Δύσκολες και εύκολες προσλήψεις στην Ευρώπη: τι δείχνει ο ΟΟΣΑ για την Ελλάδα

Σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους στην Ευρώπη καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις εργαζομένων. Οι εργοδότες δυσκολεύονται ιδιαίτερα να βρουν προσωπικό στην εκπαίδευση, την υγεία και τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT).

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η εκπαίδευση είναι, κατά μέσο όρο, ο κλάδος με τις εντονότερες δυσκολίες στελέχωσης ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξετάστηκαν. Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων και οι εργαζόμενοι στις πωλήσεις.

Οι ελλείψεις αυτές εμφανίζονται ενώ οι νέοι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην αγορά εργασίας. Ο Οργανισμός διαπίστωσε ότι στις χώρες που ανέλυσε έχει διευρυνθεί το χάσμα ανεργίας ανάμεσα στους νέους πτυχιούχους και τον ευρύτερο πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας. Από την πλευρά της, η ΕΚΤ αναφέρει ότι οι προοπτικές απασχόλησης των νέων στην ευρωζώνη έχουν επιδεινωθεί από το 2023.

Οι αιτίες δεν εξαντλούνται στις χαμηλές αποδοχές. Οι ειδικοί θεωρούν τα προβλήματα δομικά: συνδέονται με τις συνθήκες εργασίας, τον αυξημένο φόρτο, την επαγγελματική εξουθένωση, τις περιορισμένες προοπτικές εξέλιξης και την αναντιστοιχία ανάμεσα στις δεξιότητες που προσφέρονται και στις ανάγκες των επιχειρήσεων.

Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ELA), Πία-Γιοχάνα Φάλστρεμ, δήλωσε στο Euronews ότι οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη αποκτούν όλο και περισσότερο διαρθρωτικό και όχι προσωρινό χαρακτήρα. Ρόλο, είπε, παίζουν οι δημογραφικές μεταβολές, η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η ποιότητα της εργασίας και η περιορισμένη κινητικότητα των εργαζομένων.

Πρόσθεσε ότι, σύμφωνα με την ανάλυση της ELA, επάγγελμα για το οποίο μια χώρα αναφέρει έλλειψη μπορεί αλλού να εμφανίζει πλεόνασμα. Ζήτησε δίκαιη εργασιακή κινητικότητα, ώστε εργαζόμενοι από χώρες με πλεόνασμα να βρίσκουν δουλειά εκεί όπου υπάρχει ανάγκη. Η Ισπανία, για παράδειγμα, έχει μεγάλη έλλειψη βοηθών παρασκευής τροφίμων, ενώ στην Ελλάδα η μεγαλύτερη δυσκολία κάλυψης θέσεων καταγράφεται στους επαγγελματίες ICT.

Τι δείχνει η έκθεση

Στην έκθεση «Χαρτογράφηση των ελλείψεων δεξιοτήτων στις χώρες του ΟΟΣΑ» αποτυπώνονται τάσεις σε 27 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Νορβηγία, η Ελβετία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα στοιχεία δείχνουν ποια επαγγέλματα, ταξινομημένα σε βαθμίδες ανάλογα με τη δυσκολία κάλυψης, εμφανίζονται συχνότερα είτε στα πέντε δυσκολότερα είτε στα πέντε ευκολότερα να καλυφθούν.

Ο δείκτης του ΟΟΣΑ συγκρίνει τα επαγγέλματα μέσα σε κάθε χώρα, με βάση το πόσο δύσκολο είναι να καλυφθούν οι θέσεις σε σχέση με άλλα επαγγέλματα της ίδιας χώρας. Θετική βαθμολογία δηλώνει σχετική έλλειψη και αρνητική σχετικό πλεόνασμα. Δεν μετρά κενές θέσεις ούτε πόσοι εργαζόμενοι λείπουν. Για τις περισσότερες χώρες τα δεδομένα αφορούν το 2024.

Μετά τους εκπαιδευτικούς, τους επαγγελματίες υγείας και τους ICT, την πρώτη πεντάδα στο σύνολο των χωρών που εξετάστηκαν συμπληρώνουν οι βοηθοί επαγγελματιών υγείας, όπως τεχνικοί και μέρος του νοσηλευτικού προσωπικού, καθώς και επαγγελματίες των επιχειρήσεων και της διοίκησης. Αντίθετα, η ανάγκη για πρόσληψη εργατών καλύπτεται ευκολότερα. Αυτό ισχύει για 14 χώρες. Ακολουθούν οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων σε 12 χώρες και οι λοιποί υπάλληλοι γραφείου σε 11. Οι εργάτες βασικών εργασιών περιλαμβάνονται στη λίστα σε 10 χώρες και οι συναρμολογητές σε οκτώ.

Οι εκπαιδευτικοί συγκαταλέγονται στα πέντε επαγγέλματα που καλύπτονται δυσκολότερα σε 13 χώρες. Έπονται οι επαγγελματίες υγείας και οι ICT, σε 12 χώρες ο καθένας. Σε επτά χώρες οι διευθυντές μπαίνουν στην πρώτη πεντάδα των «δύσκολων» επαγγελμάτων. Σε έξι χώρες στο ίδιο επίπεδο δυσκολίας αναφέρονται οι βοηθοί επαγγελματιών υγείας, οι εργαζόμενοι στην προσωπική φροντίδα και οι επαγγελματίες των επιχειρήσεων και της διοίκησης.

Οι θέσεις χαμηλής ειδίκευσης καλύπτονται, σε γενικές γραμμές, ευκολότερα, με τους εργάτες να βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία σε 21 χώρες. Ορισμένες περιπτώσεις, όμως, ξεφεύγουν από το γενικό μοτίβο και καταγράφουν δυσκολία στην κάλυψη, όπως η Νορβηγία στους εργάτες, η Ισπανία στους βοηθούς παρασκευής τροφίμων και η Γαλλία στους εργάτες βασικών εργασιών.

