Περί πολλά τυρβάζει… Ημερομηνία:
15/11/2018, 11:07 - Εμφανίσεις: 51
Μια από τις πολλές ευαγγελικές ρήσεις του Ιησού που έλαβαν στο διάβα του χρόνου χαρακτήρα αποφθέγματος και χρησιμοποιούνται συχνά τόσο στον προφορικό όσο και στο γραπτό νεοελληνικό λόγο είναι αυτή που τονίζει ο
Λουκάς
αναφορικά με την επίσκεψη του Κυρίου στο σπίτι της Μάρθας και της Μαρίας: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά» (Λουκ. 10, 41).
Τις περισσότερες φορές η λόγιας καταγωγής φράση
«περί πολλά τυρβάζει/-ῃ»
(«ασχολείσαι, καταπιάνεσαι, καταγίνεσαι με πολλά πράγματα») παρουσιάζεται αλλοιωμένη, καθώς ακόμα και άνθρωποι των γραμμάτων λένε ή γράφουν «περί πολλών τυρβάζει» ή συγχέουν το β’ ενικό πρόσωπο του ρήματος τυρβάζομαι με το γ’ ενικό πρόσωπο του ρήματος τυρβάζω.
Κατ’ αρχάς, όσον αφορά την πτώση που (πρέπει να) συνοδεύει την πρόθεση περί στη συγκεκριμένη φράση, θα επιμείνουμε στην
αιτιατική
—περί πολλά τυρβάζει ή περί άλλα τυρβάζει— και θα απορρίψουμε τη
γενική
— περί πολλών τυρβάζει ή περί άλλων τυρβάζει.
Και τούτο, όχι επειδή η γενική είναι λανθασμένη από συντακτικής απόψεως —η πρόθεση περί μετά γενικής σημαίνει ήδη από την αρχαία ελληνική γλώσσα αναφορά, δηλαδή αναφορικά με κάτι, εν σχέσει προς κάτι, αναφορικώς προς κάτι—, αλλά επειδή εδώ εξετάζουμε μια παροιμιώδη φράση, μια τυποποιημένη, καθιερωμένη έκφραση, που πρέπει γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο να χρησιμοποιείται όπως έχει στο πρωτότυπο.
Σε ό,τι αφορά τώρα το τι ακριβώς σημαίνει η υπό εξέταση φράση, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το
τυρβάζει/-ῃ
είναι
β’ ενικό πρόσωπο
του παθητικού
τυρβάζομαι
και
όχι γ’ ενικό πρόσωπο
του ενεργητικού
τυρβάζω
, όπως πολλοί —οι περισσότεροι ίσως εξ όσων μεταχειρίζονται τη φράση— πιστεύουν.
Το ενεργητικό
τυρβάζω
, ρήμα της αρχαίας ελληνικής που σήμαινε ανακατώνω ή αναταράσσω, δε χρησιμοποιείται στη νέα ελληνική γλώσσα. Το παθητικό
τυρβάζομαι
, ρήμα της αρχαίας ελληνικής...