να αφιεÏώνει αÏκετό χÏόνο στη φÏοντίδα του κήπου», «Είμαι της γνώμης ότι η κυβÎÏνηση φÎÏει εξ ολοκλήÏου την ευθÏνη για την πιστή τήÏηση του Ï€ÏογÏάμματος εξυγίανσης της οικονομίας», «Îα είσαι βÎβαιος ότι θα αναζητηθοÏν και θα αποδοθοÏν ευθÏνες για το φιάσκο της Ï€ÏοηγοÏμενης εβδομάδας», «Θα σταματήσεις επιτÎλους να επιÏÏίπτεις ευθÏνες σε άλλους για θÎματα που εμπίπτουν αποκλειστικά ...
Πηγή/ΠεÏισσότεÏα: in.gr
|
|
|