Ελλείψεις σε γιατρούς και νοσηλευτές

Επαγγελματίες υγείας είναι δύσκολο να βρεθούν σε 23 από τις 27 χώρες, ενώ ελλείψεις σε βοηθούς επαγγελματιών υγείας καταγράφονται σε 21. Ο Πολ Ντε Ράβε και ο Μανουέλ Μπαλότα, από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσηλευτών (EFN), ανέφεραν ότι τα συστήματα υγείας της ΕΕ και της Ευρώπης δεν μπορούν να κρατήσουν ούτε να προσλάβουν νοσηλευτές στην πρώτη γραμμή της περίθαλψης, με αποτέλεσμα η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού να είναι εκτεταμένη παντού.

Οι ίδιοι επισήμαναν ότι η υψηλή αναλογία ασθενών ανά νοσηλευτή, οι μη ασφαλείς συνθήκες εργασίας και τα διαδεδομένα προβλήματα ψυχικής υγείας κάνουν το επάγγελμα λιγότερο ελκυστικό. Ως ανασταλτικούς παράγοντες για την κάλυψη θέσεων ανέφεραν επίσης τους χαμηλούς μισθούς, τις περιορισμένες προοπτικές σταδιοδρομίας, την έλλειψη επαγγελματικής αναγνώρισης και τη συχνή έκθεση σε παρενόχληση και βία.

Ο πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Ευρωπαίων Γιατρών (CPME), δρ Όλε Γιόχαν Μπάκε, στάθηκε από την πλευρά του στην επιδείνωση των συνθηκών εργασίας. Σε όλη την Ευρώπη, είπε, οι γιατροί καλούνται όλο και περισσότερο να αντισταθμίζουν τη συστημική έλλειψη προσωπικού με υπερβολικές ώρες και αυξημένο φόρτο. Η βία κατά των επαγγελματιών υγείας, φαινόμενο που οι γιατροί συναντούν συχνότερα, επιδεινώνει περαιτέρω τα προβλήματα.

Οι πιέσεις αυτές, συμπλήρωσε, συμβάλλουν στην επαγγελματική εξουθένωση και καθιστούν την ιατρική λιγότερο ελκυστική ως καριέρα για όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου.

Η κατάσταση στην εκπαίδευση

Είκοσι μία χώρες που εξέτασε ο ΟΟΣΑ δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις στην εκπαίδευση. Στις υπόλοιπες έξι η εικόνα στον τομέα είναι, σε γενικές γραμμές, ισορροπημένη: Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Νορβηγία, Ισπανία και Τουρκία.

Ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργοδοτών στον Τομέα της Εκπαίδευσης, Ντάνιελ Βισνιέφσκι, δήλωσε ότι η έλλειψη εκπαιδευτικών δεν είναι πια μόνο θέμα κάλυψης κενών θέσεων. Αφορά όλο και περισσότερο το αν το επάγγελμα παραμένει ελκυστικό και βιώσιμο σε βάθος χρόνου.

Οι λόγοι, επισήμανε, ξεπερνούν κατά πολύ τις αποδοχές, αν και οι ανταγωνιστικοί μισθοί παραμένουν ουσιαστικός παράγοντας. Την ίδια ώρα οι εκπαιδευτικοί έχουν μεγαλύτερο διοικητικό φόρτο και αντιμετωπίζουν αυξανόμενες απαιτήσεις, καθώς τα σχολεία υιοθετούν ψηφιακά εργαλεία, κάνουν τις αίθουσες διδασκαλίας πιο συμπεριληπτικές και αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ευημερία των μαθητών.

Συμπλήρωσε ότι οι συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών, η επαγγελματική τους αυτονομία, οι ευκαιρίες εξέλιξης και η ποιότητα της σχολικής ηγεσίας μετρούν εξίσου για το αν οι άνθρωποι θα εισέλθουν στο επάγγελμα και αν θα παραμείνουν σε αυτό.

ICT και επιχειρήσεις στην εποχή της AI

Σε 18 από τις χώρες που αναλύθηκαν είναι δύσκολο να βρεθούν επαγγελματίες ICT, όπως και επαγγελματίες των επιχειρήσεων και της διοίκησης. Η οικονομολόγος του ΟΟΣΑ Ιζαμπέλ Σκακ Όλουφσεν εξήγησε ότι η ψηφιοποίηση έχει αυξήσει τη ζήτηση για επαγγελματίες του κλάδου. Οι εξελίξεις στην AI, όμως, ενδέχεται στο μέλλον να μειώσουν τη ζήτηση για ορισμένους ICT, ιδίως για θέσεις αρχικού επιπέδου.

Αρκετές χώρες της Βόρειας και της Δυτικής Ευρώπης κινούνται αντίθετα από τη γενική τάση. Ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει την αγορά εργασίας για τους ICT γενικά ισορροπημένη στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία, και με πλεόνασμα στην Αυστρία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη έλλειψη δεν είναι τα ίδια σε κάθε χώρα, δήλωσε η Όλουφσεν, και οι λόγοι είναι περισσότεροι από ένας. Η ζήτηση εξαρτάται από την οικονομική δομή των χωρών, ενώ διαφέρει και η προσφορά. Όπως εξήγησε, χώρες που αμείβουν σχετικά καλά τους εκπαιδευτικούς και τους επαγγελματίες υγείας ενδέχεται να έχουν λιγότερες ελλείψεις σε αυτά τα επαγγέλματα.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow